Danıştay 13. Daire E.2022/4078 K.2025/3268

Dava konusu istem: .. Müdürlüğü Yavuz Tesisleri Kafeterya İşletmesine 01/06/2022-30/09/2022 tarihleri arasında 4 (dört) ay süreyle mal ve hizmet alımı yapılması amacıyla 11/04/2022 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarece, ihale üzerinde bırakılan ... San. ve Tic. Ltd.

Şti.'ne (...) ait teklifin açık olarak sunulmasının rekabetin artırılmasını sağladığı, bu durumun idarenin lehine olacağı değerlendirilerek bahse konu teklifin işleme alınmasına karar verildiği, bunun yanında dış zarfların kapalı olmaması hususunun mevzuatta yaptırıma bağlanmadığı, kapalı zarf kuralının katılımcıların yalnızca kendi tekliflerini güvence altına aldığı, belirtilen nedenlerle ihalenin usulüne uygun yapıldığının savunulduğu görülmekte ise de, 2886 sayılı Devlet İhale Kanun'u uyarınca yapılan işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğunun belirtildiği,

kapalı zarf usulü ile yapılan ihalelerde tekliflerin hazırlanması ve bu tekliflerin açılması usulünün ayrıntılarıyla açık hükümlere bağlandığı, dolayısıyla söz konusu hükümlerden kanun koyucunun kapalı teklif usulü ile yapılan ihalelerde tekliflerin gizliliğinin ortadan kalkmasına neden olacak hususlara engel olmaya çalıştığının kabul edilmesi gerektiği, davaya konu ihaleye ilişkin ihale onay belgesinde ve yine ihale ilanında söz konusu ihalede kapalı teklif usulünün uygulanacağının açıkça belirtildiği, ihaleye ilişkin ilanda hazırlanacak tekliflerin de, kapalı zarf içinde komisyona teslim edileceğinin yine ilan metninde açıkça gösterildiği,

ancak tüm bu hususlara rağmen söz konusu ihalede Tuvavending tarafından sunulan teklif zarfının kapalı zarf içerisinde değil de açık olarak sunulduğunun sabit olduğu, söz konusu durumun 2886 sayılı Kanun'un 37. maddesine aykırılık teşkil ettiği ve bu haliyle davaya konu ihalede kapalı teklif usulünün ortadan kalkmış olduğu anlaşıldığından, kapalı teklif usulüne göre yapılması kararı alınmış iken bu usule uyulmadan gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Tuvavending'in teklifini şeffaf bir dosya içerisinde ihale komisyonuna sunmasında ilgili mevzuat hükümlerine aykırı herhangi bir yön bulunmadığı, bu durumun ihaleye katılan davacının menfaatini de ihlal etmediği, teklifin kapalı olarak verilmesi ile ihale katılımcılarının teklif mektuplarının, belgelerinin ve teminatlarının kapalı zarflar içerisinde kalması sağlanarak ihale sürecinde söz konusu dokümanların kaybolmasının ve tahrif edilmesinin önüne geçilmesinin amaçlandığı, bu yaklaşımın teklif verenlerin yalnızca kendi tekliflerini koruma altına aldığı,

açık zarflardan faydalanarak diğer ihale katılımcıları aleyhine işlem yapılmasının mümkün olmadığı, nitekim dava konusu ihale sürecinde de katılımcıların tekliflerinin açıklanmasının ardından iki tur daha eksiltme gerçekleştirildiği ve davacının bu eksiltmelere katıldığı, bu bakımdan ihalenin sonuçlandırılması sürecinde rekabetin kısıtlanmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

1-) Çanakkale Askeri Gazino Müdürlüğü Satın Alma Komisyon Başkanlığının 31/03/2022 tarihli kararı ile Çanakkale Askeri Gazino Müdürlüğü ... Kafeterya İşletmesine 01/06/2022-30/09/2022 tarihleri arasında 4 (dört) ay süreyle mal ve hizmet alımı yapılması amacıyla ihale yapılması, ihalenin Türk Silahlı Kuvvetleri Ordu Evleri, Askeri Garnizonlar, Kışla Garnizonları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği’nin (Yönetmelik) 27. maddesinin (c) bendi uyarınca kapalı teklif zarf alma ve satışa sunulacak ürün listesi üzerinden açık eksiltme yöntemiyle yapılması uygun bulunmuştur.

2-) 11/04/2022 tarihinde yapılan ihaleye üç istekli katılmış, aynı tarihli komisyon kararı ile 530.517,50-TL’lik teklif sahibi Tuvavending en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiş ve anılan firmayla sözleşme yapılmasına karar verilmiştir.

3-) İhaleye katılan isteklilerden olan davacı tarafından ihale sonrasında davalı idareye yapılan başvuru ile sözleşme imzalanan firmanın ihaleye katılım şartlarının 10. maddesine aykırı biçimde ve diğer iki firmanın itirazına rağmen ilk teklifini kapalı zarfa koymadan teslim ettiği ancak ihale dışı bırakılmadığını belirterek ihale dokümanının incelenmesini ve gereğinin yapılmasını talep etmiş, söz konusu başvurunun davalı idarenin 21/04/2022 tarihli yazısıyla reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Ordu Evleri, Askerî Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği'nin 27. maddesinin (c) fıkrasının davaya konu ihalenin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan halinde; " ... c) Kamu iktisadi teşebbüsleri dışında yapılan alımlarda, kapalı teklif alma veya açık eksiltme usulü uygulanır. Her iki durumda da piyasadan en az üç yerden teklif alınır veya benzer teklif sahibi çağrılarak rekabeti artırıcı tedbirler alınır. Her iki usulde de tekliflerin içinde yazılan fiyatlar ile kişilerin sözlü olarak verdiği fiyatlar mutlaka bir tutanak altına alınır. Bu tutanaklara istinaden satın alma heyeti işi bir karara bağlar ve alınan karar çerçevesinde ünite müdürünün imzasını müteakip alım gerçekleşir." kuralına yer verilmiştir.

İhale ilanının 10. maddesinde “Firmalar tarafından hazırlanacak teklifler, kapalı zarf içinde komisyona teslim edilecektir. Zarflarda; 1. (birinci) tur fiyat teklifi olacak, müteakiben bir tur açık eksiltme yapılacaktır. Üçüncü yani son tur teklifler kapalı olarak alınacak ve görüşme neticelendirilecektir. Bundan sonra firmalar tekliflerini değiştiremeyeceklerdir.” kuralı; teklif mektubunun 6 numaralı dipnotunda ise “Açık eksiltme turlarında verilecek fiyat teklifleri kapalı olarak sunulan ilk tekliften veya bir önceki turda verilen tekliften daha yüksek olamaz” kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, askeri gazinolarda kamu iktisadi teşebbüsleri dışındaki kişilerden yapılacak alımlarda kapalı teklif alma veya açık eksiltme usulünün uygulanacağı, bu şekilde yapılacak alımlarda piyasadan en az üç yerden teklif alınacağı veya benzer teklif sahibi çağrılarak rekabeti artırıcı tedbirler alınacağı, ayrıca tekliflerin içinde yazılan fiyatlar ile kişilerin sözlü olarak verdiği fiyatların tutanak altına alınacağı, tutanaklara istinaden işin karara bağlanacağı ve alımın gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, ... Müdürlüğü Satın Alma Komisyon Başkanlığının 31/03/2022 tarihli kararı ile ...

Müdürlüğü Yavuz Tesisleri Kafeterya İşletmesine 01/06/2022-30/09/2022 tarihleri arasında 4 (dört) ay süreyle mal ve hizmet alımı yapılması amacıyla ihale yapılmasına ve ihalenin Yönetmeliğin 27. maddesinin (c) bendi uyarınca kapalı teklif zarf alma ve satışa sunulacak ürün listesi üzerinden açık eksiltme yöntemiyle yapılmasına karar verildiği, ihale ilanına göre ihalenin üç turdan oluştuğu, birinci turda tekliflerin kapalı zarf içinde komisyona teslim edileceği, müteakiben bir tur açık eksiltme yapılacağı, üçüncü turdaki tekliflerin de kapalı olarak alınmasının öngörüldüğü,

bu kapsamda 11/04/2022 tarihinde yapılan ihaleye üç isteklinin katıldığı, birinci turda 733.850,00-TL, 866.650,00-TL ve 1.044.375,00-TL tutarında üç ayrı teklif verildiği, ikinci turda fiyat teklifi verilmediği, son turda ise tekliflerin kapalı zarfta alındığı ve 530.517,50-TL, 603.925,00-TL ve 673.075,00-TL tutarında üç ayrı teklif verildiği, 11/04/2022 tarihli komisyon kararı ile 530.517,50-TL’lik teklif sahibi olan Tuvavending'in en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından, ihale dokümanında tekliflerin kapalı zarf içerisinde teslim edileceği öngörülmüş olmasına rağmen ihale üzerinde kalan firmanın ilk teklifinin diğer isteklilerin de bulunduğu ortamda açık (içeriği görünen) dosya içerisinde teslim edildiği, bu durumun ihale dokümanına aykırılık teşkil ettiğinden bahisle ihalenin iptal edilmesi gerektiğinin ileri sürüldüğü, 11/04/2022 tarihli komisyon kararında belirtilen hususa ilişkin olarak "istekli firmaların fiyat teklifleri, alım günü saat 14:05'te heyet huzurunda alınmış, iki firma tekliflerini kapalı zarf ile sunarken Tuvavending yetkilisi evraklarını açık olarak sunmuştur.

Bu duruma diğer iki firma yetkilileri itirazlarını beyan etmişlerdir.

Yetkilendirilen alım komisyonunca yapılan itiraz değerlendirilerek; heyet huzurunda teslim edilen evrakın rekabetin artırılması ile müdürlüğümüz lehine olacağı değerlendirilerek bahse konu fiyat teklifinin işleme alınmasına karar verilmiştir." ifadelerine yer verildiği görülmekte olup, uyuşmazlığın esasını, ihaleye katılan isteklilerden Tuvavending'in ilk teklifinin kapalı zarf içerisinde verilmemiş olmasının ihalenin iptalini gerektirip gerektirmediği oluşturmaktadır.

Olayda, dava konusu ihaleye üç isteklinin katıldığı, ihalenin birinci turunda Tuvavending'in 733.850,00-TL diğer iki isteklinin ise 866.650,00-TL ve 1.044.375,00-TL tutarında teklif verildiği, ikinci turda fiyat teklifi verilmediği, son turda ise tekliflerin kapalı zarfta alındığı ve Tuvavending'in 530.517,50-TL diğer iki isteklinin ise 603.925,00-TL ve 673.075,00-TL tutarında teklif verdiği, ihale sırasında davacının itirazının komisyon tarafından derhal değerlendirildiği ve tüm isteklilerin huzurunda sonuçlandırıldığı,

her ne kadar temyize konu İdare Mahkemesi kararıyla, Tuvavending'in ilk teklifinin kapalı zarf içerisinde değil açık olarak sunulmuş olması nedeniyle ihalenin iptaline karar verilmiş ise de, dava konusu ihalenin açık eksiltme usulüyle yapıldığı ve üç turdan oluştuğu, Tuvavending'in ilk teklifinin önceden verilmiş bir teklif olmadığı, ilk kez komisyon ve diğer isteklilerin huzurunda verildiği, bu nedenle ilk teklifin açık olarak verilmiş olmasının rekabeti veya ihale sürecini olumsuz etkileyecek bir yönü bulunmadığı, ilk tekliflerin alınması sonrasında tüm tekliflerin isteklilerin görebileceği şekilde ekrana yansıtıldığı,

ihaleye açık eksiltme usulüyle devam edildiği, tüm isteklilerin son tekliflerinin kapalı teklif içerisinde verildiği ve ihalenin ilk teklifin altında bir tutar üzerinden sonuçlandığı dikkate alındığında, ihalede rekabet ortamı ile fiyat düşümünün sağlandığı ve ihale sürecinin dokümana uygun olarak tamamlandığı anlaşılmakta olup, üç turlu ihalede ilk teklifin komisyon ve diğer isteklilerin huzurunda kapalı zarf içerisinde değil açık olarak verilmiş olmasının tek başına dava konusu ihaleyi hukuka aykırı hale getirmeyeceği açıktır.

Bu itibarla, dava konusu ihale sürecinin mevzuata uygun şekilde yürütüldüğü, rekabetin ve fiyat düşümünün sağlandığı, üç turlu ihalede bir isteklinin ilk teklifinin komisyon ve diğer isteklilerin huzurunda kapalı zarf içerisinde değil açık olarak verilmiş olmasının ihale sürecini olumsuz etkileyecek herhangi bir yönü bulunmadığı ve somut olayda bu hususun tek başına ihalenin iptalini gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, dava konusu ihalede hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.