Danıştay 13. Daire E.2023/2349 K.2024/779

Dava konusu istem: ... Emniyet Müdürlüğü'nce ... Tarihinde ... ihale kayıt numarasıyla gerçekleştirilen "19 Kalem Orijinal, 9 Kalem Muadil Toner Alımı" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirketin 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 12/02/2022 tarih ve 31748 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı ile idare arasında 30/11/2021 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacının 19 kalem orijinal ve 9 kalem muadil tonerleri 20/12/2021 tarihine kadar teslim etmesi gerekirken teslim etmediği, davacıya, 21/12/2021 tarihinde EKAP üzerinden yazılan ihtar yazısı ile 30/12/2021 tarihine kadar teslim etmesi için 10 gün süreli ihtar verildiği,

davacının, ... tarih ve ... sayılı dilekçesi ile kur artışından dolayı ürünleri teslim edemediğini, Covid 19 pandemisi ile chip krizinden dolayı bazı orijinal tonerlerin distribütör firmalarda mevcut olmadığı ve ne zaman geleceğinin de belli olmadığı gerekçesi ile Sözleşme'nin 35.4.1. maddesince feshedilmesini talep ettiği, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı'nca Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca davacının fesih talebinin olumsuz değerlendirildiğinin bildirildiği, bu kapsamda, ...

Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı Olur'u ile davacının, ihtar yazısının son günü olan 30/12/2021 tarihine kadar tonerlerin bir kısmını teslim ettiği ancak bir kısmını teslim edememesi sebebiyle Sözleşme'nin "Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve kesintiler ile sözleşmenin feshi" başlıklı 34. maddesi ile "Sözleşmenin feshi ve işin tasfiyesi" başlıklı 35. maddesi hükümleri ve 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin (f) bendi uyarınca sözleşmenin feshedildiği,

Bakanlık Makamının 02/02/2022 tarihli onayı ile 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca 1 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği,

Bu durumda, davacının, söz konusu işi yapılan yazılı ihtara rağmen sözleşme ve şartname hükümlerine göre yerine getirmediği, bu fiilin mevzuat hükümleri uyarınca ihaleden yasaklama kararı verilmesine sebep teşkil edecek bir fiil olduğu değerlendirildiğinden, bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafından, pandemiden kaynaklı döviz kurundaki dalgalanmalar nedeniyle ihale konusu malları temin edemediği ileri sürülmüş ise de, pandemi sürecinin ihale sözleşmesinin imzalandığı 30/11/2021 tarihinden çok önce başladığı ihalenin ve sözleşme imzalama tarihlerinin süreç devam ederken gerçekleştiği ve davacının basiretli bir tacir olarak bunu öngörmesi gerektiği değerlendirildiğinden davacının bu iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 24/02/2022 tarih ve 31760 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5203 sayılı kararda 01/07/2021 ile 31/12/2021 tarihleri arasındaki ihalelere ilişkin mal alımına dair fiyat değişiklerinde yüklenici firmaların zararının karşılanacağı ifade edildiği, bu kararın dosyaya alınması ve kendileri lehine değerlendirilmesi gerektiği, ihale şartnamesinde teklif istenen orijinal tonerlerin ithal ürünler olduğu, distribütör firmalardan dolar üzerinden teklif alındığı, bu fiyatın üstüne %10 kâr ilave edilerek 01/11/2021 tarihindeki Merkez Bankası kur’u dikkate alarak ihaleye teklif verildiği,

ürünlerin teslimi sırasında küresel krizden dolayı öngörülemez bir biçimde çok ciddi kur artışı yaşandığı, sözleşmenin imzalandığı 30/11/2021 tarihinde 1 dolar 12,96-TL iken, teslim sırasında 13,83-TL olduğu, döviz kurunda olağanüstü bir yükselme süreci başladığı, ürünlerin fiyatının %78 arttığı, ihale konusu malın ithal olması hasebiyle döviz kurundan dolayı fiyat dalgalanmalarından dolayı piyasadan mal temininde zorlanıldığı,

pandemiden dolayı öngörülemeyen kur artışında yaşanan kriz neticesinde ihalenin iptalini, sözleşmenin feshedilerek kesin teminat mektubunun iade edilmesini ya da distribütör firmaların taraflarına kesecekleri fatura maliyeti kadar idareye fatura kesilmesini talep ettikleri, idare tarafından bu talebin reddedildiği, bahse konu fiyat artışından kaynaklı maliyetin sadece yüklenici olarak kendileri üzerinde kalmasının hukuka aykırı olduğu, oluşan fiyat değişiklerinde yüklenici firmaların zararının karşılanması gerektiği, mağduriyetlerinin bahsedilen Cumhurbaşkanlığı kararı ile doğrulandığı,

davalı ile imzalanan Sözleşme'nin "fiyat farkı" başlıklı maddesinin de aynı yönde olduğu, bahse konu ihalenin fesih edilmesi kendi kusurlarından değil ekonomik şartlardan, pandemi sürecinden, döviz kurunun ani ve hızlı artmasından, ithal ürünün piyasada bulunmayışından kaynaklandığından bu hususun da öngrülmez hâl olarak kabul edilmesi gerektiği, ihale iptali sonrası yeniden yapılan ihalede bahse konu ürünler için yüksek fiyattan alım yapılmasına rağmen kendilerine fiyat farkı verilmeden sözleşme feshedilerek yasaklama işlemlerinin tesis edilmesinin idarenin kendilerine tutumunun haksızlığını ortaya koyduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.