Danıştay 13. Daire E.2022/4544 K.2023/383

Dava konusu istem: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi'nce gerçekleştirilen .. ve... ihale kayıt numaralı "TÜBİTAK Gebze Yerleşkesi Personel Taşıma Servis Hizmeti Alımı" ihaleleri kapsamında, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca davacılar hakkında tesis edilen 1 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına ilişkin 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemin davacı ... Turizm Taşımacılık Hzm. Ltd. Şti.'nin yasaklanmasına ilişkin kısmı yönünden: ...

Araştırma Kurumu Başkanlığı ile davacı şirket arasında …, …, … ihale kayıt numaralı ihalelere ilişkin sözleşmelerin sırasıyla 21/06/2017, 16/05/2019 ve 17/06/2020 tarihlerinde imzalandığı, söz konusu ihalelere ilişkin olarak dava dışı şirket tarafından 08/07/2020 ve 16/07/2020 tarihlerinde idare kayıtlarına alınan dilekçelerde davacı şirket hakkında vergi borcunun bulunduğu ve vergi borcunu ödediğine dair yanıltıcı belgelerin sunulduğu iddialarına yer verildiği, bu iddialar üzerine 09/07/2020 tarihli yazı ile Kocasinan Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne anılan ihale sözleşmelerinin damga vergilerinin ödenip ödenmediği hususunun sorulduğu,

aynı zamanda davacı şirket yetkilisi/yetkilileri hakkında … soruşturma numarasıyla 26/08/2020 tarihinde Gebze Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulduğu; gerek vergi dairesinden alınan cevap, gerek ceza soruşturması kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler dikkate alındığında, davacı şirketin, 16/05/2019 ve 17/06/2020 tarihli ihalelere ilişkin sözleşme imzalanmadan önce yatırılması gerekli olan damga vergilerinin Halkbankası'ndan almış olduğu geçerli olmayan vergi tahsil alındılarını ihale dosyasına sunmak suretiyle ödendiği izlenimi oluşturarak,

sözleşmeyi imzalama şartlarını sağlamadığı hâlde ihale işlemlerini yürüttüğü ve sözleşmelerin imzalanmasını sağladığı anlaşıldığından, bu tespitler doğrultusunda hakkında 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesine dayanılarak yasaklama işlemi tesis edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Dava konusu işlemin davacı …'ın yasaklanmasına ilişkin kısmı yönünden: yasaklama kararı verilen şirketin sermayedar yapısının ihale tarihinden yasaklama kararı verilmesine kadar süre içerisinde değişikliğe uğraması durumunda, hakkında yasaklama kararı verilecek şirketin yarısından fazla hissesine sahip ortağının hangi tarih itibarıyla tespit edileceğinin ve yasaklama kararı verileceğinin uyuşmazlık konusu olduğu;

şirket ortaklığı nedeniyle ortak hakkında da yasaklama işleminin tesis edilmesinin gerektiği durumlarda, şirketlerin ortaklık yapısının, söz konusu fiil ve davranışın vuku bulduğu tarih itibarıyla belirlenmesi gerektiği, zira şirket hakkındaki yasaklamanın sebep unsurunu, mevzuatta belirtilen fiil ve davranışların gerçekleşmesi oluşturduğundan, şirketle birlikte hisse sahibi gerçek veya tüzel kişilerin yasaklanmasının da ancak fiilin gerçekleştiği tarih itibarıyla şirket sermayesinin yarısından fazlasına sahip olunması durumunda mümkün olduğu.

16/05/2019 ve 17/06/2020 tarihli ihalelere ilişkin sözleşme imzalanmadan önce yatırılması gerekli olan damga vergilerinin ödendiği izlenimi oluşturularak, sözleşmeyi imzalama şartlarının sağlanmadığı hâlde ihale işlemlerinin yürütüldüğü ve sözleşmelerin imzalanmasının sağlandığından bahisle dava konusu yasaklama işleminin tesis edildiği, davacının ise 01/12/2021 tarihi itibarıyla davacı şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu anlaşıldığından, davacı ... hakkında yasaklama işlemi tesis edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin; davacı ...'ın yasaklanmasına ilişkin kısmının iptaline, ... Turizm Taşımacılık Hzm. Ltd. Şti.'nin yasaklanmasına ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı şirket ile davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, TÜBİTAK'ın hasım mevkiine alınması gerektiği, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca yasaklama kararına ilişkin yazının TÜBİTAK Başkanlığı'na bildirildiği tarihteki Ticaret Sicili Gazetesi sorgusu yapılarak o andaki ortaklık yapısının esas alındığı; davacı şirket tarafından, Mahkeme kararının eksik inceleme sonucunda verildiği, davacı şirket sahibi Mehmet Polat’ın yargılandığı ve beraat ettiği dosyada bulunan bilirkişi raporundaki aleyhe tespitler ile hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, rapor incelendiğinde aslında raporun içeriği ile sonuç ve kanaat kısmının davalı idarenin işleminin hukuka aykırı olduğunu ortaya koyduğu, 45 günlük hak düşürücü sürenin geçtiği, ihaleyi yapan idarenin idari ve mali bir zararının oluşmadığı ileri sürülmüştür.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu; davalı idare tarafından, davacıların gerçek bilgi ve kayıtlara dayanmayan banka dekontunu ihaleyi yapan idareye sunmak suretiyle ihalenin kendileri üzerinde kalmasını sağladığı, ceza mahkemesince yapılan yargılama sonucunda sanıklar hakkında beraat kararı verilmesi yasaklılık kararı verilmesine engel olmadığı, dava konusu işlemin tesisi için verilen 45 günlük sürenin geçmediği, davacılar tarafından iddialarının dayanağı olarak gösterilen ceza davasında, davacıların hileli davranışlarda bulunduğu tereddütsüz bir şekilde ortaya konulduğu, ayrıca ihaleyi yapan idarede zarar oluşmasının yasaklılık kararı verilmesi için bir koşul olarak öngörülmediği belirtilerek karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.