Danıştay 13. Daire E.2023/2982 K.2023/4504

Dava konusu istem: 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 8. maddesi 5. fıkrasının (ı) bendi uyarınca verilen 54.360,00-TL idari para cezasının davacıdan tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesi'nce Dairemizin 09/06/2022 tarih ve E:2020/2161, K:2022/2559 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; davacının iş yerinde 13/10/2012 tarihinde saat 15.15'te gerçekleştirilen denetimde, davacının 2000 adet boş makaron ve 200 adet dolu makaron bulundurmak suretiyle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (ı) bendini ihlâl ettiği tespit edildiğinden bahisle 02/11/2012 tarihli işlemle aynı maddenin 7. fıkrası dikkate alınarak davacıya 54.360,00-TL idari para cezası verildiği, işlemin 05/11/2012 tarihinde kolluk mensupları marifetiyle davacıya tebliğ edildiği, davacının söz konusu işleme karşı dava açmadığı,

idari para cezasına karşı dava açılmaması ve cezanın ödenmemesi üzerine dava konusu ödeme emrinin tanzim edilerek davacıya tebliğ edildiği,

Dava konusu ödeme emrinin dayanağı olan tahakkuk işlemine karşı dava açılmaması, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı yolundaki itirazlarının yargısal incelemesinin yapılmasına engel teşkil etmediği, ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davaların ise, 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesi gereğince davacının "böyle bir borcu olmadığı" şeklindeki itirazı kapsamında değerlendirilmesi, bu kapsamda, ödeme emrinin dayanağını teşkil eden kamu alacağının maddî kaynağına ilişkin hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve varsa borcun tahakkukundan önceki aşamaya ilişkin hukuka aykırılıkların incelenmesi gerektiği,

Bu kapsamda dava konusu olay irdelendiğinde; davacının iş yerinde bulunan boş makron ve dolu makron sebebiyle dava konusu ödeme emrine dayanak idari para cezası işleminin tesis edildiği, Mahkemenin 09/05/2023 tarihli ara kararı ile dava konusu işleme esas bir takım bilgi ve belgelerin. Kaymakamlığından istenildiği,. İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün 18/05/2023 tarihli cevabi yazısı fille ilişkin tutanak vb. bilgi belgelerin imha edildiğinin belirtildiği anlaşılmakla birlikte.

UYAP kayıtlarında yapılan sorgulamada davacı hakkında 4733 sayılı Kanunundan kaynaklı. Asliye Ceza Mahkemesinde bir takım yargılamaların yapıldığı, dosya içeriklerinin incelenmesinden dava konusu fiil tarihi ile aynı tarihli (.

Asliye Ceza Mahkemesinin (E:…, …, … dosyaları) başka bir fiilden dolayı yargılamasının bulunduğu anlaşılmış olup, dava konusu ödeme emrine dayanak teşkil eden idari para cezası uygulanmasına neden olan fiil tespit tutanağının imha edilmiş olması nedeniyle, idari para cezasına konu fiilin her türlü şüpheden uzak somut ve kabul edilebilir şekilde ortaya konulamadığı, davacı iddialarının 6183 sayılı Kanun'un 58'inci maddesi uyarınca, ''borcum yoktur'' itirazı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı tarafından tespite ilişkin fiillerin işlendiği, işlemin de mevzuata uygun tesis edildiği, Mahkeme tarafından ara kararıyla istenen bilgi ve belgeler evrak saklama süresi dolduğundan imha edildiğinden bahisle dosyaya ibraz edilemediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş ise de, kendi idarelerinde yapılan inceleme sonucu tutanakların bulunarak dosyaya ibraz edildiği, temyiz incelemesinin bu belgelere hasren yapılarak kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

13/10/2012 tarihinde saat 15.15'de gerçekleştirilen denetimde, davacının 2000 adet boş makaron ve 200 adet dolu makaron bulundurmak suretiyle 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (ı) bendini ihlâl ettiğinin … İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince tespit edildiğinden bahisle 02/11/2012 tarihli işlemle aynı maddenin 7. fıkrası dikkate alınarak davacıya tekerrürden dolayı 54.360,00-TL idari para cezası verilmiş, işlem 05/11/2012 tarihinde kolluk mensupları marifetiyle davacıya tebliğ edilmiş, davacı tarafından söz konusu işleme karşı dava açılmaması ve cezanın ödenmemesi üzerine dava konusu ödeme emri tanzim edilerek davacıya tebliğ edilmiş, anılan ödeme emrinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (ı) bendinde, "Kurumdan uygunluk belgesi almadan enfiye, çiğneme, nargile tütünü veya yaprak sigara kâğıdı ya da makaron üretenler ile satan veya satışa arz edenlere, ticari amaçla sarmalık kıyılmış tütün üretenler ile satan veya satışa arz edenlere beşbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir.”; kuralı, aynı maddenin 7. fıkrasında, "İdarî para cezaları, fiillerin tekrarı hâlinde, bir önceki cezanın iki katı olarak verilir...".

9. fıkrasında, “Beşinci fıkranın (f), (g), (h), (ı) ve (j) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idarî yaptırım uygulamaya ve bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeye mahalli mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası vermeye Kurum yetkilidir. Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî yaptırımlar onbeş gün içinde Kuruma iletilir.".

10. fıkrasında, "Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 06/01/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.” kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, “Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ‘ödeme emri’ ile tebliğ olunur.

Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulunduğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur.

Ayrıca, borçlunun 114. maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hakkında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir....”. 58. maddesinde, “Kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahıs, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zaman aşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabilir.

İtirazın şekli, incelenmesi ve itiraz incelemelerinin iadesi hususlarında Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur. ...” kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu ödeme emrine konu idari para cezasının tekerrür nedeniyle artırılarak verildiği, davacı hakkında, tekerrüre neden olan idari para cezalarından ilkinin 21/01/2012 tarihinde yapılan tespite dayandığı, anılan tespitte 835 kutu makaron, 134 paket doldurulmuş sigara bulundurulduğundan bahisle 6.795,00-TL idari para cezası uygulandığı, anılan idari para cezasının ve para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emri ve bu işlemlerin iptali istemiyle dava açılıp açılmadığı hususuna yönelik bilginin dosya kapsamında yer almadığı,

ilk tespitten yaklaşık 5 ay sonra 11/06/2012 tarihinde davacının 21 kutu makaron bulundurduğunun tespit edildiği, söz konusu tespite istinaden 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 5. fıkrasının (ı) bendi ve tekerrürü düzenleyen 7. fıkrası uyarınca, aynı kabahatin tekrarlandığından bahisle ve tekerrür hükümleri çerçevesinde, bir önceki ceza olan 6.795,00-TL idari para cezasının iki katı olarak toplam 13.590,00-TL idari para cezasının tesis edildiği, anılan para cezasının iptali istemiyle.

Sulh Ceza Mahkemesi'nin … değişik iş esasına kayden dava açıldığı, … tarih ve … sayılı karar ile davanın reddedildiği, bu kararın itiraz edilmeksizin 22/10/2012 tarihinde kesinleştiği, 17/08/2012 tarihli üçüncü tespitte 19.000 adet boş makaron ve 298 adet dolu makaron bulunduğunun tespit edilmesi üzerine tekerrür hükümleri uygulanarak bir önceki ceza olan 13.590,00 TL idari para cezasının iki katı 27.180,00-TL idari para cezası tesis edildiği, söz konusu idari para cezasına da dava açılıp açılmadığı bilgisinin dosyada yer almadığı,

en son olarak iş bu davaya konu 13/10/2012 tarihli dördüncü tespit akabinde 2000 adet boş makaron, 200 adet dolu makaron bulundurma fiilinden tekerrür hükümleri uygulanarak bir önceki idari para cezası olan 27.180,00 TL'nin iki katı 54.360,00-TL tutarında idari para cezası uygulandığı, anılan idari para cezasının iptali istemiyle de dava açılıp açılmadığı bilgisinin dosyada yer almadığı, söz konusu idari para cezasının tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkeme tarafından, her ne kadar dava konusu ödeme emrine dayanak idari para cezası işlemine esas bilgi ve belgelerin Gönen Kaymakamlığı'ndan istenilmesi akabinde. İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün 18/05/2023 tarihli cevabi yazısında; tespit edilen fiile ilişkin tutanak vb. bilgi belgelerin imha edildiğinin belirtilmesi üzerine UYAP kayıtlarında yapılan sorgulamada davacı hakkında 4733 sayılı Kanun'dan kaynaklı.

Asliye Ceza Mahkemesinde bir takım yargılamaların yapıldığı, dosya içeriklerinin incelenmesinden dava konusu fiil tarihi ile aynı tarihli (.

Asliye Ceza Mahkemesinin (E:…, …, … dosyaları) başka bir fiilden dolayı yargılamasının bulunduğu, dava konusu ödeme emrine dayanak teşkil eden idari para cezası uygulanmasına neden olan fiil tespit tutanağının imha edilmiş olması nedeniyle, idari para cezasına konu fiilin her türlü şüpheden uzak somut ve kabul edilebilir şekilde ortaya konulamadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş ise de davalı idare tarafından temyiz aşamasında dosyaya sunulan belgelerde dava konusu ödeme emrine dayanak tutanakların ve diğer belgelerin dosyaya sunulduğu ve fiilin usulüne uygun olarak tespit edildiği görülmüştür.

Öte yandan, Mahkeme tarafından, 09/05/2023 tarihinde verilen ara kararıyla dava dışı …Kaymakamlığı'ndan ve davacıdan dava konusu ödeme emrine dayanak alınan 02/11/2012 tarihli idari para cezasına ve anılan idari para cezasının tekerrür nedeniyle artırılmasına neden olan diğer idari para cezalarına karşı Sulh Ceza Mahkemesi'nde itiraz edilip edilmediği ve söz konusu idari para cezalarının tebliğine dair evrakların gönderilmesinin istenildiği, ara kararına davacı tarafından cevap verilmediği, dava dışı … Kaymakamlığı'nca verilen cevap incelendiğinde ise, ara kararında istenen hususların açık ve net olarak ortaya konulamadığı görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu ödeme emrine esas alınan ve idari para cezası uygulanmasına neden olan fiilin davacı tarafından işlendiği sabit olmakla birlikte ödeme emrine esas alınan idari para cezasının tekerrür hükümleri uygulanarak artırılarak verildiği,

dolayısıyla tekerrüre esas alınan idari para cezalarından herhangi birinin iptal edilmiş olmasının diğer para cezalarının akıbetini ve iş bu davada verilecek kararı da etkileyeceğinden 6.795,00-TL olarak ilk uygulanan idari para cezasının ve dava konusu ödeme emrine tekerrür hükümleri uygulanırken dayanak alınan 27/08/2012 tarihli işlemle uygulanan 27.180,00-TL tutarındaki üçüncü idari para cezasına karşı dava açılıp açılmadığı,

açıldıysa sonucunun ne olduğunun araştırılması gerektiği, yapılan araştırma akabinde tekerrüre esas alınan idari para cezalarının her hangi birinin iptal edildiği anlaşılırsa tekerrür hükümlerinin somut olayda uygulanması dayanaksız kalacağı gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.