Danıştay 13. Daire E.2023/2787 K.2024/4519

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında ... tarihinde yayınlanan "..." isimli programda 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde yer verilen "Yayın hizmetleri... Toplumun milli ve manevi değerlerine, genel ahlaka ve ailenin korunması ilkesine aykırı olamaz" şeklindeki yayın ilkesinin ihlal edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 63.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu yayında katılımcı ... tarafından, Osmanlı Devleti ile ilgili 16. yüzyılda yazılmış bir halk şiirinden "Şalvarı şaltak Osmanlı/Eyeri kaltak Osmanlı/Ekmede biçmede yok/Yemede ortak Osmanlı" dizeleri aktarıldıktan sonra "şalvarı şaltak Osmanlı" tabirinin "uçkuru gevşek Osmanlı" anlamına geldiğinin ifade edilmesi nedeniyle idari para cezasının uygulandığının anlaşıldığı,

uyuşmazlık konusu olay bakımından yapılacak değerlendirmelerin temel ekseninin, katılımcıların ifadeleri nedeniyle toplumun milli veya manevi değerlerine aykırı yayın yapılamayacağı ilkesinin ihlal edilip edilmediği ve uygulanan idari para cezası bağlamında, bu yayın ilkesi ile korunmak istenen kamu düzeni ile ifade özgürlüğü arasında adil bir dengenin bulunup bulunmadığına ilişkin olduğu,

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesince, ifade özgürlüğünün demokratik bir toplumun vazgeçilmez temel taşlarından, toplumun ilerlemesinin ve bireylerin gelişmesinin temel şartlarından biri olduğunun vurgulandığı, bu doğrultuda, ifade özgürlüğünün sadece hoşa giden ya da insanları incitmeyen veya önemsenmeyen bilgi ve düşünceler için değil aynı zamanda devlet veya toplumun herhangi bir kesimini inciten, şok eden veya rahatsız eden bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu, demokratik toplumun olmazsa olmaz koşullarını oluşturan çoğulculuk, hoşgörü ve açık görüşlülüğün bunu gerektirdiğinin ifade edildiği,

Uzman raporunda, yayında aktarılan halk şiirinde yer alan ifadelerle, geçimini toprak işleyerek sağlayan çiftçilerin devlet adına her köyde bulunan sipahilere vermekle yükümlü olduğu vergilerin kastedildiği ve toprak sahiplerinin topraklarında tam bir tasarruf hakkına sahip olmamalarına dair bir eleştiri niteliği taşıdığının belirtildiğinin görüldüğü, söz konusu yayında katılımcı tarafından "şalvarı şaltak" ibaresi, "uçkuru gevşek" olarak ifade edilmiş ise de, ifade özgürlüğünün, kişinin haber ve bilgilere, başkalarının fikirlerine serbestçe ulaşabilmesi, düşünce ve kanaatlerinden dolayı kınanmaması,

bunları tek başına veya başkalarıyla birlikte çeşitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, başkalarına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamına geldiği gözetildiğinde, katılımcı tarafından yapılan yorumun demokratik toplum düzeninde makul görülebilecek eleştiri boyutunda kaldığının değerlendirildiği, bu itibarla, söz konusu yayında geçen ifadelerin toplumun milli ve manevi değerlerine aykırılık oluşturduğu kabul edilemeyeceğinden, davacı hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davaya konu yayında yer verilen halk şiirindeki "şalvarı şaltak Osmanlı" ifadesinin şiirin bağlamından tamamen ayrı bir şekilde "uçkuru gevşek Osmanlı" şeklinde yorumlandığı, kullanılan ifadenin şiirin konusu olan ekonomik eleştiri ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığı ve tarihimize yönelik müstehcen imalar içerdiği, Türkiye Cumhuriyeti'nin milli mirası olan Osmanlı Devletinin aşağılandığı, tarihe duyulan saygınlığın azaltılıp değersizleştirilmeye çalışıldığı, davacı yayın kuruluşunun topluma karşı olan sorumluluğunu yerine getirmediği ve toplumun milli manevi değerlerine aykırı yayın yaptığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.