Danıştay 13. Daire E.2023/2907 K.2024/281

Dava konusu istem: Samsun İl Sağlık Müdürlüğü'nce 22/10/2018 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle gerçekleştirilen "Samsun Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi Kantin Yeri Kiralama İşi" ihalesi üzerinde kalan ve sözleşme imzalanan davacının, sözleşme uyarınca bazı aylara ilişkin kira bedelini ve elektrik/su faturalarını ödemediğinden bahisle 2886 sayılı Kanun'un 84. maddesi kapsamında 1 yıl süreyle Bakanlık ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 26/12/2020 tarih ve 31346 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; kantin vasıflı kiralananın davacıyla 19/11/2018 tarihinde imzalanan kira sözleşmesi ile 17/12/2018-15/06/2021 tarihleri arasında 912 gün süreyle kiraya verildiği, davalı idarece gönderilen 02/11/2020 tarihli ihtarnamede 30 gün içinde davacının kantin kiralama bedelleri ve elektrik/su bedellerini ödemesinin istenildiği, kira bedellerinin eksik ödenmesi üzerine Samsun İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 10/12/2020 tarihinde sözleşmenin feshedildiği ve davacı hakkında 2886 sayılı Kanun gereğince ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesi için konunun davalı Bakanlığa iletildiği,

bunun yanında davacı tarafından kira sözleşmesinin feshinin geçersiz olduğunun tespitine yönelik açılan davada, ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile "Taraflar arasındaki kira sözleşmesi konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlere tâbi olmakla kiracıya gönderilen temerrüt ihtarnamesinde yasal 30 günlük sürenin tanındığı, tebliğde tanınan 30 günlük süre içerisinde kira bedellerinin ödenmediği, davacı kiracının fesih tarihi itibarıyla 6.891,20-TL kira alacağının bulunduğunun tespit edildiği, temerrüt nedeniyle feshin haklı olduğu..." gerekçesine yer verilerek davanın reddedildiği;

Öte yandan, davacı tarafından kantin işletmesini Covid-19 pandemi süreci nedeniyle işletmediği, 01/08/2020 tarihine kadar kantinin kapalı olduğu, bu durumun mücbir sebep olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu sebeple kira sözleşmesinin feshinin haksız olduğu ileri sürülmüş ise de, adli yargı yerinde açılan davada verilen kararda belirtildiği üzere davacının kantin işletmesinin kamera görüntülerine göre 2020 Temmuz ayında açık olduğu,

davacıdan ödenmesi istenilen kira bedellerinin 2019 yılı Aralık ayına ilişkin 1.029,25-TL, Mart ayı 8 günlük kira tutarı olarak 612,60-TL, Temmuz 2020 ayına ait 2.297,25-TL, 2020 Ağustos ayına ait 2.297,25-TL, 2020 Eylül ayına ait 1.037,71-TL olmak üzere toplam 7.274,06-TL olduğu, ancak fesih tarihi itibarıyla davacının yapılan indirimlere rağmen 6.891,20-TL kira borcunun bulunduğu gibi söz konusu borcun Covid-19 pandemi sürecinde kantin işletmesinin kapalı olduğu bir döneme ilişkin de olmadığı dikkate alındığında, davacının sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediği anlaşıldığından,

davacının 1 (bir) yıl süreyle Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı kuruluşların ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; Mahkemece, davacı tarafından kira sözleşmesinin feshinin geçersiz olduğunun tespitine yönelik açılan davada, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği gerekçesine dayanılarak işbu davanın da reddine karar verilmiş ise de, anılan Sulh Hukuk Mahkemesi kararının … Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla kaldırılmasına, dosyanın Mahkemesine iadesine karar verildiği ve dosyanın E:… esasına kaydedildiği ve davanın hâlen devam ettiği;

Bu itibarla, dava konusu işlemin gerekçesinin ihtarlara rağmen kira bedellerinin ödenmemesi nedeniyle sözleşmenin feshinden kaynaklandığı görülmekle birlikte, sözleşmenin ifası aşamasında Covid-19 pandemisi nedeniyle ihale komisyonunca ihale konusu kafeteryanın kullanım alanına ve kira bedeline yönelik olarak bir kısım kararlar alındığı, ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasına ilişkin dava konusu incelendiğinde de, Covid-19 salgını nedeniyle kira bedelinin düşürülüp düşürülmeyeceği konusunda Kira Sözleşmesi'nin tarafları arasında devam eden bir uyuşmazlığın bulunduğu, uyuşmazlığın niteliği adli yargı mercilerince yargılamayı gerektirdiği ve yasaklamaya konu işlemin tesis edildiği tarihte kira sözleşmenin feshine ve kira bedellerine ilişkin uyuşmazlığın esasına yönelik olarak kesin bir neticeye ulaşılamadığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, davacı tarafından kiracılık sıfatının tespiti istemiyle açılan davada, ...

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, "...taraflar arasında 17/12/2018 başlangıç ve 15/06/2021 bitiş tarihli kira sözleşmesi imzalandığı, davalı tarafından sözleşme ilişkisi devam ederken 10/12/2020 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedilerek taşınmazın tahliye edilmesinin istenildiği, süreli bir kira sözleşmesi ile kiralanan yerin kira süresi dolmadan davalı idarece 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine dayanılarak tahliyesinin istenmesinin mümkün bulunmadığı, temerrüt nedeniyle fesih yönünden incelemede ise;

temerrüt yönünden bir mahkeme ilamı olmadan, idare tarafından sırf temerrüt ihtarı ile kiracının tahliyeye zorlanamayacağı, gerek henüz sözleşme süresinin sona ermemesi nedeniyle 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi gereğince kiralananın tahliyesinin istenemeyecek olması, gerek 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre davacı kiracının tahliyesini gerektirecek yöntemin izlenmemesi nedeniyle davacının taşınmazdaki kiracılığının devam ettiği" belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiş, anılan karar.

Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Bu durumda, davacı tarafından Kira Sözleşmesi'nin feshinin yasal koşulları taşımadığından geçersizliğinin ve kiracılık sıfatının tespitine ilişkin olarak adli yargı mercilerinde açılan dava neticesinde, Türk Borçlar Kanunu'nun fesih ve tahliyeye ilişkin hükümleri gözetilmeksizin davalı idare tarafından tek taraflı olarak yapılan feshin hukuki sonuç doğurmayacağı belirtildiğinden, kira sözleşmesinin feshine dayanılarak idarece tesis edilen davaya konu yasaklama işleminde de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.