Danıştay 13. Daire E.2022/2625 K.2024/895

Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 18/09/2014 tarihinde gerçekleştirilen denetimde gizli yer altı tankı bulundurulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.039.300,00-TL, otomasyon sistemine bağlı olmayan tank bulundurduğundan ve tankı piyasa faaliyetine konu ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 72.751,00-TL olmak üzere toplam 1.112.051,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacıya ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde; istasyonda iki adet akaryakıt pompasının olduğu ve sadece bir pompada iki adet tabancanın çalıştığı, diğer pompanın motorunun olduğu ancak tabanca ve hortum sisteminin olmadığı, istasyonda dört adet yeraltı akaryakıt tankının bulunduğu ve işletme sahibinin beyanına göre iki adedinin motorin, iki adedinin benzin tankı olduğu, ancak bir adet benzin, bir adet de motorin tankı olarak kullanıldığı, diğer iki tankın ise kullanılmadığının ifade edildiği,

otomasyon sisteminde yapılan kontrolde benzin tankında 575 litre, motorin tankında ise 491 litre olduğu, diğer iki tankın ise otomasyon sistemine bağlı olmadığı, otomasyon sistemine bağlı olmayan motorin tankının içerisinde 5 cm ürün olduğu, diğer benzin tankında ise 4 cm ürün olduğunun ölçüldüğü, istasyonda bulunan motorinden ulusal marker ölçümünün geçersiz sonuç verdiği, benzin pompasından seviyenin yetersiz olması nedeniyle akaryakıt gelmediğinden marker ölçümü yapılamadığı, istasyon sahibinin vaziyet planını ibraz edemediği,

işyeri açma ve çalışma ruhsatında yapılan incelemede ise üç adet akaryakıt tankının olduğu hususlarının tespit edildiği, bu tespitler üzerine dava konusu Kurul kararının alındığı,

Dava konusu işlemin, istasyonda gizli yeraltı tankı bulundurduğundan bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.039.300,00-TL idari para cezası verilmesine yönelik kısmı yönünden; her ne kadar davacı. Asliye Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:.

K:… sayılı kararıyla beraat ettiğini ileri sürmüş ise de, İdare Mahkemelerinin ceza mahkemelerinin vermiş olduğu kararlarla bağlı olmadığı, kaldı ki davacının aynı filleri nedeniyle dağıtıcı şirkete de idari para cezası uygulandığı ve dağıtıcı şirket tarafından açılan "bayisine ait istasyonda vaziyet planı dışında tank bulundurması sebebiyle 259.825,00-TL ve bayisine ait istasyonda otomasyon sistemine bağlı olmayan tank bulundurması sebebiyle 883.405,00-TL olmak üzere toplam 1.143.230,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı kararın iptali istemiyle açılan davada, davanın reddine karar verildiği,

dolayısıyla davacının fiilinin sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu kararda bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı,

Dava konusu işlemin, otomasyon sistemine bağlı olmayan tank bulundurduğundan ve tankı piyasa faaliyetine konu ettiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 72.751,00-TL idari para cezası verilmesine yönelik kısmı yönünden;

Olayda; davacıya ait akaryakıt istasyonunda otomasyona bağlı olmayan tank bulunduğu denetim günü tutulan tutanak ile sabit ise de; davalı idare tarafından idari para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulmadığı, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilmediği anlaşılmış olup, herhangi bir kriter gözetmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle Kanun'da öngörülen üst sınırdan idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu kararda bu yönüyle hukuka ve hakkaniyete uygunluk bulunmadığı,

Belirtilen gerekçelerle, kısmen davanın reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce.

Dairemizin 29/12/2021 tarih ve E:2019/1997, K:2021/5417 sayılı kararıyla, dava konusu Kurul kararının otomasyon sistemine bağlı olmayan tank bulundurulduğu ve tankın piyasa faaliyetine konu edildiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca 72.751,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmının onanarak kesinleşmesi; istasyonda gizli yer altı tankı bulundurulduğundan bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.039.300,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmının bozulması üzerine, bozma kararına uyularak,

davacı şirket yetkilisinin, davaya konu idarî para cezasına konu fiil nedeniyle 5607 sayılı Kanun'a muhalefet ettiğinden bahisle açılan kamu davasında, atılı suçun unsurlarının oluşmadığı ve eylemin Kanun'da suç teşkil etmediği gerekçesiyle. Asliye Ceza Mahkemesi'nce beraatine karar verildiği, kararın kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

5015 sayılı Kanun'un lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülüklerinin düzenlendiği 4. maddesinin 4. fıkrasının (l) bendinde yer alan fiil ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nun kaçakçılık suçlarının düzenlendiği 3. maddesinin 14. fıkrasında yer alan fiilin aynı olduğu, bu nedenle ceza yargılaması sonucu söz konusu suçun (fiilin) unsurlarının oluşmadığı ve eylemin Kanun'da suç teşkil etmediği yolunda verilen Ceza Mahkemesi kararının kesinleşmesi nedeniyle, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı hale geldiği,

bu itibarla, dava konusu Kurul kararının istasyonda gizli yer altı tankı bulundurulduğundan bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.039.300,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden kararın davanın reddine yönelik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının istasyonda gizli yer altı tankı bulundurulduğundan bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.039.300,00-TL idarî para cezası verilmesi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu işlemin bu kısım yönünden iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından; otomasyona bağlı olmayan tank bulundurulduğundan bahisle idari para cezasının üst sınırdan takdir edilmesinin mevzuata aykırı olduğu ayrıca ceza mahkemesinde tankların kullanılabilir olmadığının vurgulandığından işlemin iptali gerektiği ileri sürüllmektedir.

Davalı idare tarafından, otomasyona bağlı bulunmayan tanklardaki akaryakıt oranları dikkate alındığında, otomasyona bağlı bulunmayan tankın kullanılmadığı iddiasının son derece yersiz olduğu, bu tespitler karşısında ceza mahkemesi kararına esas alınmış olan bilirkişi raporunda yer alan tankların üzerinde akaryakıt transferini sağlayacak pompa-tesisat düzeneği bulunmadığı, tankların uzun süredir kullanılmadığı, tankların iş yerinin önünde herkesçe görülebilir vaziyette olduğundan akaryakıt kaçakçılığına esas teşkil eden gizli düzenek veya tank bulundurma kapsamına girmediği yönündeki tespitlerin hatalı ve soyut olduğu,

alınan numunede markerın seviyesinin geçersiz sonuç verdiği, ceza mahkemesinin denetime elverişsiz ve hatalı bir bilirkişi raporuna dayalı olarak vermiş olduğu ve kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiş olan beraat kararı gerekçe gösterilerek işlemin iptaline karar verilmesinin idari yaptırımların, idari emir ve yasağı bozan idari düzen ihlallerini önleme amacını engellediği ve idari düzen ihlalinin cezasız kalması sonucunu doğurucu bir nitelik taşıdığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin incelenmeksizin reddi, davalının temyiz isteminin ise esastan reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının temyiz isteminin incelenmesinden;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz" başlıklı 46. maddesi uyarınca; Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin maddede sayılan davalar hakkında verdikleri kararlara karşı, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği, temyiz yoluna, aleyhine karar verilen taraflarca başvurulabileceği açıktır.

İdari işlemler hakkında iptal davası açılabilmesi için öncelikle idari işlemin ilgilinin hukuki menfaatini ihlal etmesi koşulunun varlığı arandığı gibi, kanun yoluna başvurmada da hukuki yarar bulunması gerekmektedir. Başka bir deyişle, kanun yoluna başvuranın, aleyhine kanun yoluna başvurduğu kararın bozulması veya değiştirilmesinde korunmaya değer hukuki menfaatinin bulunması şarttır.

Somut uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin gizli yer altı tankı kullanıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca verilen 1.039.300,00-TL'lik kısmı açısından davanın reddine, otomasyon sistemine bağlı olmayan tank bulundurduğundan ve tankı piyasa faaliyetine konu ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca verilen 72.751,00-TL'lik kısmı açısından iptaline ilişkin ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusunun,. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmının kaldırılmasına ve davanın esastan reddine karar verildiği, anılan kararın davacı tarafça temyiz edilmesi üzerine,

Dairemizin 29/12/2021 tarih ve E:2019/1997, K:2021/5417 sayılı kararıyla, dava konusu Kurul kararının 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca 72.751,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmının onanarak kesinleştiği, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 1.039.300,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin kısmının bozulduğu, bozma kararına uyularak, bu kısım açısından. Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, sonuç itibarıyla Bölge İdare Mahkemesi kararında davacı aleyhine hüküm kurulmadığı, işlemin temyize konu edilen diğer kısmının ise daha önce onanarak kesinleştiği, kesin bir karar hakkında temyiz isteminde bulunulamayacağı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, bozma üzerine verilen kararda, dava konusu işlemin 1.039.300,00-TL'lik kısmı yönünden davacı aleyhine herhangi bir hüküm kurulmadığı, dava konusu işlemin 72.751,00-TL'lik kısmı açısından ise verilen kararın kesinleştiğinden davacının temyiz isteminin bu yönüyle incelenmesine yasal olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Davalı idarenin temyiz isteminin incelenmesinden;

Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır.

Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının vekâlet ücretine ilişkin kısmı incelendiğinde,

2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." kuralı yer almıştır.

2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Danıştay'ın, temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayabileceği kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla kısmen davanın reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 990,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 990,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verildiği;

taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Bölge İdare Mahkemesi'nce, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği ve söz konusu kararda 1.090,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verildiği, söz konusu karara karşı davacı tarafından temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 29/03/2021 tarih ve E:2019/1197, K:2021/5417 sayılı kararıyla anılan kararın reddine ilişkin kısmının onandığı, iptale ilişkin kısmının ise bozulduğu.

Bölge İdare Mahkemesi'nce bozma kararına uyularak davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddine ilişkin kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verildiği; bozma üzerine verilen kararda dava kısmen ret kısmen iptal ile sonuçlandığından 2.550,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 2.550,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine yönünde karar verilerek yeniden taraflar lehine vekâlet ücretine hükmedildiği anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesi'nce, davanın kısmen reddine ilişkin kısımla birlikte bu kısma ilişkin davalı idare lehine hükmedilen vekalet ücreti de kesinleştiğinden bozma kararına uyularak verilen kararda davalı lehine yeniden vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerekirken, mükerrer vekâlet ücreti ödenmesine sebep olacak şekilde ikinci defa vekâlet ücretine hükmedilmesinde usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

Ancak, bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasında yer alan "Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 2.550,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine," ibaresinin çıkarılması suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.