Danıştay 13. Daire E.2022/2927 K.2024/350

Davacının iddiaları

Ankara ili, Çankaya ilçesi,... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın satışına ilişkin gerçekleştirilen 08/07/2019 tarihli ihaleye katıldığı ve en yüksek teklifi verdiği, ancak ihale sonrasında taşınmaza ifraz işlemi yapılarak ... ve ... parsel olarak ayrıldığı, satış sözleşmesi imzalamak üzere davet edilmesi gerekirken bugüne kadar hiçbir şekilde davet edilmediği, hakları dikkate alınmadan yeniden ihaleye çıkılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı,

ihalesini kazandığı taşınmazın ifraz işlemine tabi tutularak parselde küçülmeye gidilmesi ve yeniden planlamaya konu edilmeksizin ihaleye çıkarılmasında imar ve şehircilik ilkeleri açısından hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu ihalenin kamu zararına sebep olduğundan iptaline karar verilmesi gerektiği, yapılacak ihalede, önceki ihalede kendisi tarafından teklif edilen bedelden daha düşük teklif verilmesinin söz konusu olabileceği, ihale ilanının yayımlanması,

doküman hazırlık giderleri, isteklilerin teklif hazırlama giderleri gibi unsurlar dikkate alındığında ihalenin iptalinin kamu zararına sebebiyet vereceğinin şüphesiz olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Öncelikle usule ilişkin olarak, davanın 30 günlük dava açma süresi geçtikten sonra açıldığından süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği ileri sürülmüş;

Esasa ilişkin olarak ise, önceki ihalenin 12/11/2019 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla re'sen onaylanmadığı, bu durumun davacıya bildirilerek geçici teminatının iade edildiği, davacının İhale Şartnamesi'nin 12. maddesi uyarınca, ihalenin 4046 sayılı Kanun ve diğer mevzuat çerçevesinde onaya sunulacağını, sözleşme imzalayarak taşınmazı satın alabilmesi için ihalenin onaylanması gerektiğini bilerek ihaleye girdiği ve İhale Şartnamesinin her sayfasını imzalayarak kabul ettiği, özelleştirilecek taşınmazların gerek ilk kez ihaleye çıkılıyor olsun gerekse yeniden ihaleye çıkılıyor olsun, ihale öncesinde kurulan Değer Tespit Komisyonunca,

daha önce ihale edilmiş taşınmazlar için geçen süre de göz önüne alınarak, taşınmazın niteliği, hukukî ve fiziki durumu, ekonomik şartlar, gayrimenkul piyasası vb. etkenler değerlendirilmek suretiyle, kamu yararının maksimize edilmesi hedeflenerek ihaleye hazırlandığı, ilk ihalenin iptal edilmesi sonrasında kurulan Değer Tespit Komisyonunca taşınmazın mahallinde yapılan incelemede, taşınmazın yan parselinde yaklaşık 30 katlı konut inşaatlarının tespit edilmesi üzerine, çevre imar bütünlüğünün ve kamu yararının sağlanması için imar değişikliği yapılması gerekliliğinin doğduğu,

ihale ilanına çıkarılan 2 parsel sayılı taşınmazın gelişme konut alanında kaldığı, fiziki olarak davacının katıldığı ihaleye konu taşınmazın bir kısmını oluşturmakla birlikte imar fonksiyonu olarak 2019 yılında ihalesi gerçekleştirilen taşınmazdan farklı nitelikte olduğu, imar fonksiyonunda yapılan iyileştirme ile kamu yararı sağlanarak 99.800.000,00-TL Hazine geliri elde edildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI...'NUN DÜŞÜNCESİ

Dava, mülkiyeti Maliye Hazinesine kayıtlı olup özelleştirme kapsam ve proğramında bulunan Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek ihaleye ilişkin ihale ilanının iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin davanın süresinde açılmadığı iddiası yerinde görülmemiştir.

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan kuruluşların, ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemek olduğu.

2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler düzenlenerek, 1. fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşların özelliklerine ve içinde bulundukları şartlara göre özelleştirme yöntemlerinin belirlenmesi" ilkesinin esas alınacağı; maddenin son fıkrasında, Kanun'daki amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği kurala bağlanmış.

"Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasında Kurul'un görevleri sayılarak, (d) bendinde, özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylama yetkisinin, Kurul'un görevleri arasında olduğu belirtilmiştir.

09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesi ile Kanun'a eklenen Geçici 29. maddede, "Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden.

Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan söz konusu taşınmazın 4046 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde "satış" yöntemi uygulanmak suretiyle özelleştirilmesini teminen 25/05/2019 tarihinden itibaren yayımlanan ilanla ihaleye çıkıldığı, 25/06/2019 son teklif verme tarihinde dokuz teklif alındığı, 08/07/2019 tarihinde hazır bulunan teklif sahiplerinin katılımıyla gerçekleştirilen ihaleye, nihai pazarlık görüşmeleri sonucunda 9.900.000,00- bedelle en yüksek teklifi davacının verdiği,

aynı günlü ve 03 sayılı İhale Komisyonu kararı ile taşınmazın en yüksek teklifi veren davacıya ihale şartnamesi çerçevesinde satılmasına karar verildiği, anılan kararın onaya sunulması üzerine dava konusu 12/11/2019 tarih ve 1794 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile ihale komisyonu kararının onaylanmayıp ihalenin iptal edildiği,

ihalenin onaylanmayarak iptal edilmesi sonrasında kurulan Değer Tespit Komisyonunca mahallinde yapılan incelemede, taşınmazın yan parselinde yaklaşık 30 katlı konut inşaatlarının tespit edilmesi üzerine çevre imar bütünlüğünün ve kamu yararının sağlanması için taşınmazda imar planı değişikliği yapılması gerektiğinin tespit edildiği, ihale konusu Ankara ili, Çankaya ilçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... parsel numaralı 4834 metrekare yüzölçümlü taşınmazın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına göre "Ticaret Alanı" fonksiyonunda iken 09/07/2021 tarih ve 4259 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanan imar planı sonrasında yapılan imar uygulama ile ... ada ... parsel numaralı 3234,85 metrekare yüzölçümlü "Gelişme Konut Alanı ", ve ... parsel numaralı 1559,15 metrekare yüzölçümlü "Park Alanı" konumlu taşınmaz haline getirildiği,

... ada ... parsel numaralı taşınmazın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek ihaleye ait 19/02/2022 tarihli ihale ilanının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

4046 sayılı Kanun'da yer verilen düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, Kanun'da "kuruluş" olarak sayılan genel ve katma bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmetleri ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının, Kurul'ca, belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlamak için özelleştirilmesi yoluna gidilebileceği, genel bütçeli idarelerin gördükleri kamu hizmeti ile doğrudan doğruya ilgili olmayan varlıklarının mülkiyet devri suretiyle özelleştirilmesinin mümkün olduğu,

Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun (Cumhurbaşkanı'nın) yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonunca verilen nihai kararları onaylama yetkisini haiz olduğu, ihale şartnamesi uyarınca ihale komisyonu kararlarının Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmasından sonra kesinleşeceği sonucuna varılmaktadır.

İncelenen olayda, mülkiyeti Maliye Hazinesine kayıtlı olup özelleştirme kapsam ve proğramında bulunan Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla 08/07/2019 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin 12/11/2019 tarih ve 1794 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanmayarak iptal edilmesi ve anılan taşınmaz üzerinde yapılan imar değişiklikleriyle ... ada ... parsel "Gelişme Konut Alanı" , ... parsel "Park Alanı" kullanımına getirilerek ... ada ... parselin yeniden ihaleye çıkarıldığı belirlendiğinden anılan ihale için yapılan ihale ilanında hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ

... tarih ve...sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan Emsal:0,50, hmax:7,5 m ve ticaret alanı fonksiyonlu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, satış yöntemiyle özelleştirmesine, özelleştirme işlemlerinin 31/12/2022 tarihine kadar tamamlanmasına karar verilmiştir.

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca taşınmazın satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla ihaleye çıkılmış, 08/07/2019 tarihinde teklif sahiplerinin müştereken katılımı ile yapılan nihai pazarlık görüşmeleri sonucunda ...tarih ve ... sayılı İhale Komisyonu kararıyla, taşınmazın 9.900.000,00-TL bedel üzerinden en yüksek teklifi veren davacı...'e İhale Şartnamesi çerçevesinde satılmasına, anılan şahsın sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde teminatının irat kaydedilmesine ve ihalenin iptaline, bu hususların 4046 sayılı Kanun'un 3 ve Geçici 29. maddeleri gereğince Cumhurbaşkanının onayına sunulmasına karar verilmiştir.

12/11/2019 tarih ve 1794 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla, söz konusu İhale Komisyonu kararının onaylanmamasına ve ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.

Devamında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca söz konusu taşınmaza ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri yapılmış ve plan değişiklikleri 09/07/2021 tarih ve 4259 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanmıştır.

Plan değişikliği sonrasında yapılan imar uygulaması ile taşınmaz 42106 ada 2 ve 3 parsel olarak ayrılmış; 3 parsel sayılı taşınmaz 1.599,15 m2 ve park alanı kullanımında, 2 parsel sayılı taşınmaz 3.234,85 m2 ve gelişme konut alanı (Emsal:2,00, Yençok:15 kat) kullanımda kalmaktadır.

Ardından davalı idarece 42106 ada, 2 parsel sayılı taşınmaz satışı amacıyla son teklif verme tarihi 15/03/2022 tarihi olmak üzere 19/02/2022 tarihinden itibaren yayımlanan ilanlar ile ihaleye çıkarılmıştır.

Bunun üzerine davacı tarafından, gerçekleştirilecek olan ihaleye ilişkin ilanın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Devam eden süreçte gerçekleştirilen ihale 99.800.000,000-TL bedel ile en yüksek teklifi veren istekli üzerinde bırakılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

Davalı idarenin usule ilişkin itirazı geçerli bulunmamıştır.

ESAS YÖNÜNDEN

İLGİLİ MEVZUAT

4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş.

2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşların özelliklerine ve içinde bulundukları şartlara göre özelleştirme yöntemlerinin belirlenmesi" ilkesinin esas alınacağı; son fıkrasında, maddede belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tabi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği kurala bağlanmış.

3. maddesinin ikinci fıkrasında Kurul'un görevleri sayılarak, (c) bendinde, "Kuruluşların; satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemek;

(d) bendinde, "Özelleştirme programına alınan kuruluşların 'satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi' yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylamak" Kurul'un görevleri arasında sayılmış.

37. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun kuralları gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların İdarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.

Anılan Kanun'un "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde özelleştirme yöntemleri, (B) bendinde değer tespiti, (C) bendinde ihale komisyonlarının oluşumu ile ihale usul ve işlemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilerek özelleştirme programına alınan kuruluşların değer tespiti çalışmalarının bu Kanun'a göre idarece oluşturulan değer tespit komisyonları tarafından, ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği belirtilmiş ve ihale usulleri arasında sayılan pazarlık usulüne ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.

09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ... 3. maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallara göre, 4046 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilebileceği; kuruluşların;

satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylamanın Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun (Cumhurbaşkanı) görevleri arasında olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, Ankara ili, Çankaya ilçesi, ...Mahallesi, ...

Ada,... parsel sayılı taşınmazın ... tarih ve... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, satış yöntemiyle özelleştirmesine ve özelleştirme işlemlerinin 31/12/2022 tarihine kadar tamamlanmasına karar verildiği, taşınmazın satışı amacıyla ilk olarak 08/07/2019 tarihinde ihaleye çıkıldığı ve ihalenin 9.900.000,00-TL bedel üzerinden en yüksek teklifi veren davacı üzerinde bırakıldığı, ancak 12/11/2019 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla ihalenin iptal edildiği; davalı idarece taşınmaza ilişkin imar planlarında yapılan değişiklik ve imar uygulaması ile taşınmazın ... ve ... parsel olarak ayrıldığı,

... parsel sayılı taşınmazın 3.234,85 m2 ve gelişme konut alanı (Emsal:2,00, Yençok:15 kat) kullanımında planlandığı, 19/02/2022 tarihinden itibaren yayımlanan ilanlar ile ihaleye çıkarıldığı ve gerçekleştirilen ihale ile 99.800.000,000-TL bedel üzerinden en yüksek teklifi veren istekliye satılmasına karar verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, 4046 sayılı Kanun'da yer alan usul ile ekonomide verimlilik artışı,

kamu giderlerinde azalma sağlama ve Hazine'ye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etme amacına uygun olarak gerçekleştirilen dava konusu ihale ilanında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.