Danıştay 13. Daire E.2023/2076 K.2024/999

Dava konusu istem: ... Belediye Başkanlığı'nca ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bulunan kafeteryanın 3 yıl süreyle kiralanmasına ilişkin olarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilecek olan 20/12/2022 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihaleye konu kafeteryanın davacı tarafından kullanıldığı, davacının fuzuli şagil olduğu, söz konusu kafeteryanın da içinde bulunduğu davalı Belediye sınırları içerisindeki muhtelif 6 (altı) adet kafeteryanın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 3 yıl süreyle kiraya verilmesi amacıyla ihaleye çıkarılması üzerine bakılan davanın açıldığı;

... tarih ve... sayılı ... Belediyesi Encümeni kararıyla, aylık muhammen kira bedellerinin her bir taşınmaz için ayrı ayrı olmak üzere toplam ''151.500,00-TL+KDV'' olarak belirlendiği, bu bedel üzerinden 6 (altı) taşınmazın birlikte kiraya verilmesi için ihaleye çıkarıldığı, ihalenin Belediye panosunda ve internet sitesinde ilan edildiği, ayrıca şehir içinde iki defa ilan edilmesinin Basın İlan Kurumu'ndan istenildiği,

2886 sayılı Kanun'a tâbi bir ihalenin açık teklif usulüyle gerçekleştirilebilmesinin, tahmin edilen bedelin her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilecek tutarı (2022 yılı için 3.562.000,00.-TL) geçmemesi hâlinde mümkün olacağı, dava konusu ihalede muhtelif 6 yerin birlikte kiralanması için ihaleye çıkarıldığı ve bu 6 yer için toplam muhammen bedel belirlendiği,

3 yıl için belirlenen tahmini bedel (5.454.000,00-TL) 2022 yılı için tespit edilen tutar olan 3.562.000,00.-TL'nin üzerinde olduğundan ihalenin 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilemeyeceği ve dava konusu ihalenin toplam tahmini bedeli her yıl yayımlanan Genel Bütçe Kanunu ekinde yer alan İ-Cetveline göre belirlenen, 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca yapılacak ilanlara ilişkin parasal sınır olan 3.562.000,00-TL'nin üzerinde olduğundan, Kanun'un 17. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına göre,

ihalenin yapılacağı yerde çıkan gazetelerde en az bir gün aralıkla yayımlanmak suretiyle iki defa duyurulması ve bu ilanlardan başka Basın İlan Kurumu'nca tespit olunacak günlük gazetelerden birinde, ihale tarihinden en az 10 gün önce bir defa daha ilan edilmesi gerekmekte iken, ihale ilanının mevzuata aykırı olarak gerçekleştirildiği anlaşıldığından, ihale ilanı ve usulü 2886 sayılı Kanun'a aykırı olarak gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, İdare Mahkemesince dava konusu ihalenin iptaline karar verilmesi üzerine söz konusu 6 kafeteryanın kiralama ihalesinin iptal edilerek yeniden ihaleye çıkarılması için Encümen kararları alındığı, dolayısıyla dava konusu işlemin ortadan kalktığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyiz edilen İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti davalı ... Belediye Başkanlığı'na ait olan ''... Mahallesi, ... ... Sokak, No:...; .... Kısım Mahallesi, ... Caddesi, No:... ... Dalı Park İçi; ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... (... ada, ... parsel); ... .... Kısım Mahallesi, ... Sokak, No:... Y...r Merkezi (... ada, ... parsel); ... ...Kısım Mahallesi, ... Sokak, No:...; .... ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... ...

İçi" adreslerinde bulunan toplam 6 (altı) kafeteryanın 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 3 yıllığına kiralanması amacıyla ihaleye çıkarılması Belediye Başkanı onayıyla uygun bulunmuş, ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararıyla her bir kafeterya için ayrı ayrı belirlenen aylık muhammen bedeller üzerinden ... tarihinde ihale gerçekleştirilmesine karar verilmiş ve ihaleye ilişkin ihale ilanları yayımlanmıştır.

... tarih ve ... sayılı ... Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü tahliye yazısıyla, mülkiyeti davalı ... Belediye Başkanlığı'na ait olan ''... Mahallesi, ... Sokak, No:..." adresinde bulunan ve davacı Dernek tarafından işgalli olarak kullanılan kafeteryanın 20/12/2022 tarihinde kiralama ihalesi yapılacağından 10 gün içerisinde boşaltılması gerektiği hususu davacıya bildirilmiştir. Bunun üzerine davacı tarafından, gerçekleştirilecek olan söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür. (...)";

"İlkeler" "başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. (...)"; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(...) Tahmin edilen bedel: İhale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini, Uygun bedel: Artırmalarda, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükseğini; eksiltmelerde tahmin edilen bedeli geçmemek üzere, teklif edilen bedellerin tercihe layık görülenini, bedel tahmini yapılamayan ihalelerde teklif edilen bedellerin uygun görülenini, (...) ifade eder." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuata göre, idarelerce ihaleler gerçekleştirirken 2886 sayılı Kanun'da belirtilen ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile açıklık ve rekabet ilkelerinin sağlanması ve bu ilkeler uyarınca ihale işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerektiği, aksi hâlde ihalelerin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen ilke ve kurallara aykırı olacağı anlaşılmaktadır.

İdarelerin, ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkelerine göre ihaleyi gerçekleştirme zorunlulukları kapsamında, yeterli rekabetin sağlanamaması hâlinde ihalenin ana amacının gerçekleşemeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır. Bir kamu malının kiralanmasından mümkün olduğunca en yüksek gelir elde edilmesi kamunun yararına olacağından, ihaleye daha çok kişinin katılmasına yönelik ihale işlemlerinin tercih edilmesi kamu yararına olacaktır.

Dava konusu ihale ile 6 ayrı adreste bulunan, kullanım alanları, muhammen kira bedelleri ve geçici teminat bedelleri farklı 6 ayrı kafeterya hep birlikte 3 yıllığına kiralanmaları amacıyla ihaleye çıkarılmıştır.

2886 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, idarelerce gerçekleştirlen ihalelerde ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve açıklık ve rekabet ilkelerinin sağlanmasının esas olduğu, ancak, dava konusu ihalede, farklı adreslerde bulunan 6 ayrı kafeteryanın kiralanması için tek bir ihale yapılmasının, rekabeti engeller nitelikte olduğu, nitekim bu hâliyle ihalede, tek bir kafeteryanın ihalesine katılmak isteyen ve/veya maddi olarak ancak tek bir kafeteryanın kiralanması işini üstlenebilecek kişilerin ihaleye katılmasının önüne geçildiği, kafeteryaların ayrı ayrı ihaleye çıkarılmasıyla daha çok kişi ihaleye katılabilecekken rekabetin engellendiği anlaşılmıştır.

Nitekim dava konusu ihalenin iptalinden sonra davalı idarece yeniden çıkılan ihalenin iptali istemiyle açılan davada, "(...) Dava dosyasının incelenmesinden, İstanbul ili, Bakırköy ilçesi, Yeşilköy Mahallesi, Alişan Yedibaşlar Sokak, No:6 adresindeki kafeterya yerinin 3 yıl süreyle kiralanması işinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 06/06/2023 tarihinde saat 11.00'de ihale edilmesine ilişkin ... Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin 30/05/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, 'üç ayrı kafeteryanın birlikte ihaleye çıkartılmasının hukuksal gerekçelerinin sorulmasına ve bu hususta bilgi ve belgeye dayalı ayrıntılı açıklama yapılmasının istenilmesine' karar verildiği, işbu ara kararına davalı idarece ayrı bir cevap/beyan dilekçesi ile cevap verilmediği,

sadece 19/06/2023 havale tarihli savunma dilekçesi içeriğinde, 'üç adet kafeteryanın birlikte ihale işlemlerinin yapılmasında hukuka aykırılık yoktur' şeklinde izahatte bulunulduğu görülmüş olup, davalı idarece adresleri ve işletmeye ilişkin diğer bilgileri farklı olan her bir kafeteryanın işletilmesi işinin ayrı ayrı değil de tek bir (dava konusu) ihale yapılmak suretiyle kiralanmasını gerektiren hukuksal ve fiili somut donelerin açıkça ortaya konulamadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu ihale ile, 3 ayrı adreste bulunan, aylık muhammen kira bedelleri, kullanım alanları ve geçici teminat bedelleri farklı 3 ayrı kafeteryanın kiralanmak suretiyle işletilmesi işinin hep birlikte ihale edildiği görülmektedir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun yukarıda izah edilen 2. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, 2886 sayılı kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. Ancak, dava konusu ihalede, farklı adreslerde bulunan 3 ayrı kafeteryanın kiralanması için tek bir ihale yapılması, rekabeti engeller niteliktedir.

Dava konusu ihale, tek bir kafeteryanın ihalesini almak isteyen ve/veya maddi olarak ancak tek bir kafeteryanın kiralanması işini üstlenebilecek kişilerin bu ihaleye girmesine engel teşkil etmektedir. Bu durum da dava konusu ihalede rekabetin sağlanamadığını açıkça ortaya koymaktadır. (...) Bu nedenlerle, dava konusu ihalede hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle söz konusu işlemin iptali yolundaki....

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararına karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Dairemizin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan kararın onandığı anlaşılmıştır.