Danıştay 13. Daire E.2022/3578 K.2022/4446

Dava konusu istem: Davacı tarafından … Anonim Şirketi (...) pay piyasasında 24/03/2020-01/04/2020 döneminde gerçekleştirilen işlemlerin Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği (VI-104.1)’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (c), (ç) ve (f) bentlerinde tanımlanan piyasa bozucu eylemleri oluşturması nedeniyle davacı hakkında 130.576,00-TL idarî para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; inceleme döneminde ..., ... ve ... hesaplarına ... payında, ... ve ... hesaplarına ... ve ... paylarında ve ... ve davacı hesaplarına ... payında ortak IP numaralarından aynı günlerde emir iletildiği, davacı ile …, ... ve ...'nin Bursa'da ikamet ettiği, … ve davacı hesapları arasında ... payı virman ilişkisi olduğu, ...'nin davacının eniştesi olduğu ve ...'nin ...'nin şirketinde çalıştığı davalı idarece tespit edildiğinden, Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 3. maddesi çerçevesinde anılan kişilerin yatırımcı grubu olarak değerlendirildiği,

yapılan incelemede yatırımcı grubu hesaplarına 24/03/2020-01/04/2020 döneminde 2.497.295 adet alım (%52,4) ve 594.768 (%12,5) adet satım işlemi gerçekleştirilerek 1.902.527 adet ... payı alındığı, en fazla net alım yapılan iki tarih olan 26/03/2020 (707.755 adet net alım) ve 27/03/2020 tarihlerinde (715.343 adet net alım) payın ağırlıklı ortalama fiyatının sırasıyla %10,8 ve %14,2 oranında arttığı, en fazla işlemin 1.028.169 adetle 31/03/2020 tarihinde gerçekleştiği, inceleme dönemindeki işlemlerin %6,5’inde (310.875 adet) yatırımcı grubunun hem alıcı hem de satıcı tarafta yer aldığı,

bu nitelikteki işlemlerin 231.780 adedinin aynı zamanda en fazla işlemin yapıldığı tarih olan 31/03/2020’de gerçekleştiği, bu tarihteki işlemlerin %22,5’inde yatırımcı grubu hesaplarının hem alıcı hem de satıcı tarafta yer aldığı, yatırımcı grubunun payın fiyatını önce tavan fiyat seviyesi olan 1,73-TL'ye yükselttiği, ardından tavan fiyat seviyesinden ilettiği yüksek miktarlı alım emirleriyle fiyatı tavan seviyesinde sabit tuttuğu, payın piyasasını kontrol ettiği, yatırımcı grubunun payın fiyatı ve piyasası üzerinde hâkimiyet kurarak payın fiyatının sağlıklı şekilde oluşumunu ilettiği emirler ve gerçekleştirdiği işlemlerle güçleştirdiği,

sağlıksız piyasa koşulları nedeniyle payın kapanış seansında hiç işlem gerçekleşmediği, hatta kapanış seansında fiyat belirlenemediği, yatırımcı grubu hesaplarına 31/03/2020 tarihli sürekli işlem yönteminin geçerli olduğu zaman aralığında gerçekleştirilen işlemler incelendiğinde ise, 12:56:10.691-13:15:41.612 zaman aralığında tavan fiyat seviyesi olan 2,09-TL’den ... hesabına sadece 1 emirle iletilebilecek alım emirlerinin peşpeşe ve 88 farklı emirle iletildiği, küçük miktarlı alım emirleri iletilerek payın piyasasında fazla sayıda sözleşme ile işlemlerin gerçekleştirilmesinin istendiği,

ayrıca payın aktif bir piyasası olduğu ve sürekli alım emri iletildiği izlenimi verilmesinin amaçlandığı, bu emirlerin ardından yatırımcı grubunun payın piyasasında kurduğu hâkimiyetin iyice arttığı, arzın sıfırlanması ve yatırımcı grubu hesaplarına tavan fiyat seviyesinden iletilen yüksek miktarlı alım emirleri nedeniyle diğer yatırımcıların payın piyasasından alım yapmasının iyice güçleştiği, bu sağlıksız piyasa koşulları nedeniyle 13:15:41.613-18:00:00 zaman aralığında 14 farklı sözleşme ile tamamı tavan fiyat seviyesinden sadece 8.450 adet işlem gerçekleştirildiği ve bu işlemlerin tamamında O.D.’nin alıcı olduğu,

işlem gerçekleşen 9 fiyat seviyesinin 8’inden yatırımcı grubu hesaplarına 160.999 adet net alım yapılırken tavan fiyat seviyesinden 116.807 adet net satım yapıldığı, başka bir anlatımla, yatırımcı grubunun statik seans durdurmanın ardından payın fiyatını ilettiği emirler ve gerçekleştirdiği işlemlerle önce tavan fiyat seviyesi olan 2,09-TL’ye yükselttiği, ardından tavan fiyat seviyesinden ilettiği yüksek miktarlı alım satım emirlerini bilinçli olarak eşleştirerek tavan fiyat seviyesinden yüksek miktarlı karşılıklı işlemler gerçekleştirdiği,

arzın sıfırlanması ve yüksek miktarlı alım emirlerinin etkisiyle payın piyasasını kontrol ederek yatırımcı grubunun fiyatı tavan fiyat seviyesinde sabit tuttuğu, yatırımcı grubunun düşük fiyat kademelerinden aldığı 160.999 adet payın 116.807 adedini kârlı bir şekilde sattığı, inceleme dönemi başında hesabında ... payı bulunmayan davacı hesabına incelenen dönemde 90.000 adet alım yapılırken hiç ... payı satılmadığı, davacının hesabına alınan 90.000 adet ... payının değerinin 65.461,00-TL arttığı, aracı kurum tarafindan yapılan kesintiler düşüldükten sonra davacının 65.288,00-TL kâr ettiğinin hesaplandığı,

davacı tarafından ... pay piyasasında inceleme döneminde gerçekleştirilen işlemlerin, söz konusu payın arz ve talebi ile fiyatı hakkında yanıltıcı izlenim uyandırarak Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (c), (ç) ve (f) bentlerine aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından, davacının elde ettiği menfaatin iki katı tutarında 130.576,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, savunmasına başvurulurken idarece yeterli bilgilendirmenin yapılmadığı, hakkında düzenlenen denetleme raporunun ve dayanak belgelerin idarece kendisine sunulmadığı, inceleme döneminde ... pay piyasasında gerçekleştirdiği işlemlerin makul ekonomik ve finansal gerekçelere dayandığı, işlemlerinin piyasa bozucu eylem olarak nitelendirilmesinin gerçeği yansıtmadığı, idarî para cezası uygulanırken paya ilişkin işlemlerin münferiden incelenmediği, üyeleri arasındaki ilişki temellendirilmeyen yatırımcı grubunun işlemlerinin tamamına göre değerlendirmede bulunulduğu, inceleme döneminde cüz'i bir miktar alımının olduğu,

genel işlem hacmine oranla oldukça küçük olan işlemlerinin anılan paydaki piyasa koşullarını etkilemeyeceği, idarece mevcut olduğu iddia edilen yatırımcı grubunun arasındaki bağlantının ispat edilemediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 105. maddesi uyarınca davacıdan savunma talep edildiği ve davacının savunma yazısını Kurul'a sunduğu, ... pay piyasasında grup üyeleri tarafından gerçekleştirilen işlemlerin piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu, davacının yatırımcı grubu ile bağlantısının bulunmadığı ve grup içindeki ilişkinin temellendirilemediği iddiasının gerçek dışı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Dairemizin 29/09/2022 tarih ve E:2022/3578 sayılı ara kararı cevabının geldiği görülerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dairemizin 29/09/2022 tarih ve E:2022/3578 sayılı ara kararıyla, davalı idareden, "Davacı tarafından ... payında 24/03/2020-01/04/2020 döneminde gerçekleştirildiği belirtilen 90.000 adet alım işlemine ilişkin ayrıntılı bilgilerin (işlem günü ve saatleri, işlem/emir fiyatları, emir miktarları, emir iptal oranları, emir gerçekleşme oranları vb.) ve bu eylemlerin ... payında hangi şekilde piyasa bozucu nitelikte sonuç doğurduğunun açıklanmasının istenilmesine,

Konuya ilişkin olarak ... payında davacının da aralarında bulunduğu kişilerin hesaplarına 24/03/2020-01/04/2020 döneminde gerçekleştirilen işlemlerin 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi ve VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri ile maddede sayılan piyasa bozucu eylemlerle benzer nitelikte sonuçlar verdiği değerlendirilen küçük miktarlı alım emirleri iletilmesi hususunun değerlendirilmesini teminen bir örneği … A.Ş. Denetim ve Gözetim Kurulu tarafından Sermaye Piyasası Kurulu'na iletilen … tarih ve … sayılı Gözetim Raporu'nun onaylı bir örneğinin gönderilmesinin istenilmesine" karar verilmiştir.

Ara kararına davalı idare tarafından verilen cevabın ekinde sunulan CD içinde yer alan bilgi ve belgeler ile Denetleme Raporunun birlikte incelenmesinden; davacı hesabına ... pay piyasasında 27/03/2020 tarihinde gerçekleştirilen işlemler incelendiğinde, saat 10.12.41'de 1,73-TL fiyat seviyesinden 10.000 adet alım emri iletildiği, aynı gün yatırımcı grubunda yer alan ... hesabına aynı fiyat seviyesinden saat 10.07.41.026’da iletilen 12.000 adet alım emriyle gerçekleşen işlemler neticesinde pay piyasasındaki işlem fiyatının (bir önceki işlem gününde 1,58-TL olan kapanış fiyatına göre) %9,5 oranında artarak 1,73-TL’ye yükseldiği,

10.08.12-10.12.41 zaman aralığında yatırımcı grubu hesaplarına tavan fiyat seviyesi olan 1,73-TL’den toplam 394.800 adet alım emri iletildiği, bunların 332.750 adedinin gerçekleştiği ve fiyatın bu seviyede sabit tutulmasının sağlandığı, davacı tarafından iletilen alım emirlerinin de bu kapsamda kaldığı; davacı hesabına ... pay piyasasında 26/03/2020 tarihinde gerçekleştirilen işlemler incelendiğinde ise, farklı fiyat kademelerinden (1,45 - 1,46 - 1,47 - 1,48 - 1,51 - 1,52 - 1,53 - 1,54 - 1,55 - 1,56 - 1,58) toplam 80.000 adet alım emri iletildiği, yüksek miktarlı bu emirlerin bir kısmının 1 dakikadan daha az zaman aralıklarıyla iletildiği,

anılan işlem günündeki kapanış fiyatının davacının en yüksek alım emri değeri (1,58-TL) ile aynı olduğu, bu durumun yatırımcı grubunun payın piyasasını kontrol ederek ilettiği yüksek miktarlı alım emirleriyle fiyatı yükseltip belli bir seviyede sabit tutmaya yönelik eylemlerine davacının da gerçekleştirdiği işlemlerle katıldığını gösterdiği; öte yandan, Borsa İstanbul Denetim ve Gözetim Kurulunca düzenlenen … tarih ve … sayılı Gözetim İnceleme Raporunda yer alan bilgilerden, davacının ... pay piyasasında inceleme döneminde en fazla fiyat artırıcı aktif alım işlemi gerçekleştiren yatırımcılar arasında yer aldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, davacı hesabına ... pay piyasında inceleme döneminde gerçekleştirilen işlemlerin adı geçen diğer kişilerle birlikte yatırımcı grubu işlemleri kapsamında değerlendirilmesinde ve Tebliğ'in 5. maddesinde tanımlanan piyasa bozucu eylemleri oluşturan bu işlemler nedeniyle davacı hakkında idarî para cezası uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.