Danıştay 13. Daire E.2022/3470 K.2023/1993

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "…" logosuyla yayın yapan televizyon kanalında, 16/03/2021 tarihinde yayınlanan "…" adlı dizide, 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde yer alan, "Toplumun milli ve manevi değerlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması ilkesine aykırı olamaz." şeklindeki yayın ilkesinin ihlâl edildiğinden bahisle 1.012.335,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işleme esas alınan dizinin kesitlerinde, dizi karakterleri …, …, …, … ve … arasında; " (21:18:49) -… benim de sana söylemem gereken bir şey var. -Ay sen bir şey söyleme Allah aşkına ya. Çünkü sen ne zaman bir şey söylediğinde benim tepem atıyor. Zaten hamileyim bir de uğraşamayacağım. -Ne var hamileysen ben de hamileyim.

Senden hamileyim .... -Yalan söylüyorsun. -Yoo yalan değil. Dernek gecesini hatırla. O gece senin yanına gelmiştim. Nikahtan bir gece önce ... hatırlasana. Böyle öğrenmeni istemezdim gerçekten ama... -.... Ne diyor ya evlilikten önceki gece falan. Ne ne diyor. Doğru mu söylüyor? -..., şey... Doğru. Doğru söylüyor. -Nasıl ya, inanamıyorum ya inanamıyorum. -İster inan ister inanma ama gerçek bu.

Yani aslında ben senden önce hamileymişim ama biraz geç fark ettim. -... ne diyor bu Allah aşkına? -... şey biz evlenmeden önceydi. -Evet evet doğru söylüyor evlenmeden önceydi. Yani nereden baksan nikaha üç beş saat falan vardı. -Yalan söylüyorsun. Yalan söylüyor. Yalan söylüyor değil mi ...? ... bir şey söylesene. -Evet ... bir şey söylesene. O gecenin sabahında ... ile evlenmedin mi? -Ya sen ne aşağılık bir insansın ya, kocam o benim kocam.

Geçmişsin karşıma kocandan hamileyim diyorsun. -Valla ben ne olduysa onu söylüyorum, öyle değil mi ...? -... o tam olarak öyle değil. Şey biz burada konuşmasak. Gel ben sana evde her şeyi anlatayım gel. -Tamam siz konuşun haberleşiriz sonra. -Ya sen gerçekten tanıdığım en ucuz kadınsın ya. Burada böyle bir şey söylenir mi.

Bu adamdan çocuğum olacak benim. -Benim bir çocuğum var zaten, şimdi ikincisi olacak. -Ben gerçekten dayanamayacağım artık bu saçmalıkları da dinleyemeyeceğim. -... dur bekle - Ya ne. Ne bekleyeceğim, ben sadece seni sevdim ya. Sadece seni sevdim. -Ben de sadece seni sevdim.",

" (22:12:50) ... ve ... ... Bey'in kapısını çalar. ... kapıdaki 'Yeminli Mali Müşavir ...' yazan tabelayı gösterir ve değiştirmesini söyler. ... kapıdaki tabelayı çıkarır ve 'Op. DR. ... Jinekolog' yazan tabelayı takar. ... içeri girer ve etrafı kontrol eder. ... ...'ı ikna edebilmek için ...'i tembihler.",

"(22:14.00) (Etrafa bakar.) Güzel hiç fena değil. (Tabloyu göstererek.) Şu olmamış ama neyse idare eder. İyi güzel tamam kısa zamanda halletmişsin. Ultrason ayarladın mı? -Tabii tabii. Tarihi de ayarladım. Bir başkasının ultrason görüntülerini USB'ye kaydettim. Ekranda o görünecek."

"(22:15:30) -Tamam. Şimdi ...ciğim ne olur aklında tut. Tam tarihi vereceksin. Diyeceksin ki 2 ay 3 gün. -Ya 2 ay 3 gün çok değil mi? Ben bunu 1 ay ...-Çok değil .... 2 ay 3 gün diyeceksin. 3 ay 2 gün falan deme sakın ha. Rezil oluruz. Gözünü seveyim. 2 ay 3 gün. -Tamam .... Sakin ol.",

(22:17:04) -Eşinizle biraz konuştuk siz gelmeden. Birinci trimester evresindeymiş. Bu gebelikte en hassas dönemdir. -Öyle mi? -Öyle. -Hazır. İçeride. -Tamam. Hemen geliyorum, (... ile beraber ...'in olduğu muayene odasına geçerler. ... sedyenin üzerinde yatmaktadır.) -Evet, biraz soğuk olabilir.(Ultrason için ...'in karnına jel döker. Bu esnada ... da olanları izlemektedir.) (... ultrasona bakmaya başlar.) -Evet, bakalım şimdi. İşte evet. Güzel.

Bakın burası bebeğin başı, ayakları, elleri. Epey büyümüş. -Kaç aylık peki doktor bey. Kaç aylık? -Tamam. Bakıyorum. 2 ay. Tamı tamına 8 hafta 3 gün diyor. E tabii artı eksi birkaç gün oynayabilir. -Bak ben sana söylemiştim. -Kalp atışlarını da dinleyelim. (Kalp atış sesleri gelir.) -Kalp atışı mı bu?(... başım evet anlamında sallar ve ...'e bakar,) -Çok güzel her şey yolunda. Kalkabilirsiniz.

Ben de bebeğin fotoğrafını çıkarayım. (... sedyeden kalkar.) -Buyurun bu da bebeğinizin ilk fotoğrafı. (...'e fotoğrafı verir.) Ben içerideyim.",

" (22:31:03) -Aaa ... seni gördüğüm çok iyi oldu dur. Sen bana inanmıyordun ya al kendi gözlerinle gör. (Ultrason kağıdına bakar)- Ne oldu. Doğru muymuş söylediğim her şey? -Başkası ile evli birinden çocuğun olacak diye mi bu kadar mutlusun? -Sen ne evliliğinden bahsediyorsun ya. Sen çaldın onu benden ama geri alacağım. Sen de avucımu yalayacaksın. -Sen ne diyorsun ya. Sen ne diyorsun. Ben de hamileyim unutma benim de bir çocuğum olacak.

Hatta sonra bir tane daha yapacağım, sonra bir tane daha. Aile kuracağım ve sen de oturup seyredeceksin. -Göreceğiz kim kimi seyredecek. -...ciğim, kocam aradı da evde beni bekliyor. Şimdi Önümden çekilirsen kocamın yanına gideceğim. -Ne kocam kocam kocam ... Nispet yapar gibi. Sen kimsin ya, sen ...'ı bırakmıyorsun ama o seni bırakacak. Bana gelecek bana.",

"(23:42:48) -Ne var ...?- O pasta buraya gelmeyecek, sen de öyle. Gecemi mahvetmene izin vermeyeceğim. -Geceni mahvetmek mi. Pastayla mı. Üstüme gelme .... Gelirsen geceni değil hayatını mahvederim. -Ben de seninkini. - Nerede sende o cesaret, Öyle olsaydı ...'a çoktan hamile olmadığını söylemiştin. -Sen niye söylemedin. Seni ne durduruyor. Ha doğru, seninki yalan hamilelikti değil mi?- Seninki gerçek hamilelik sanki, sen de hamile değilsin ben de değilim.

Gideyim ...'a söyleyeyim mi. Karın seni kandırıyor, aslında hamile falan değil deyim mi? -Sen hepimizi kandırdın. Basbayağı yalan söyledin ya. Ortada hiçbir şey yokken hamileyim dedin. -Siz, siz ne diyorsunuz ya. Nasıl yani.

Siz hamile değil misiniz? " ifadelerine yer verilen diyalogların geçtiği "dizi" yayınının, izleyiciyi bilgilendirme, düşündürme, eğitme, öğretme gibi saiklerle yapılan Kültür-Sanat, Eğitim, Siyaset, Haber vb. programları gibi gerçeklik algısı oluşturan programlardan farklı olarak, belirlenen yaş grupları üzerindeki izleyiciler yönünden, ilgili yayın kuruluşunun ticari gaye ile yayınladığı, bir senaryoya bağlı olarak oluşturulmuş kurgusal bir ürün olduğu, dava konusu yayın kesitinde müstehcen söz ve görüntüye yer verilmediği,

"yalancı hamilelik" hadisesinde ... ve ... karakterlerinin iyi insan olarak algılanmasına yol açacak ifadelere de yer verilmediği, aynı zamanda toplumsal düzeyde rahatsızlık yaratıcı özel vurgulamalar yapılmadığı, söz konusu yayın kesitinin genel ahlaka aykırılık teşkil edecek veya aile kurumuna zarar verecek şekilde, gerçeklik algısı oluşturabilecek veya toplumsal etki yaratabilecek aşırılıkta olmadığı ve son olarak televizyon programlarının çeşitliliğinin ve alternatifinin çok fazla olduğu,

toplumun yayınlanan programlardan kendi istidâdına, değerlerine ve ahlak anlayışına göre kendi iradesi ile tercihte bulunma olanağının da bulunduğu dikkate alındığında, 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin ihlâl edilmediği kanaatine varıldığından; davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, kurgusal yayınların izleyicilerde gerçek bir dünya algısı yarattığı, iki kadın karakterin birbiriyle etik duygulardan uzak mücadelesinin ve çarpık ilişkilerin ekranda normalleştirilerek sunulmasının toplumsal değerlere ve aileye zarar verdiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kurgusallıktan ideal gerçeklikten ayrılabilirliğinin de anlaşılması gerektiği, sübjektif ölçütlerle sanat özgürlüğüne yapılan müdahalenin ölçüsüz olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.