Danıştay 13. Daire E.2022/472 K.2023/6102

Dava konusu istem: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın 15/09/2021 tarih ve 31599 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ''İETT otobüs hatlarındaki 4090 adet otobüs durağı ile yüklenici tarafından 1 yıl içerisinde tesis edilecek 910 adet otobüs durağındaki reklam alanlarının işletilmesi için 16 yıl süreyle intifa hakkının verilmesi işi'' için yapılan ihale ilanının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; her ne kadar … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile … tarih ve …-… sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararına dayanılarak dava konusu ihale ilanı işlemi tesisi edilmiş ise de, anılan ihaleye konu edilen işin, daha önce aynı meclis kararına (… tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararı) dayanılarak, Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın iştiraki olan ... Medya Tic.

A.Ş. uhdesinde bırakıldığı ve anılan ihalenin yüklenicisi tarafından davacının ortağı ve yöneticisi olduğu şirkete yapılan sözleşmeyle devir edildiği, devir işlemi öncesi davalı idareden Olur/muvafakat alındığı, bilahare Çevre ve Şehircilik (İklim Değişikliği) Bakanlığı'nın 15/12/2020 tarih ve 2020/27 sayılı, Koronavirüs (Covid-19) Önlemleri konulu Genelge'nin 4. paragrafının (ç) bendi uyarınca ana sözleşmenin … tarih ve … sayılı Başkanlık (Genel Sekter Yardımcısı) Olur'uyla feshedildiği, anılan fesih işlemine karşı davacı tarafından, Mahkemelerinin E:… sayılı dosyasında yürütmenin durdurulması istemiyle dava açıldığı,

Mahkemelerinin 31/12/2021 tarihli kararıyla dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği; bu itibarla, gelinen aşamada henüz hukuk aleminde nihayete erdirilmiş (sonlandırılmış) veya fesih edilmiş bir sözleşme bulunmadığından, başka bir anlatımla, hukuk aleminde ayakta olan bir ihale ve bu ihalenin icrası için akdedilen ana ve alt yüklenici sözleşmesi var iken ikinci kez anılan sözleşmelerin konusunun ihale edilmesine hukuken olanak bulunmadığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, Mahkemece davacının dava ehliyetinin bulunup bulunmadığının incelenmediği, davacının kendi şahsı adına bakılan davayı açtığı, ancak dava dilekçesindeki tüm kurgunun yönetim kurulu üyesi olduğu ... Medya İletişim A.Ş. üzerinden yapıldığı, ...

Medya İletişim A.Ş.'nin tüzel kişiliğe haiz olduğu ve anılan şirket tarafından davaya konu ihalenin iptali istemiyle dava açılmadığı, davacının bu davayı açmakta güncel, şahsi ehliyetinin bulunmadığı; esasa ilişkin olarak, Mahkemece nihai karar verilmeyen başka bir davada verilen yürütmenin durdurulması kararına dayanılarak bakılan davada iptal kararı verilemeyeceği, kaldı ki söz konusu yürütmenin durdurulması kararının hukuka aykırı olduğu, sözleşmenin feshinde hukuka aykırılık bulunmadığı, ihaleye konu yerlerin niteliğinin taşınmaz olduğu, ihale ilanının iptalini gerektirecek herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, usule ilişkin olarak, dava dilekçesinde yetkilisi olduğu şirket üzerinden dava konusunun izah edilmesinin doğal olduğu, yönetim kurulu üyesi olması dolayısı ile, yetkilisi olduğu şirketin menfaatlerini ihlâl eden işlemlere karşı dava açma hak ve menfaatine sahip olduğu, yetkilisi olduğu şirketin geçerli bir sözleşme ile işletmekte olduğu alanların hukuksuz bir şekilde 3. kişilere ihale edilmek amacı ile yapılan işlemlere karşı dava açmakta hukuki menfaatinin olduğu; esasa ilişkin olarak, dava konusu Encümen kararına konu alanların ... Medya İletişim A.Ş. tarafından geçerli bir sözleşmeye dayanılarak işletildiği, ihale ilanının dayanağı olan tüm işlemler hukuka ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davalı idareye ait belirli sayıdaki otobüs durağının modernize edilmesi ve içindeki reklam alanlarının 20 yıl süreyle intifa hakkı verilmek üzere ihale edilmesi İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi'nin … tarih ve … sayılı kararıyla uygun bulunmuş, … tarih ve …-… sayılı Büyükşehir Belediye Encümeni kararıyla "İETT otobüs hatlarındaki 5.000 adet otobüs durağının modernize edilmesi ve içindeki reklam alanlarının 20 yıl süre ile intifa hakkının verilmesi işi" ihalesi davalı idarenin %50’sinden fazlasına ortak olduğu ... Medya Ticaret A.Ş. uhdesinde kalmıştır.

Davalı idare ile anılan şirket arasında İstanbul ... Noterliği'nin … tarih ve … sayısı ile onaylı "İntifa Hakkı Sözleşmesi" imzalanmış, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısı ile olur/muvafakat verilmesi üzerine ihale edilen iş alt yüklenici olan (davacının yönetici olduğu) ... Medya İletişim A.Ş.'ye devredilmiş, anılan şirketle davacının yönetim kurulu üyesi olduğu ...

Medya İletişim A.Ş. arasında ise İstanbul 39. Noterliği'nin … tarih ve … sayısı ile onaylı "İETT Otobüs Hatlarındaki 5.000 Adet Otobüs Durağının Modernize Edilmesi ve İçindeki Reklam Alanlarının 20 Yıl Süreyle Kullanım Hakkının Verilmesi İşi Sözleşmesi" imzalanmış, sözleşmenin uygulanması aşamasında ... Medya Ticaret A.Ş. ile ...

Medya İletişim A.Ş. arasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar nedeniyle adli yargı mercilerinde bazı davalar açılmış ve icra takipleri başlatılmış, taraflar arasında 20/03/2020 tarihli "İhtiyarî Arabuluculuk Anlaşma Belgesi" imzalanmış ve 03/08/2018 tarihli sözleşme Üsküdar 5. Noterliği'nin … tarih ve … sayılı onayıyla tâdil edilmiştir.

15/12/2020 tarihinde 7244 sayılı Kanun'a dayalı olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nün mahalli idarelere yönelik 2020/27 sayılı Genelgesi yayımlanmış, ...

Medya Ticaret A.Ş.'nin … tarih ve … sayılı yazısıyla davalı idare ile şirketleri arasında 10/05/2018 tarihinde imzalanan "İntifa Hakkı Sözleşmesi"nin anılan Genelge'nin 4. paragrafının (ç) bendi uyarınca feshi davalı idareden talep edilmiş, … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Olur'u ile "10/05/2018 tarihli İşletme Sözleşmesi'nin (İntifa Hakkı Sözleşmesi) 2020/27 sayılı Genelge'nin (ç) bendi uyarınca feshedilmesi" uygun bulunmuş, feshin ardından İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni'nin … tarih ve …-.. kararı ile,

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca ''İETT otobüs hatlarındaki 4090 adet otobüs durağı ile intifa hakkı sahibi (işletmeci) tarafından 1 yıl içerisinde tesis edilecek 910 adet otobüs durağındaki reklam alanlarının 16 yıl süreyle intifa hakkının (işletmeye) verilmesi işi''nin 352.000.000,00-TL (üçyüzelliikimilyon Türk Lirası)+KDV bedelle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca ihalesinin yapılmasına karar verilmiş, davaya konu ihale ilanının düzenlenmesi üzerine davacı tarafından bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlâl edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3/c bendinde, dava dilekçelerinin, diğer ilk inceleme konuları yanında ehliyet yönünden de inceleneceği belirtilmiş; aynı Kanun'un 15. maddesinin 1/b bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hâllerde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Yargı kararlarında ve doktrinde "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idarî işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idarî işlem ile dava açan kişi arasında meşrû, güncel ve ciddî bir alâka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmektedir. İptal davalarında davacı olabilmek için subjektif bir hakkın ihlâl edilmesi şartı aranmamakta, menfaat ihlâli yeterli sayılmaktadır.

İptal davasının gerek anılan maddede, gerek içtihat ve doktrinde belirtilen hukukî nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idarî işlemlerin, bu idarî işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat alâkası kurabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, dava dilekçesinde, "ihale ilanına konu alanların ... Medya İletişim A.Ş. tarafından geçerli bir sözleşmeye dayanılarak işletildiği, buna ilişkin ... Medya Ticaret A.Ş. ile ...

Medya İletişim A.Ş. arasında imzalanan İstanbul 39. Noterliği'nin 03/08/2018 tarih ve 20415 sayısı ile onaylı 'İETT Otobüs Hatlarındaki 5.000 Adet Otobüs Durağının Modernize Edilmesi ve İçindeki Reklam Alanlarının 20 Yıl Süreyle Kullanım Hakkının Verilmesi İşi Sözleşmesi'nin bulunduğu, dolayısıyla ... Medya İletişim A.Ş.'nin işletme hakkına sahip olduğu alanların davalı idare tarafından ihale edilmesinin mümkün olmadığı, davalı idare ile ...

Medya Ticaret A.Ş. arasında imzalanan 10/05/2018 tarihli "İntifa Hakkı Sözleşmesi'nin feshine ilişkin 29/07/2021 tarih ve 900370 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Olur'unun hukuka aykırı olduğu" şeklinde iddialara yer verildiği, davacının ise ...

Medya İletişim A.Ş.'nin yönetim kurulu üyesi olduğu, bakılan davanın anılan tüzel kişilik adına değil davacının kendi adına açıldığı, dava dosyasına davacı şirket adına dava açma yetkisinin bulunduğuna dair herhangi bir belgenin de sunulmadığı görülmüştür.

Bu durumda, her ne kadar davacı tarafından ... Medya İletişim A.Ş.'nin yönetim kurulu üyesi sıfatıyla dava açılmış ise de, dava dilekçesinde ileri sürülen İstanbul 39. Noterliği'nin … tarih ve … sayısı ile onaylı sözleşmenin ... Medya Ticaret A.Ş. ile ... Medya İletişim A.Ş. arasında imzalandığı, dolayısıyla alt yüklenici sözleşmesinin tarafının ... Medya İletişim A.Ş. olduğu, uyuşmazlıkta davacının şahsı adına tesis edilmiş bir işlem bulunmadığı, davaya konu ihale ilanına ilişkin işlemin davacının doğrudan kişisel menfaatini etkilemediği dikkate alındığında, davacının ancak anılan şirket adına dava açabileceği anlaşıldığından, kendi adına açtığı davada ehliyeti bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, ihale ilanının iptali istemiyle açılan davada, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esası incelenerek verilen dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.