Danıştay 13. Daire E.2023/1096 K.2024/3104

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde (... Evleri) bulunan ... ada, ... parsel sayılı 9.115,00 m² yüz ölçümlü taşınmazın 26/01/2023 tarihinde gerçekleştirilen açık arttırma usulüyle davalı idarece satışına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ... tarihinde Hazine adına tescil edilen ... ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi'nde bulunan ... ada, ... parsel sayılı 9.115,00 metrekarelik taşınmazda, 28/11/2018 tarihli mahalli incelemede, taşınmazın 01/11/2017 tarihinden itibaren davacı kooperatif tarafından halı saha olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiğinin tespit edildiği, davacı kooperatifin bilahare ilgili taşınmaz hakkında yapı kayıt belgesi aldığı ve 25/07/2019 tarihinde söz konusu belgeden kaynaklı satın alma talebinde bulunduğu, davacı kooperatif tarafından yapılan başvurunun davalı idarece zımnen reddedilmesi üzerine, ...

İdare Mahkemesi nezdinde dava açıldığı, anılan Mahkeme'nin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ilgili taşınmazın imar planında park alanında kalması ve taşınmaz üzerinde bulunan yapının yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılardan olması sebebiyle davanın reddine karar verildiği, Mahkemece verilen kararın davacı kooperatif tarafından istinaf edilmesi üzerine ise ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verildiği, ayrıca yapı kayıt belgesine konu halı sahanın, 06/01/2018 tarihli uydu görüntülerinde bulunmadığının tespiti üzerine Müdürlük Makamı'nın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile iptal edilmesine karar verildiği, Belediye Meclisi'nin ...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan imar planında rekreasyon alanı kullanımında kalan davaya konu taşınmazın, Bakanlık Makamının ... tarih ve ... sayılı Olur'uyla rezerv yapı alanı ilan edildiği,

Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla da rezerv yapı alanı olarak kullanılmak suretiyle davalı idareye tahsis edildiği, davalı idarenin 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin beşinci fıkrasının (e) bendine istinaden taşınmazın satışa çıkarılması için Bakanlık Müşavirliği'nden izin istendiği, Bakanlık Müşavirliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ve Bakanlık Makamı'nın ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile taşınmazın satışının uygun görülmesi üzerine davalı idarece ilgili taşınmazın açık artırma usulüyle satılmasına dair işlemin tesis edildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı,

taşınmazın 26/01/2023 tarihinde 39.741.000,00-TL muhammen bedel üzerinden satışa sunulduğu, belirtilen tarihte açık artırma usulüyle yapılan ihaleye davacı kooperatifin de teminat bedeli yatırmak suretiyle katıldığı, ihalenin 62.200.000,00-TL bedelle başka bir katılımcı üzerinde kaldığı;

Bu durumda, 26/01/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye katılan ve ihalenin hukuka aykırı olarak yapıldığına dair bir iddiası bulunmayan davacı kooperatifin, katıldığı ihale sürecinin usulüne uygun bir şekilde yürütüldüğü, 39.741.000,00-TL tahmini bedel belirlenmesine rağmen taşınmazın 2886 sayılı Kanun'da öngörülen açık teklif usulüne uygun olarak en iyi teklifi (62.200.000,00-TL) veren taraf üzerinde bırakıldığı, davacı kooperatifin halı saha olarak kullanılmak suretiyle işgal ettiği taşınmazın tarafına satılması talebiyle yapmış olduğu başvurunun zımnen reddi işleminin Mahkeme kararıyla hukuka uygun bulunduğu,

davacı kooperatif tarafından ilgili taşınmaz hakkında alınan yapı kayıt belgesinin davalı idarece iptal edildiği ve rezerv yapı alanı ilan edilen yerlerde taşınmazın tahsis edildiği idarenin açık artırma suretiyle satış yapabileceği dikkate alındığında, ... ili, ... ilçesi, ...

Mahallesi'nde bulunan ... ada, ... parsel sayılı 9.115,00 metrekarelik taşınmazın açık arttırma usulüyle davalı idarece satılmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, söz konusu taşınmazın kendilerine satışının yapılmasının istenilmesine karşı açılan davanın reddedildiği, söz konusu taşınmaza ilişkin yapı kayıt belgesinin alındığı, buna rağmen Mahkemece satışın yapılamayacağına karar verildiği, söz konusu alanın rekreasyon alanı olduğu ve herkesin kullanımına açık olması nedeniyle satışa konu edilemeyeceği, söz konusu taşınmazın düzenleme ortaklık payı kanalıyla sosyal donatı alanı olarak düzenlendiği, bu amaçla da ihale yoluyla satışının mümkün olmadığı, rezerv yapı alanı ilan edilmesine ilişkin davalı idare işlemine karşı da ayrıca dava açıldığı,

bu davanın sonucu beklenilmeden huzurdaki davanın sonuçlandırılamayacağı; davacı yanında müdahil tarafından ise,... İdare Mahkemesi'nin E:... esasına kayden açılan davada uyuşmazlığa konu taşınmazın sosyal donatı için tahsisli olduğundan satışının yapılamayacağının hükme bağlandığı, bu alanın satışı suretiyle özel mülkiyete geçmesi sonrası bu alandan yararlanılamayacağı, alanın fiilen rekreasyon alanı olarak kullanıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davacının (ikinci kez) ve davacı yanında müdahilin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

1. Uyuşmazlığa konu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde (... Evleri) bulunan ... ada, ... parsel sayılı 9.115,00 m² yüz ölçümlü taşınmazın da aralarında bulunduğu "Muhtelif İllerde Bulunan 207 Adet Taşınmazın Rezerv Yapı Alanı Olarak Belirlenmesi"ne ilişkin ... tarih ve E-... sayılı karar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü kararı Bakanlık Makamı kararı ile uygun bulunmuştur. Bunun üzerine Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla anılan taşınmaz rezerv yapı alanı olarak kullanılmak suretiyle davalı idareye tahsis edilmiştir.

2. Bakanlık Müşavirliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ve Bakanlık Makamı'nın ...tarih ve ... sayılı Olur'u ile taşınmazın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 6. maddesinin beşinci fıkrasının (e) bendine istinaden satışının uygun görülmesi üzerine ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi'nde (... Evleri) bulunan ... ada,... parsel sayılı 9.115,00 m² yüz ölçümlü taşınmazın 26/01/2023 tarihinde açık arttırma usulüyle satışına ilişkin ihale gerçekleştirilmiştir.

3. Bakılan dava, söz konusu ihalenin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir.".

"Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının ihale tarihinde yürürlükte olan haliyle (c) bendinde, "Rezerv yapı alanı: Bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere, TOKİ’nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanları (...) ifade eder.". "Tespit, taşınmaz devri ve tescil" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Başkanlığın talebi üzerine.

28/12/1960 tarihli ve 189 sayılı Millî Savunma Bakanlığı İskân İhtiyaçları İçin Sarfiyat İcrası ve Bu Bakanlıkça Kullanılan Gayrimenkullerden Lüzumu Kalmıyanların Satılmasına Salâhiyet Verilmesi Hakkında Kanun ve 18/12/1981 tarihli ve 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu kapsamında bulunan yerler de dâhil olmak üzere, riskli alanlarda ve rezerv yapı alanlarında olup Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan; a) Kamu idarelerine tahsisli olanlar Cumhurbaşkanı kararıyla, b) Kamu idarelerine tahsisli olmayanlar, ilgili kamu idaresinin görüşü alınarak,

Başkanlığa devredilir veya Başkanlığın talebi üzerine TOKİ’ye ve İdareye bedelsiz olarak devredilebilir.". "Uygulama işlemleri" başlıklı 6. maddesinin beşinci fıkrasının (e) bendinde, "Başkanlık. Hazine mülkiyetinde olup bu Kanun kapsamında Başkanlığa devredilen taşınmazları.

Kanun kapsamında Başkanlıkça kamulaştırılan taşınmazları ve yürütülen uygulamalar neticesinde Başkanlık payına düşen taşınmazları, dönüşüm projeleri özel hesabına gelir elde etmek amacıyla kiralamaya ve satmaya (...) yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat kurallarının değerlendirilmesinden, rezerv yapı alanının 6306 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere, TOKİ’nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya re'sen Bakanlıkça belirlenen alanları ifade edeceği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı'nın talebi üzerine ise rezerv yapı alanlarında olup Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlardan kamu idarelerine tahsisli olmayanların, ilgili kamu idaresinin görüşü alınarak, anılan Başkanlığa devredileceği, Başkanlığın, Hazinenin mülkiyetinde olup 6306 sayılı Kanun kapsamında Başkanlığa devredilen taşınmazları dönüşüm projeleri özel hesabına gelir elde etmek amacıyla kiralamaya ve satmaya yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu taşınmazın da aralarında bulunduğu "Muhtelif İllerde Bulunan 207 Adet Taşınmazın Rezerv Yapı Alanı Olarak Belirlenmesi"ne ilişkin ... tarih ve E-... sayılı karar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü kararı Bakanlık Makamı kararı ile uygun bulunmuş olup Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla da rezerv yapı alanı olarak kullanılmak suretiyle davalı idareye tahsis edilmiştir.

Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazın 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı olarak belirlenmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın... tarih ve E-... sayılı Olur işleminin iptali istemiyle açılan davada, ..... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Anılan Mahkeme kararına yönelik davalı idarenin istinafa başvurusu üzerine ise ... Bölge İdare Mahkemesi...

İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile reddedilmiştir. Davalı idare tarafından Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz edilmesi üzerine ise Danıştay Dördüncü Dairesi'nin 14/03/2024 tarih ve E:2024/732, K:2024/1789 sayılı kararı ile temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiş olup karar bu haliyle kesinleşmiştir.

Bu durumda, uyuşmazlığa konu taşınmazın 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı olarak belirlenmesine ilişkin Bakanlık Olur'u İdare Mahkemesi'nce iptal edildiğinden, 6306 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 5. fıkrasının (e) bendine istinaden gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.