Danıştay 13. Daire E.2023/1521 K.2023/4803

2- Sınırlı Sorumlu … Nolu … Kooperatifi 3- Sınırlı Sorumlu … Nolu … Kooperatifi VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı - … VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile Ergani ilçesinde belirlenen taksi duraklarında 29 yıl süre ile çalışmak üzere 127 adet ticari taksi plakası verilmesine yönelik olarak gerçekleştirilen 24/10/2022 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu ihaleye sadece "gerçek kişilerin" girebileceğine ve "bir gerçek kişinin bir adet TT plaka alabileceğine" ilişkin düzenleme "tekelleşmeyi" önleme amacı taşımakta olup, düzenlemenin bu yönüyle kamu yararı amacına dönük olduğu, sadece Ergani ilçesi sınırları içerisinde ihale tarihinden geriye doğru 6 (altı) aylık süre içerisinde ikamet edenlerin ihaleye katılabilecek olması şartı ile de yolcu taşımacılığı yapan kişilerin yerelde tanınması, bu suretle yolcuların güvenli seyahat etmelerinin sağlanması,

"taksi" ile gerçekleştirilen ulaşım hizmetinin geçimini bu meslekten sağlayanlar eliyle yürütülmesinin hedeflendiği, öte yandan ikamet için belirlenen 6 aylık sürenin de ölçülü ve makul olduğu dikkate alındığında, dava konusu ihaleye katılım şartnamesinin 2886 sayılı Kanun'da belirlenen temel ilkeler ile kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, dava konusu ihale şartnamesinde bulunan, ihaleye sadece gerçek kişilerin ve geriye doğru 6 ay süre ile Ergani ilçesinde ikamet edenlerin katılabileceği yönündeki sınırlayıcı düzenleme ile rekabet ilkesinin ihlâl edildiği, ihalenin açık teklif usulüyle yapılamayacağı, ihale bedelinin yüksek belirlendiği, Kooperatiflere tebligat yapılmadan ihaleye çıkıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Daireleri'nce, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

Dava, Diyarbakır ili, Ergani ilçesi'nde, şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyeti gösteren davacı kooperatifler tarafından, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesine göre açık teklif usulü ile Ergani İlçesi'nde belirlenen taksi duraklarında 29 yıl süre ile çalışmak üzere 127 adet taksi plakası verilmesine yönelik olarak gerçekleştirilen 24/10/2022 tarihli ihalenin iptali istemiyle açılmıştır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, “Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.”;

(p) bendinde, “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek.

(Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek.” büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

Anılan Kanun'un “Ulaşım hizmetleri” başlıklı 9. maddesinde de, bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, ulaşım koordinasyon merkezi kararlarının, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe gireceği, ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararların,

belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcı olduğu, koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanuna aykırı hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.

2918 sayılı Kanun'un 12. maddesi uyarınca il trafik komisyonlarının görevli olduğu ve belediye sınırlarında da uygulandığı dönemde, Anayasanın 104. maddesi ile verilen Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetme görevi ile 48. maddesi ile verilen özel girişimcilerin milli ekonomi ve sosyal amaçlara uygun yürümesini sağlayacak önlem olma görevi kapsamında, merkezi idare teşkilatının yürütmeye ilişkin en yüksek karar organı olan Bakanlar Kurulunca düzenlenip yürürlüğe konulan 86/10553 sayılı Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Kararın 1. maddesinde de değinildiği üzere,

vatandaşın ulaşım ihtiyacının karşılanması, toplu taşımacılığın geliştirilmesi, plaka karaborsacılığının ve korsan taksiciliğin önlenmesi, çalışmakta olan şöför esnafının haklarının korunması amacıyla, taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarının 2918 sayılı Kanun'un tanıdığı yetkiler uyarınca mahalli il trafik komisyonlarınca yapılan belirlemeler esas alınarak bölgeler ve şehirler arası eşitsizliğin giderilmesi amaçlanmıştır.

Büyükşehir belediyelerinin kanuni bir statüye kavuşması ile birlikte, 5216 sayılı Kanun'un 9. maddesinde de belirtildiği üzere büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağından ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmayacağından 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının, 5216 sayılı Kanun'a aykırı olmayan usule ve esasa ilişkin kurallarının büyükşehir belediyelerince uygulanması gerektiği, bölgeler ve şehirler arası eşitsizliğin giderilmesini ve uygulama birliğinin sağlanmasını amaçlayan bu kuralların büyükşehir belediyelerince uygulanmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Söz konusu Bakanlar Kurulu Kararının 1986 yılında yürürlüğe girdiği ilk halinde "En az iki yıldan beri o ilde oturuyor olmak" şartı mevcut iken, ihale ilan tarihinde yürürlükteki son halinde “ikamet” şartı kaldırılmıştır.

Uyuşmazlık konusu ihale ilanında, "ihale tarihinden itibaren geriye dönük kesintisiz 6 ay ve halen ikamet ediyor olmak" ihaleye katılım şartı olarak belirlenmiştir.

Bu itibarla, ihale ilanının 'İhaleye Katılabilme Şartları'' başlıklı 5. bölümünde; ''... b) Tasdikli İkametgâh belgesi (ihale tarihinden itibaren geriye dönük kesintisiz 6 ay ve halen ikamet ediyor olduğunu belgelemek)'' şeklinde düzenlenen ihaleye katılım şartının rekabeti daralttığı, Ergani dışında ikamet edenler açısından ayrımcılığa neden olduğu ve anılan Bakanlar Kurulu Kararına aykırılık taşıdığı, dolayısıyla dava konusu işlemin bu yönüyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.