Danıştay 13. Daire E.2023/2141 K.2024/1208

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ...Caddesi, No:... adresinde bulunan taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 3 yıl süreyle kiralanmasına ilişkin 15/02/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihale üzerinde kalan davacı tarafından söz konusu ihalenin 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca ita amirince onaylanmayarak iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilen işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihaleye sadece iki isteklinin katıldığı, diğer teklif sahibinin birinci turda teklif vermeyerek ihaleden çekildiği ve muhammen bedel ile davacıya ihale edilen bedel arasındaki fark dikkate alındığında rekabet ortamının ve sağlıklı fiyat yarışmasının sağlanamadığı; öte yandan, itâ amiri tarafından takdir yetkisinin keyfi şekilde ve hukuka aykırı olarak kullanıldığına ve kamu yararı dışında subjektif nedenlerle hareket edildiğine ilişkin dava dosyasında herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, davacı tarafından da somut bir bilgi ve belge sunulmadığı,

teklif edilen kira bedelinin takdir edilen bedelin çok üzerinde olması nedeniyle ihale konusu alanda yürütülen faaliyetin aynı kalitede ve verimle devam ettirilemeyeceğine yönelik idare beyanı da dikkate alınarak ita amiri olan Belediye Başkanı tarafından ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması ilkesi ile kamu yararı gözetilerek 2886 sayılı Kanun'un tanıdığı takdir yetkisi çerçevesinde ihalenin iptal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihaleye katılan diğer istekli şirketin yönetim kurulunda, davalı Belediye'nin iştiraki konumunda olduğu başka bir şirketin bulunduğu, davalı Belediye'nin bu yolla dolaylı olarak ihaleye katılım sağladığı, kaybettiği ihaleyi de iptal ettiği, bu durumun keyfi ve hukuksuz olduğu, yeni ihale yapım sürecinde Belediye'nin kira gelirinden mahrum kalacağı ve kamu zararı oluşacağı, idarece belirlenen bedelin 4-5 kat üstünde ihale edilen işin iptalinin keyfi olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin keyfi olarak gerçekleştiği iddiasının gerçeğe aykırı olduğu, 2886 sayılı Kanun'da itâ âmirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetkinin, ihale işlemlerinin sırf mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmadığı, aynı zamanda ihale konusu işin özelliği, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçları, ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığı gibi hususlar değerlendirilmek suretiyle itâ âmirinin yerindelik denetimi yaparak kamu menfaatini koruması amacıyla düzenlendiği, dava konusu ihaleye sadece iki isteklinin katılması,

isteklilerden sadece birinin teklif sunması, teklif edilen kira bedelinin takdir edilen bedelin çok üzerinde olması nedeniyle ihale konusu alanda yürütülen faaliyetin aynı kalitede ve verimle devam ettirilemeyeceği, bu hâliyle ihaleden beklenen kamu yararının sağlanmadığından bahisle ita amirince ihalenin onaylanmadığı, ita amirine tanınan takdir yetkisine ilişkin birçok emsal Danıştay kararı bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Belediye Başkanlığı tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ...e Caddesi, No:... adresinde bulunan lokanta, kafeterya ve çok amaçlı salon niteliğindeki taşınmazın 3 yıllığına kiraya verilmesine yönelik 15/02/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalede muhammen bedel 3.250,00-TL olarak belirlenmiş, ihaleye davacı ile birlikte toplam iki istekli katılmış, en yüksek teklif 15.000,00-TL olarak davacı tarafından verilmiş, ihale komisyonu olan Belediye Encümeni'nce ihalenin en yüksek teklifi veren davacının üzerinde bırakılması yönünde... tarih ve ... sayılı karar alınmış, bu karar ita amiri olan Belediye Başkanı'nın onayına sunulmuş, ancak 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi uyarınca söz konusu ihale ita amiri tarafından onaylanmayarak iptal edilmiştir.

Bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.". 3. maddesinde, "Bu Kanun'da yazılı işleri yaptırmaya ve ve ihaleye, idarelerin ita amirleri yetkilidir.". "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasında: ...

Tahmin edilen bedel: İhale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini, Uygun bedel: Artırmalarda, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükseğini; eksiltmelerde tahmin edilen bedeli geçmemek üzere, teklif edilen bedellerin tercihe layık görülenini, bedel tahmini yapılamayan ihalelerde teklif edilen bedellerin uygun görülenini, ... ifade eder.".

29. maddesinde, "Komisyonlar gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbesttir. Komisyonların ihaleyi yapmama kararı kesindir.". 31. maddesinde, "İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile, itâ âmirlerine 15 gün içinde ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle itâ âmirinin yerindelik denetimi yaparak Hazine menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde rastlandığı bilinen bir husustur.

Bütün bu gerçekleri göz önünde tutan kanun koyucu, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere itâ âmirine sözü edilen yetkiyi tanımıştır.

Bu itibarla, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan itâ âmiri tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır.

Başka bir anlatımla, 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile itâ âmirine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle, anılan madde ile itâ âmirine tanınan yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması hâlinde, bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, itâ âmirince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Bu nedenle, ihaleyi onaylamama işleminin idari davaya konu edilmesi hâlinde gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin hukuka aykırılığından bahsedilemeyecektir..

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ihale için gerekli şartlar sağlanarak ihaleye katılım sağlandığı ve idarece öngörülen muhammen bedelin (3.250,00-TL) çok üzerinde gerçekleşen bir fiyat teklifiyle (15.000,00-TL) ihalenin geçici onayı yapılarak davacı üzerinde bırakıldığı, ancak ihale işleminin ita amirince uygun görülmeyerek iptal edildiği görülmekle birlikte, davalı idare tarafından, ihalenin iptaline ilişkin dava konusu işlemde herhangi bir gerekçe belirtilmediği, Mahkeme'nin 27/03/2023 tarihli ara kararına davalı idarece verilen cevapta ise, dava konusu ihaleye sadece iki isteklinin katılması,

isteklilerden sadece birinin teklif sunması, teklif edilen kira bedelinin takdir edilen bedelin çok üzerinde olması nedeniyle ihale konusu alanda yürütülen faaliyetin aynı kalitede ve verimle devam ettirilemeyeceğinin, bu hâliyle ihaleden beklenen kamu yararının sağlanmadığının belirtildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, her ne kadar davalı idare tarafından "ihale konusu alanda yürütülen faaliyetin aynı kalitede ve verimle devam ettirilemeyeceği gerekçesiyle ihalenin iptal edildiği" ileri sürülmüş ise de, davalı idarece ihalenin iptal edilmesine gerekçe gösterilen sebeplerin somut bilgi ve belgelerle ortaya koyulamadığı göz önüne alındığında, dava konusu ihalenin iptalini gerektirecek hukuken geçerli, somut verilere dayalı bir neden ortaya koyulmaksızın ihalenin onaylanmaması suretiyle iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.