Danıştay 13. Daire E.2022/4011 K.2023/1850

… VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Radyo ve Televizyon Yayıncılığı A.Ş. VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "… " logosuyla yayın yapan televizyon kanalında 15/10/2017 tarihinde yayımlanan "… " adlı şarkıya dair müzik klibinde 6112 Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasındaki "Radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlakî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlar bunların izleyebileceği zaman dilimlerinde ve koruyucu sembol kullanılsa dahi yayınlanamaz." şeklindeki yayın ilkesinin ihlâl edildiğinden bahisle 14.908,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; uyuşmazlığın çözümü teknik bilgi gerektirdiğinden Mahkemelerinin 16/01/2019 tarihli ara kararıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda, 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan yayın ilkesinin ihlâl edilmediği görüş ve kanaatine yer verildiği,

anılan raporda, her ne kadar cinsellik kavramının sanat eserlerinde kullanımının tarihin çok eski çağlarına dayandığı belirtilmekte ise de, davaya konu klipteki görüntülerin çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlâkî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyıp taşımadığı hususunun uyuşmazlığın temelini oluşturduğu ve değerlendirmenin bu bağlamda yapılması gerektiği, bununla birlikte, yine bilirkişi raporunda, değerlendirmeye konu olan kliplerin çocuk ve gençler üzerindeki olası etkileri, model alma, taklit etme yoluyla öğrenme ve kişilik gelişimi açısından ele alınabileceği, tutumlarının önemli olduğu,

dolayısıyla görsel medya önemli olmakla birlikte tek başına kişiliği şekillendirme gücüne sahip olmadığı, kliplerin tek başına cinsel davranışı belirleme gücüne sahip olmadığı görüş ve kanaatlerine yer verilmiş ise de, dava konusu yayına ilişkin ihlâle konu maddenin, radyo ve televizyon yayın hizmetlerinde, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlâkî gelişimine zarar verebilecek türde içerik taşıyan programlara yönelik taşıdığı amacı da dikkate alındığında, medya kuruluşlarında yayınlanan kliplerin çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlâkî gelişimini etkileyebileceğinin öngörüldüğü,

bu durumda, 15/10/2017 tarihinde saat 18.01'de yayınlanan "… " isimli müzik klibinde yer alan görüntülerde, değişik yaş, ırk ve cinsiyetlerde bir çok kişinin eşli ya da eşsiz olarak temelde belden daireler çizmeye dayalı figürler yaptıkları, söz konusu danslarda yer yer eşli dans yapanların birbirlerine yakın temasla dans ettikleri, yarı çıplaklık gibi cinsel öğeler içeren tekrarlayan görüntülerin dikkat çektiği, anılan hareketlerin tüm klip boyunca devam ettiği, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere bu görüntülerin cinsel çağrışım oluşturduğu,

yansıtılan cinsel çağrışımın yöntemi de dikkate alındığında, çocukların ve gençlerin ekran başında olabileceği saatlerde yayınlanan klipte aktarılan görüntülerin, çocuk ve gençlerin zihinsel gelişimini olumsuz etkileyecek nitelikte içerik taşıdığı, dolayısıyla söz konusu klipte yer alan görüntülerin 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasını ihlâl ettiği anlaşıldığından, davacı şirkete idarî para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:. Bölge İdare Mahkemesi.

İdari Dava Dairesi'nce, Dairemizin … tarih ve E:… , K:… sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; bozma kararı doğrultusunda yeniden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan raporda özetle, "uyuşmazlık konusu klipte ... sahil kenarında mayolu, bikinili, smokinli, gündelik kıyafetli bebek, çocuk, genç ve yaşlı çok farklı ırk ve cinsiyetten kişilerin dans ettiği görüntülere yer verildiği, kimi zaman çiftler hâlinde kimi zaman kalabalık grup içerisinde neşeli ve eğlenceli şekilde dans eden insanlar bulunduğu,

çiftli dansta el ele tutuşan kişilerin ya da erkeğin kadının beline elini koyduğu ve dans figürleri ile yakınlaştıkları, aynı dans figürleri ile kucağında bebeği ile dans eden kadın ve kendi başına dans eden çocukların da görüldüğü, bu görüntüleri izleyen oyun dönemi (2-7 yaş arası) ve okul dönemi (7-11 yaş arası) çocukların gözlem yaparak öğrenme yoluyla dans figürlerini taklit etmeye çalışabileceği, ancak oyun dönemi çocuklarının görüntüyü yargılayabilecek bilişsel olgunlukta olmadıkları, okul dönemi çocukların eğlenceli dans figürü olarak yargılayabilecek bilişsel olgunluğa sahip olduğu,

ergenlik dönemi (12-17 yaş arası) çocukların ise her entellektüel düzey ve zihinsel işleyişte, sosyal normlar ve kültürel yapı temelinde yorumlayacağı, ancak klip içerisindeki dans figürlerinin cinsel çağrışımdan çok neşe ve eğlence gibi olumlu duyguları ön planda barındırdığı, ergen yaş grubunun klipteki insanların kültürel ve toplum yapılarına uygun dans figürleri olarak yorumlayacakları, şarkı sözlerinin de eğlence ve dansa yönelik olduğu, klipte dans eden kişiler arasında cinsel çekim dürtüsünü yansıtan erotizm, müstehcen ya da pornografi içeren öğelerin yer almadığı,

dolayısıyla söz konusu görüntülerin her üç yaş grubunda da çocuk ve gençlerin ruh sağlığını zedeler nitelikte olmadığı" yönünde görüş belirtildiği, ancak, Dairemizin bozma kararının gerekçeleri de dikkate alınarak, bilirkişilerden anılan hususlara ilişkin ek rapor alınmasına karar verildiği, bu kez bilirkişilerce hazırlanan 02/06/2022 tarihli ek raporda da, "... tüm bu görüntüler birarada değerlendirildiğinde, söz konusu klibin her yaş grubunda, çocuk ve gençlerin fiziksel, zihinsel veya ahlâkî gelişimine zarar verebilecek ya da ruh sağlığını zedeler nitelikte cinsel içerik taşımadığı düşünülmüştür." şeklindeki görüş ve kanaatin yenilendiği,

rapora yapılan itiraz yerinde görülmeyerek anılan raporların hükme esas alınabilir nitelikte bulunduğu, bu itibarla, uyuşmazlık konusu müzik klibinde yer alan görüntülerle 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan yayın ilkesinin ihlâl edilmediği bilirkişi raporları ile ortaya konulduğundan, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi'nin davanın reddi yolundaki kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, uyuşmazlık konusu yayının anılan yayın ilkesini ihlâle yetecek yoğunluk ve elverişlilikte olduğu, bilirkişi heyetinden istenilen ek raporda Akıllı Kodlayıcı Sistemin yüzeysel olarak değerlendirildiği, cinselliği çağrıştırabilecek görüntülerin bazı müzik kliplerinde olduğu gibi çok kısa süreli olarak değil klip süresince ekrana getirildiği, oyun dönemi çocuklarının görüntüleri yargılayacak bilişsel olgunluğuna sahip olmadığı vurgulanmasına rağmen, klibin her yaş grubundaki çocuklar için cinsel bir uyaran işlevi olmadığı yönündeki değerlendirmenin tutarsız olduğu, klipteki görüntülerin Türk toplumunun genel ahlak yapısına uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu yayında anılan yayın ilkesinin ihlâl edilmediğinin bilirkişi raporuyla da ortaya konulduğu, görüntülerdeki danslarda cinsellik vurgusunun bulunmadığı, benzer nitelikteki kliplere ve görüntülere Üst Kurulca ceza verilmediği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.