Danıştay 13. Daire E.2023/2131 K.2024/300

Dava konusu istem: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca 27/12/2017 tarihinde gerçekleştirileceği duyurulan Isparta ili hudutlarında bulunan ER:… sayılı II-B Grubu maden sahası arama ruhsatı ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, Dairemizin 07/12/2022 tarih ve E:2018/2840, K:2022/4628 sayılı kararı ile yetki yönünden bozulması üzerine, bozma kararına uyularak. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın yetki yönünden reddine, dosyanın. İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı adına Isparta ili, Sütçüler ilçesi,.

Köyü'nde bulunan ER:… sayılı II-B Grubu maden sahası için … sicil sayılı II-B Grubu İşletme Ruhsatı düzenlendiği, davacının ruhsat sahası dışındaki alana pasa döküm talebi üzerine … tarih ve E… sayılı Olur ile uyuşmazlığa konu maden sahasında koordinatları belirtilen alanın pasa döküm alanı olarak belirlendiği, … tarih ve E…. sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işlemiyle uyuşmazlığa konu maden sahasına pasa dökülmemesine karar verildiği, davacı tarafından bu işlemin iptali istemiyle açılan davada,.

İdare Mahkemesi'nce dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara yönelik istinaf başvurusunun. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği, temyiz talebi üzerine Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 2019/5137 sayılı esasına kaydedilen dosyanın derdest olduğu;

Bu durumda, ilgili mevzuat uyarınca ruhsat hukuku devam ettiği sürece madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı tesisler için verilmiş izinlerin de devam edeceği, pasa döküm alanının da kanunda alt yapı tesisi olarak kabul edildiği, davacının işletme ruhsatının devam ettiği, … tarih ve E… sayılı işlemle davacıya pasa döküm izni verildiği, dolayısıyla ruhsat süresinin sonuna kadar davacı lehine müktesep hak oluştuğu ve pasa dökümü yapılmamasına ilişkin işlemin de … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu maden sahasında yapılan incelemelerde söz konusu sahada mermer rezervi tespit edildiği, bu rezervin çıkarılmasında kamu yararı bulunduğu, çıkarılmamasının kaynak kaybına neden olacağı, söz konusu maden sahası ile davacı adına işletme ruhsatı düzenlenen maden sahasının bulunduğu bölge için ortak bir proje bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, taraflarına pasa döküm izni verilen alanın da içinde bulunduğu sahanın ihaleye çıkarılmasının hukuka aykırı olduğu, uyuşmazlığa konu maden sahası ile taraflarına ait maden sahasının birbirine mücavir olduğu, bu sahalarda birbirinden ayrı madencilik faaliyetinde bulunulmasının can ve mal güvenliği yönünden tehlikeli olacağı, bu hususun mahallinde yapılan incelemeler neticesinde tespit edildiği, ayrıca hâlen yürürlükte olan işletme ruhsatı olduğu ve pasa döküm izni aldığından kazanılmış hakkının bulunduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 no.lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 766. maddesi ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 09/07/2018 tarih ve 30473 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanan 118. maddesi ile 3213 sayılı Maden Kanunu'na eklenen Geçici 31. maddesinin 3. fıkrası uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Maden İşleri Genel Müdürlüğü) yerine Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün davalı sıfatıyla taraf olduğu görülerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Isparta ili, Sütçüler ilçesi, … Köyü'nde bulunan ER:… sayılı II-B grubu maden sahası için adına düzenlenen … numaralı II-B Grubu İşletme Ruhsatı sahası içerisinde faaliyet göstermektedir.

Davacı tarafından, ruhsat sahasında pasa döküm alanı olmadığından ruhsat dışında pasa döküm alanı olarak kullanılmak üzere mücavir durumdaki uyuşmazlığa konu maden sahası için kullanım izni talep edilmiş, bunun üzerine … tarih ve E…. sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işlemiyle söz konusu maden sahasında koordinatları belirtilen alan için davacıya ruhsat dışı pasa döküm izni verilmiştir.

Sonrasında uyuşmazlık konusu maden sahasının da aralarında yer aldığı sahaların ihale edilmesine yönelik Makam Onay'ı alınarak E:… sayılı dava konusu maden sahasının 27/12/2017 tarihinde ihalesinin yapılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine taraflarına pasa döküm izni verilen alanın da içinde bulunduğu maden sahasının arama ruhsatı ihalesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "... Arama Ruhsatı: Belirli bir alanda maden arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi için verilen yetki belgesi. İşletme Ruhsatı: İşletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesi. ... Pasa: Mevcut ekonomik ve teknik şartlara göre işletilmesi mümkün olmayan, ancak işletme gereği istihsal edilen cevher. ...

Altyapı Tesisi: Madencilik faaliyetleri için zorunlu ve temdit dahil ruhsat süresi ile sınırlı olan yol, su, haberleşme, enerji nakil hattı, madencilik faaliyetleri kapsamında ihtiyaç duyulan elektrik enerjisini karşılamak üzere kurulan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı lisanssız enerji üretim tesisleri, bant konveyör, havai hat, kuyu tesisleri, şantiye binası, yemekhane, atölye, kantar tesisleri, maden stok alanı, pasa döküm alanı, atık barajı, trafo, patlayıcı madde ve müştemilatı deposu gibi geçici yapı ve binaları.

Geçici Tesisler: Maden ruhsatının süresine bağlı olarak yapılan tesis ve altyapı tesisleri. ...".

"Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinde, "Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir.

İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir. ...

Madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı tesisler için verilmiş izinler, ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir. ...".

"Pasa, bakiye yığını ve cürufların muhafazası" başlıklı 36. maddesinde, "Madencilik ve müteakip safhalarındaki faaliyetler sırasında; cevher, metal veya ekonomik değer ihtiva eden, günün şartlarında teknik veya ekonomik değerlendirmesi mümkün olmayan pasa, zenginleştirme bakiye yığını ve cüruflar, çevre kirliliği açısından mahzur teşkil etmiyorsa geçirildikleri son işlemden çıktıkları şekliyle ayrı ayrı muhafaza edilir.

Bu bakiye ve pasa yığınlarının miktarları, fizikî özellikleri, usulüne göre alınmış numunelerin analiz raporları ve döküm alanları, faaliyet raporları, plân ve haritalarda gösterilir. İşletme ruhsatının herhangi bir sebeple sona ermesi hâlinde, sahadan üretilmiş madenlerin, pasa, bakiye yığınları ve cürufların, ruhsat sahibince nakledilmesi için bu Kanun'da zikredilen mücbir sebepler dışında altı aylık süre verilir.

Bu süre içerisinde nakledilmeyen ve ekonomik değeri olan madenler valilik tarafından ihale edilerek satılır. Satıştan sağlanan gelir özel idareye aktarılır. Ekonomik değeri olmayan maddeler için 32 nci madde hükümleri uygulanır. Birinci fıkraya aykırı hareket edenlere işletme ruhsat taban bedeli kadar idari para cezası verilir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlığa konu ER:… sayılı saha ile davacının faaliyet gösterdiği … sicil, … erişim sayılı ruhsat sahası ve dava dışı bir şirketin faaliyet gösterdiği … sicil, … erişim sayılı ruhsat sahası birbirine komşu durumdadır.

Davacı tarafından, uyuşmazlığa konu ihale sahası içerisinde koordinatları belirtilen alanın pasa döküm alanı olarak kullanılması talebiyle yapılan başvuru üzerine, davalı idare görevlilerince mahallinde yapılan tetkik neticesinde düzenlenen 21/05/2015 tarihli Mahallinde Tetkik ve Değerlendirme Raporu'nda, "ruhsat sahasındaki arazinin, kuzey-güney doğrultusunda uzanan sıradağ oluşumunun bir parçası olduğu, doğu-batı kesitinin üçgen şeklinde olduğu, bu kesitin her iki yüzeyinin de oldukça dik eğimli olduğu, ocağın, söz konusu kesitin sol tarafında orta kotlarda açıldığı,

arazi fazla eğimli olduğundan üst kotlarda üretim yapılmadan orta ve alt kotlarda ocağın genişletilmesinin mümkün olmadığı, ruhsat sahası içerisinde, ocaktan üretim neticesinde oluşan pasanın stabil durabileceği ve pasa döküm alanı olarak kullanılabilecek eğime sahip bir alanın bulunmadığı,

pasanın ruhsat sahasının hangi noktasından dökülürse dökülsün arazi eğimi nedeniyle stabil durmayacağı ve ruhsat sahası dışındaki eğimi az olan alana kadar yuvarlanacağı, pasa döküm alanı olarak talep edilen uyuşmazlığa konu ihalelik sahanın, mücavir durumdaki davacı ve dava dışı bir şirketin faaliyet gösterdiği işletme ruhsatlı sahaların devamı durumunda olduğu ve üçgen kesitli arazinin alt uç kısımlarında bulunduğu,

bu nedenle mücavir durumdaki işletme ruhsatlı sahalardaki üst kotlarda bulunan maden üretilmeden uyuşmazlığa konu ihalelik sahadaki madenin üretilemeyeceği, uyuşmazlığa konu ihalelik sahadaki maden rezervinin üzerine pasa dökülse bile mücavir durumdaki işletme ruhsatlı sahalardaki üst kotlarda bulunan madenin üretilmesinden sonra ön yamaç yerine arka taraftan açılacak ocak ile üretim yapılabileceği, davacı tarafından pasa döküm alanı olarak talep edilen alanın en uygun alan olduğu" tespitlerine yer verilmiştir.

Bunun üzerine … tarih ve E…. sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işlemiyle, uyuşmazlığa konu ihale sahasında koordinatları belirtilen alanın pasa döküm alanı olarak kullanılmasına izin verilmiştir.

Uyuşmazlığa konu ihale sahasına mücavir … sicil sayılı ruhsat sahasında faaliyet gösteren dava dışı şirket tarafından işbu ihalenin iptal edilmesi talebiyle yapılan başvuru üzerine, mahallinde davalı idare görevlilerince yapılan tetkik neticesinde düzenlenen 06/12/2017 tarihli Mahallinde Tetkik Raporu'nda, "uyuşmazlığa konu ihalelik sahanın maden rezervi tespit edilen kısmı ile söz konusu saha içerisinde kalan ve daha önce davacı ve dava dışı şirketin faaliyet gösterdiği işletme ruhsatlı sahalar için pasa döküm alanı olarak uygun görülen alanın çakıştığı, bu iki faaliyetin birlikte yürütülemeyeceği, aksi durumun tehlike arz edeceği, uyuşmazlığa konu maden sahasının ihale edilmesinin uygun olmadığı" tespitlerine yer verilmiştir.

Uyuşmazlığa konu ihale sahasında mermer rezervi tespit edildiğinden kaynak kaybına sebep olunmaması için pasa dökümü yapılmaması gerektiğine dair … tarih ve E…. sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki. İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin.

Bölge İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı, Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 23/02/2023 tarih ve E:2019/5137, K:2023/812 sayılı kararıyla, "davacının temdit talebinin 21/05/2015 tarihli Mahallinde Tetkik ve Değerlendirme Raporu'nda yer verilen tespitlere ilişkin gerekli araştırma yapıldıktan sonra değerlendirilmesi gerekirken dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle onanmıştır.

Aktarılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde, davacının faaliyet gösterdiği ruhsat sahası içerisinde, üretim faaliyeti neticesinde ortaya çıkan pasanın dökülebileceği bir alanın bulunmadığı, söz konusu pasanın zorunlu olarak uyuşmazlığa konu ihale sahasına dökülmesi gerektiği, davacının uyuşmazlığa konu ihale sahasında koordinatları belli olan alana pasa döküm izninin bulunduğu,

bu alana pasa dökümü yapılmaması gerektiğine ilişkin işlemin yargı kararıyla iptal edildiği ve söz konusu kararın kesinleştiği, sahaların konumları ve coğrafi özellikleri nedeniyle davacı ve dava dışı şirketin faaliyet gösterdiği ruhsat sahalarındaki üst kotlarda bulunan maden üretilmeden uyuşmazlığa konu ihale sahasındaki madenin üretilemeyeceği, aksi durumun tehlike arz edeceği, uyuşmazlığa konu ihale sahasındaki maden rezervinin üzerine pasa dökülse bile mücavir durumdaki işletme ruhsatlı sahalardaki üst kotlarda bulunan madenin üretilmesinden sonra ön yamaç yerine arka taraftan açılacak ocak ile üretim yapılabileceği anlaşıldığından,

dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.