Danıştay 13. Daire E.2023/1290 K.2023/3201

Dava konusu istem: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği'nce 19/08/2022 tarihinde açık ihale usûlüyle gerçekleştirilen "Alo 144 Sosyal Yardım Hattı, Alo 183 Sosyal Destek Hattı ile Teknik Yardım ve Beyaz Masa İletişim Merkezi" ihalesine yönelik itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda.

12/10/2022 tarih ve 2022/UH.II-1259 sayılı Kurul kararı ile, uyuşmazlığa konu ihale üzerinde bırakılan şirketin aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığından teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, anılan karar üzerine idare tarafından ihalenin iptaline kararı verildiği, söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan davacı şirketin ortağı olduğu iş ortaklığı tarafından, anılan Kurul kararını uygulamamak için ihale konusu iş miktarının değiştiği (Osmaniye'de yeni bir çağrı merkezi lokasyonu kurulacağı) ileri sürülerek ihalenin iptal edildiği,

aynı idare tarafından 2022 yılında 2 açık, 4 adet de pazarlık usûlü ile aynı iş hakkında alım yapılmak üzere ihaleye çıkıldığı hâlde Osmaniye'de kurulacak lokasyondan hiç bahsedilmemişken düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin Kurul kararının yayımlanmasından sonra bu hususun gündeme getirilmesinin Kurul kararının etkisiz hâle getirilmesi için yapıldığı, yeni bir merkezin açılması mutlaka gerekiyorsa bunun iş artışı yapılmak suretiyle gerçekleştirilebileceği iddialarıyla itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu;

… tarih ve … no.lu ihale komisyonu kararında, “Bakanlığımızın, birey, aile ve toplum refahını arttırmak amacıyla dezavantajlı kesimler öncelikli olmak üzere tüm toplumu hedefleyen katılımcı anlayışla, adil ve arz odaklı bütüncül sosyal politikalar üretmek, uygulamak ve izlemek olan misyonu doğrultusunda, her geçen gün kapsamı genişleyen yeni sosyal yardım başvuruları ile ilgili vatandaşlarımızın Bakanlığımız hizmetlerine kısa sürede ulaşımının sağlanması, teşkilatlarımızın iş yükünün hafifletilmesi, verimliliğin arttırılması, düzenli ve sürekli veri akışının sağlanması,

hizmetlerin iyileştirilmesi için geribildirim alınması ve vatandaş memnuniyetinin arttırılması hedefiyle vatandaşlarımıza etkin ve hızlı hizmet vermek amacıyla Bakanlık Makamı'nın … tarih ve … sayılı onayı ile Osmaniye'de yeni bir çağrı merkezi lokasyonu açılmasına karar verildiği,

açılacak yeni lokasyonun Alo 144 Sosyal Yardım Hattı kapsamında hizmet vereceği, Alo 144 lokasyonlarının birbirleriyle entegreli olarak hizmet vermesi gerektiği, kısa numaralar üzerinden tanımlı bulunan çağrı merkezi hizmetinin işin özelliği gereği farklı şirketler üzerinden yürütülemeyeceği, iletişim merkezi hizmetinin bütün lokasyonlarıyla tek ihale üzerinden alınmasının işin maliyetini düşüreceği ve kamu yararı sağlayacağının düşünüldüğü, işin miktarının değiştiği ve mevcut ihale şartlarıyla hizmete devam edilemeyeceği" gerekçesiyle ihalenin iptaline karar verildiği;

Davalı idare tarafından, ihaleyi gerçekleştiren idareye … tarih ve … sayılı yazı ile, ihalenin iptali gerekçesine ilişkin olarak Osmaniye'de açılmasına karar verilen merkeze dair ihtiyacın ihale ilanından önce mi sonra mı ortaya çıktığı, yeni açılacak merkezin mevcut ihalenin iş artışı kapsamında gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceği, incelemeye konu ihalenin iptali sonrası ihtiyacın ne şekilde giderilebileceği, bunun için yapılan planlamaların neler olduğu konularının sorulduğu,

cevabi yazıda özetle, “Alo 144 Sosyal Yardım Hattı aracılığıyla Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından yürütülen şartlı eğitim/sağlık yardımları, kömür yardımı, gıda yardımı, engelli aylığı, eşi vefat eden kadınlara yapılan yardımlar, doğum yardımı, barınma yardımı vb. yardımlar ile proje destekleri hakkında yapılan her türlü talep, öneri ve şikâyetlerin alındığı, veri tabanı incelenerek arayan kişiye başvurusunun durumu hakkında bilgi verilmekte olduğu, ilgili il/ilçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'na yönlendirme yapıldığı,

sosyal yardım alanında yapılan yardımların kapsamının her geçen gün büyümekte ve yardım miktarının ve çeşitliliğinin her geçen gün artmakta olduğu, Bakanlık ile hizmet kitlesi arasında köprü görevini üstlenen çağrı merkezlerinde, vatandaşın Bakanlık hizmetlerine kısa sürede ulaşmasının sağlanması, ilk kontakta vatandaşların taleplerine çözüm sağlanması, kaliteli ve kontrollü bir iletişimin sağlanması, teşkilatların iş yükünün hafifletilmesi, verimliliğin arttırılması, düzenli ve sürekli veri akışının sağlanması, hizmetlerin iyileştirilmesi için geribildirim alınması ve vatandaş memnuniyetinin arttırılması,

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile ilgili yeni sosyal yardım bilgilerinin vatandaşlara aktarılması, Bakanlık tarafından uygulanmaya başlayacak destekler ile ilgili bilgi ve yönlendirme sağlanması konularının yer aldığı, bu hizmetlerin görülmesi amacıyla iptal edilen uyuşmazlığa konu ihalenin sevk formunun 08/07/2022 tarihinde EKAP üzerinden gönderildiği ve ihale ilanının 14/07/2022 tarihinde Kamu İhale Bülteni'nde yayımlandığı, ihale ilanı yapıldıktan sonra yeni ve geniş kapsamlı sosyal yardım başlıklarının açıklandığı,

her açıklanan sosyal yardım açıklaması ile birlikte Alo 144 iletişim merkezine gelen çağrı sayısında büyük bir artış yaşandığı, personel sayısının yeni çağrıları karşılayacak yeterlilikte olmaması, sistemin bu çağrı sayısını karşılayacak kapasitesinin bulunmaması nedeniyle yardım hakkında bilgi almak isteyen vatandaşların pek çoğuna cevap verilemediği, bu durumun Sayın Cumhurbaşkanı ve/veya Sayın Bakanın her yeni sosyal yardım ilanıyla birlikte katlanarak artmakta olduğu ve daha da artmasının öngörüldüğü,

ayrıca açıklanan yeni sosyal yardımlarla Alo 144 Sosyal Yardım Hattı’nın vatandaşlar tarafından bilinilirliği de arttığı için çağrı sayısında da bununla orantılı olarak artış olduğu, taleplerin karşılanamamasının ise kendi içinde bir kısır döngüyü doğurduğu, çağrı merkezine ulaşamayan vatandaşların defaatle arama yapmak zorunda kaldığı,

hem vatandaşın hem de kurum içinde personelin mağduriyetinin önüne geçilmesi için bu yoğunluğun yönetilmesi gerekliliği olarak vatandaşların refahı için açıklanan yardım programlarına kolay ve hızlı erişimin olmamasının, yardımların vatandaşın iyilik hâlini çoğaltması beklenirken mağduriyet psikolojisi oluşturmasının verilen hizmetin güncellenmesi gerekliliğini zaruri kıldığı, Alo 144 Sosyal Yardım Hattı'na 01/07/2022 ile 31/10/2022 tarihleri arasında toplam gelen çağrı ve karşılanan çağrı sayısına bakıldığında Osmaniye'de açılması planlanan Alo 144 çağrı merkezi lokasyonunun açılmasının elzem olduğu, sonuç olarak,

Bakanlık tarafından verilen sosyal yardım çeşitliliğinin artması, Alo 144 Sosyal Yardım Hattı'nın açıklanan yeni yardımlarla görsel, işitsel ve sosyal medya aracılığıyla vatandaşlar tarafından bilinilirliğinin artması, dolayısıyla artan taleple birlikte Alo 144 Sosyal Yardım Hattı'na gelen çağrıların bir kısmının hem sistemsel yetersizlik hem de personel yetersizliği nedeniyle cevaplanamaması, cevaplanan çağrıların erişim süresinin uzun olması, personel yetersizliğinden kaliteli ve etkin bir hizmet verilememesi,

vatandaşların konu ile ilgili şikâyetlerini farklı medya mecralarında dile getirmesi sebebiyle yeni bir lokasyon kurulumu mecburiyetinin hasıl olduğu, mevcut yapılan 36 ay süreli ihale ile hem mali hem de teknik olarak iş artışı yapılabilmesinin mümkün olmadığı, yapılan hesaplamaların mevzuatın izin verdiği sınırların üstünde olması sebebiyle yapılan ihalenin iptali ve Osmaniye'de yeni bir Alo 144 çağrı merkezi lokasyonu ilavesiyle yeni bir hizmet alımı yapılmasının zorunlu olduğu, bundan sonraki süreçte, iletişim merkezi hizmetinin Bakanlık ile bir kamu kurumu olan ...

Uydu Haberleşme A.Ş. arasında imzalanan işbirliği protokolü kapsamında, Bakanlığın elektronik belge yönetim sistemi (BELGENET), ağ ve iletişim altyapısı hizmeti, bilgi güvenliği hizmeti vb. hizmetlerinin de alındığı ...

Uydu Haberleşme A.Ş. üzerinden alınmasının planlandığı, ... ile Bakanlıkları arasında hizmet alımının gerçekleştirilmesi için gerekli işlemlerin başlatıldığı, bu hizmet alımı birliği ile vatandaşa ulaşan çağrı hizmeti kalitesinde belirgin bir artış olacağı öngörüldüğünden ihalenin iptalinin zorunlu olduğu" hususlarının belirtildiği;

Bu itibarla, söz konusu ihale sürecinin devamı sırasında yeni lokasyonlara ihtiyaç duyulması ve ilgili Bakanlık tarafından ihtiyacın sürekli artacağının öngörülmesi nedeniyle, bu hizmetin ve doğacak benzer hizmetlerin alımına köklü bir çözüm olarak başka bir kamu kurumu olan ...

Uydu Haberleşme A.Ş.'den alınmasına yönelik planların varlığı, idarenin Kamu İhale Kurulu’nun 12/10/2022 tarihli ve 2022/UH.11-1259 sayılı kararını etkisiz kılmaya yönelik olarak algılanamayacağı, ayrıca ihale süreci esnasında doğan yeni ihtiyacın işin miktarında meydana getirdiği artışın %20 iş artışı yapılsa dahi ihtiyacı karşılamaya yeterli olamayacağı, dolayısıyla idarenin ihaleyi iptal edebilmesi için takdir yetkisi çerçevesinde makul sebeplerin oluştuğu, 4734 sayılı Kanun uyarınca ihaleyi yapan idarenin, Kanun'un 5. maddesinde belirtilen rekabet,

ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılması ilkelerini gözetmek zorunda olduğu, somut olayda idarenin ihaleyi iptal etme yönünde takdir yetkisini mevzuata uygun bir şekilde kullandığı, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullandığına ilişkin herhangi bir somut bilgi ve belge de bulunmadığı dikkate alındığında, ihale yetkilisince ihalenin iptaline ilişkin işleme karşı yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hem Kurul hem Mahkeme tarafından eksik inceleme neticesinde karar verildiği, idarenin varsayımlar ile keyfi olarak ihalenin iptaline karar veremeyeceği, idarenin bu hususa ilişkin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanması gerektiği, Mahkemece idarenin ihaleyi iptal edebilmesine ilişkin takdir yetkisine dair makul sebeplerin neler olduğunun belirtilmediği, ihalenin iptalini gerektirir makul bir sebebin bulunmadığı, idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullandığı,

rekabete ve ihale süreçlerine ilişkin ilkelerin ihlâl edildiği, ihaleyi gerçekleştiren idarenin söz konusu iş için daha önce gerçekleştirdiği ihalelerde Osmaniye'de yeni bir çağrı merkezi lokasyonu kurulmasından bahsedilmediği, Osmaniye'de yeni bir çağrı merkezi kurulacağından bahisle ihalenin iptal edilmesinin Kurul'un düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin kararını etkisiz kılmaya yönelik olduğu,

ihale bedeli, çalıştırılacak personel sayısı ve diğer ihtiyaçlar dikkate alındığında ihale süreci esnasında doğan yeni ihtiyacın %20'lik iş artışı ile karşılanabileceği, iş artışıyla yapılabilecek artışların ihalenin iptalini gerektirmeyeceği, idarenin eşit muamele ve güvenilirlik ilkelerini ihlâl ettiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Kurul kararında belirtilen gerekçelerle istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.