Danıştay 13. Daire E.2022/3833 K.2025/2882

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin 2020 yılında ulusal petrol stok yükümlülüğünü yerine getirmediğinin tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca Ağustos ayı için 64.260,00-TL, Kasım ayı için 206.244,00-TL, Aralık ayı için 28.458,00-TL olmak üzere toplam 298.962,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin 2020 yılı Ağustos, Kasım ve Aralık aylarında eksik tutulan günler için toplamda 29.622,00 ton eksik olduğunun tespit edildiği, söz konusu dönemlere ilişkin zorunlu stok yükümlülüğünün eksik olarak yerine getirdiğinin sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, lisanslarının ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla sona erdirildiği, söz konusu karara karşı açılan davada Bölge İdare Mahkemesi kararıyla itirazın kabul edildiği, davalı idarece lisansın yürürlüğe alındığı hususunun şirketin elektronik posta adresine 19/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği ve 24/08/2020 tarihinde tebliğ edilmiş sayıldığı, dolayısıyla stok yükümlülüğünün yeni lisans almış gibi değerlendirilmesi gerektiği, aksi halde yükümlülüğün 24/08/2020 tarihinde başladığının kabulü gerektiği, lisans sonlandırma işlemi nedeniyle bayilerini kaybettiği, maddi zarara uğradığı,

idari yaptırım kararı verilinceye kadar tek bir ceza uygulanması gerekirken 3 ayrı fiil gibi değerlendirme yapılarak ceza verildiği, tekerrür hükümlerinin uygulanması için kesinleşmiş bir işlem olması gerektiği, mevcut durumda kesinleşmiş bir işlemin bulunmadığından tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin 2020 yılında ulusal petrol stok yükümlülüğünü yerine getirmediğinin tespit edilmesi üzerine başlatılan soruşturma kapsamında hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu, ... tarih ve ... sayılı yazılı savunma istem yazısı ile birlikte davacıya gönderilmiştir. Davacı tarafından yapılan yazılı savunmada ileri sürülen hususlar geçerli görülmeyerek ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, Ağustos ayı için 64.260,00-TL, Kasım ayı için 206.244,00-TL, Aralık ayı için 28.458,00-TL olmak üzere toplam 298.962,00-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Petrol stokları" başlıklı 16. maddesinde, "Piyasada sürekliliğin sağlanması, kriz veya olağanüstü hallerde risklerin önlenmesi ve uluslar arası anlaşmalar gereği olağanüstü hal petrol stokları ile ilgili yükümlülüklerin ifası amaçlarıyla bir önceki yıl günlük ortalama kullanımının içindeki net ithalatın en az doksan günlük miktarı kadar petrol stoğu tutulur.

Ulusal petrol stoğu, rafineri, akaryakıt ve LPG dağıtıcı lisansı sahiplerinin ikmal ettiği günlük ortalama ürün miktarının minimum yirmi katını kendi depolarında veya lisanslı depolama tesislerinde topluca veya statülerine göre ayrı ayrı bulundurma yükümlülüğü ile sağlanır. Rafinerilere ve depolara boşaltılmak üzere karasularında bulunan yüklü tankerler ile rafinerilerdeki ham petrol ve yarı mamul ürünler, ürüne tahvil edilerek ulusal stok mükellefiyetine sayılır. Ulusal petrol stoğu, depolanan yerin durumuna ve mevzuatın müsaadesi şartı ile vergisiz tutulabilir.

(...)

Ulusal petrol stoğunun esas gün sayısının belirlenmesi, artırılması, yönetimi, getirilebilecek yükümlülükler, ulusal petrol stoğunun temin süresi, ulusal petrol stoğunun cinsi, miktarı ve stoklama yerinin belirlenmesi, ulusal petrol stoğuna dair petrol ve hizmet alımları, stok ve stoklamaya ilişkin diğer kararlar ile tedbirlerin alınması, ulusal petrol stoklarından olağanüstü hallerde satış yapılması ile Cumhurbaşkanına sunulacak tekliflerin hazırlanması gibi konularda karar vermek üzere ve bu Kanuna göre oluşturulan Komisyonun çalışmasına ait usul ve esasların belirlenmesinde Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Ulusal petrol stoğu düzenlemesi kapsamında rafineri, akaryakıt ve LPG dağıtıcı lisansı sahiplerinin bulundurmakla yükümlü oldukları stokları denetlemeye ve tutulacak bu stokların miktarında azalma yapılmayacak şekilde ürün cinsini ve ürünlerin birbirine tahvil edilmesini düzenlemeye Kurum yetkilidir."; "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinde, "Bu Kanuna veya ilgili mevzuata aykırı faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumluları hakkında Kurulca aşağıdaki idari para cezaları uygulanır:

(...)

g) Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğü bulunan lisans sahiplerine, tespit tarihinde eksik tutulan her bir ton ürün için iki yüz elli Türk Lirası idari para cezası verilir. Eksik tutulan stok miktarının hesabında ton küsuratı dikkate alınmaz. Bu bent kapsamında uygulanan idari para cezası, ulusal petrol stoğunun tamamlayıcı kısmının finansmanı için kullanılır." kurallarına yer verilmiştir.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin "Lisans süreleri" başlıklı 14. maddesinin ikinci fıkrasında, "Lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler lisans süresince geçerlidir."; "Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Yükümlülükleri" başlıklı 34. maddesinde, "Dağıtıcı lisansı sahipleri;

(...)

f) Ulusal petrol stoğu kapsamında, ikmal edilen günlük ortalama ürün miktarının minimum yirmi katının, kendi depolarında veya lisanslı depolama tesislerinde topluca veya statülerine göre ayrı ayrı bulundurulması ile yükümlüdür." kuralları yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin Kasım ve Aralık ayına ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Davacı tarafından tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağı ileri sürülmüş ise de, dava konusu işlem tesis edilirken tekerrür hükümlerinin uygulanmadığı anlaşıldığından anılan iddiaya itibar edilmemiştir.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin Ağustos ayına ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde;

Aktarılan mevzuat uyarınca, piyasada sürekliliğin sağlanması, kriz veya olağanüstü hallerde risklerin önlenmesi ve uluslararası anlaşmalar gereği olağanüstü hal petrol stokları ile ilgili yükümlülüklerin ifası amaçlarıyla bir önceki yıl günlük ortalama kullanımının içindeki net ithalatın en az doksan günlük miktarı kadar petrol stoğu tutulacağı; ulusal petrol stoğunun, rafineri, akaryakıt ve LPG dağıtıcı lisansı sahiplerinin ikmal ettiği günlük ortalama ürün miktarının minimum yirmi katını kendi depolarında veya lisanslı depolama tesislerinde topluca veya statülerine göre ayrı ayrı bulundurma yükümlülüğü ile sağlanacağı;

ulusal petrol stoğunun esas gün sayısının belirlenmesi, artırılması, yönetimi, getirilebilecek yükümlülükler, ulusal petrol stoğunun temin süresi, ulusal petrol stoğunun cinsi, miktarı ve stoklama yerinin belirlenmesi, ulusal petrol stoğuna dair petrol ve hizmet alımları, stok ve stoklamaya ilişkin diğer kararlar ile tedbirlerin alınması, ulusal petrol stoklarından olağanüstü hallerde satış yapılması ile Cumhurbaşkanına sunulacak tekliflerin hazırlanması gibi konularda karar vermek üzere ve bu Kanuna göre oluşturulan Komisyonun çalışmasına ait usul ve esasların belirlenmesinde Cumhurbaşkanının yetkili olduğu;

ulusal petrol stoğu tutma yükümlülüğü bulunan lisans sahiplerine, tespit tarihinde eksik tutulan her bir ton ürün için iki yüz elli Türk Lirası idari para cezası verileceği, eksik tutulan stok miktarının hesabında ton küsuratının dikkate alınmayacağı, öte yandan, lisans ile tanınan hakların ve üstlenilen yükümlülüklerin lisans süresince geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı hakkında 2020 yılı Ağustos, Kasım ve Aralık aylarında ulusal petrol stok yükümlülüğünün yerine getirilmemesi üzerine soruşturma başlatıldığı, bu kapsamda hazırlanan soruşturma raporunun yazılı savunma istem yazısı ile birlikte davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından yapılan yazılı savunmasında ileri sürülen hususlar geçerli görülmeyerek dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir.

Lisans ile tanınan hakların ve üstlenilen yükümlülüklerin lisans süresince geçerli olduğu açık olmakla birlikte, dağıtıcı lisansı sahiplerinin tutmakla yükümlü olduğu ulusal petrol stok yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğinin tespit edilmesi için öncelikle yürürlükte bulunan bir lisansın varlığının şart olduğu noktasında herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır.

Dava konusu işlemin Ağustos ayına ilişkin kısmının, davacının 08/08/2020-12/08/2020 tarihlerine ilişkin ulusal petrol stok yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından temyiz dilekçesinde, lisanslarının ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla sona erdirildiği, anılan karara karşı açılan davada, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... sayılı kararıyla, ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... sayılı yürütmenin durdurulması isteminin reddine dair kararın kaldırılmasına ve işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, söz konusu karara istinaden davalı idarece lisansının yürürlüğe alındığı hususunun KEP adresi üzerinden 19/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği, 24/08/2020 tarihinde ise tebliğ edilmiş sayıldığı, dolayısıyla söz konusu yükümlülük bakımından yeni lisans almış gibi değerlendirilmesi gerektiği, kabul edilmemesi halinde yükümlülüğünün 24/08/2020 tarihinden itibaren başladığının kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

UYAP üzerinden yapılan incelemede Bölge İdare Mahkemesinin anılan işlemin yürütmesinin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve E:... sayılı kararının davalı idareye 07/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği, davacının 2020 yılı Ağustos ayında 08/08/2020-12/08/2020 tarihleri arasındaki dönemden sorumlu tutularak yaptırım uygulandığı görülmektedir.

Dairemizin 25/06/2025 tarihli ara kararıyla davalı idareden, Bölge İdare Mahkemesi kararının yerine getirilmesini teminen herhangi bir işlem tesis edilip edilmediğinin, tesis edilmiş ise davacının lisansının hangi tarihte yürürlüğe alındığının, bu durumun davacıya hangi tarihte bildirildiğinin veya bildirilmiş sayıldığının ve 08/08/2020-12/08/2020 tarihleri arasında davacının faaliyette bulunup bulunmadığının sorulduğu, davalı idarece ara kararına verilen cevabi yazıda; ...

Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi tarafından 24/07/2020 tarihli yürütmenin durdurulması kararı uyarınca 07/08/2020 tarihinde lisansın yürürlüğe alındığı ve bu durumun Kurum internet sitesinde yayımlandığı, ayrıca ... tarih ve ... sayılı Kurum yazısının 24/08/2020 tarihinde davacı şirkete tebliğ edildiği, diğer taraftan, 08/08/2020-12/08/2020 tarihleri arasında A3 Aylık Satış Bildirimi ve A-4 Bayi Dış Satış bildirimlerine bakıldığında otomasyon sistemine yansıyan bir hareket bulunmadığı beyan edilmiştir.

Bu durumda, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla lisansı sona erdirilen davacı tarafından anılan işleme karşı açılan davada verilen yürütmenin durdurulması kararına istinaden lisansın tekrar aktif hale getirildiğinin davacıya 24/08/2020 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafından da idari para cezasına konu dönem (08/08/2020-12/08/2020) içerisinde herhangi bir faaliyette bulunulmadığı,

lisans ile tanınan hakların ve üstlenilen yükümlülüklerin yürürlükte bulunan lisans süresince geçerli olduğu dikkate alındığında, lisansın tekrar aktif hale geldiğini 24/08/2020 tarihinde davalı idarece yapılan bildirim ile öğrenen ve cezaya konu dönemde faaliyette bulunmayan davacının anılan dönem itibarıyla ulusal petrol stok tutma yükümlülüğünün bulunduğundan bahsedilemeyeceğinden, söz konusu dönem için davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.