Danıştay 13. Daire E.2023/3052 K.2023/4994

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisi olarak faaliyet gösteren Hatsam Turizm İnşaat Temizlik Gıda Maddeleri Akaryakıt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'ne ait akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine müdahale edilmesine engel olacak gerekli önlemlerin alınmamış olduğu ve müdahaleye kayıtsız kalındığından bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 3 numaralı alt bendi uyarınca 972.717,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; akaryakıt tabancası içinde bir tane ünite olması gerekirken kaçak akaryakıt satma faaliyetine konu edilebilecek ikinci bir ara birim ünitesi olduğu, söz konusu aykırılığın yapılan denetim sırasında ancak kablolar takip edilmek suretiyle bulunan bir cismin açılması suretiyle farkedilebildiği, başka bir anlatımla, aykırılığın davacı şirket tarafından yapılacak bir denetim sırasında farkedilmesinin pek mümkün olmadığı, 1 numaralı pompadan alınan numunelerden sadece bir tanesine ait kaydın bulunduğu, diğerinin yazar kasa mali hafızasında bulunmadığı,

denetimin yapıldığı akaryakıt istasyonunda teknolojik yöntemleri içeren bir denetim sisteminin davacı şirket tarafından kurulduğunun görüldüğü; bu durumda, davacı şirket tarafından otomasyon sistemi kurulmak suretiyle teknolojik yöntemleri de içeren denetim faaliyetinin yerine getirildiği, bayi tarafından yapılan usulsüzlüğün denetim sırasında yapılan dikkatli bir araştırma sonucunda ortaya çıkarılabildiği, otomasyon sistemi haricinde satıldığı anlaşılan akaryakıtın yazar kasa mali hafızasında da olmadığı,

bu bakımdan davacı şirketin, bayisi olan istasyondaki akaryakıt alım/satım hareketliliğinde meydana gelen tutarsızlığı farketmesinin de pek mümkün gözükmediği; öte yandan, davalı idare tarafından, dağıtıcı lisansına sahip olan davacı şirketin bayisi ile ilgili olarak mevzuatın kendisine yüklediği hangi denetim görevini yerine getirmediğine ilişkin somut bir tespite de yer verilmediği dikkate alındığında, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce, Dairemizin 20/10/2022 tarih ve E:2017/3114, K:2022/3747 sayılı bozma kararına uyarak verilen kararda; mevzuat hükümlerine göre, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmanın ve uygulamanın dağıtıcı lisansı sahiplerinin yükümlülüklerinden biri olduğu,

Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisine ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde, istasyondaki 1 no'lu adada bulunan pompada 2 adet ara birim olduğunun ve otomasyon sisteminde 1 no'lu pompadan alınmış numunelerden sadece bir tanesine ait veri kaydının olduğunun tespit edildiği, otomasyon sisteminde kaydı olmayan durum tespit edilmiş olduğu hâlde istasyonda akaryakıt satışlarına devam edildiğinden, dava konusu idarî para cezası tesisine dayanak olan fiilin sabit olduğu, bu kapsamda davacı şirketin, bayisine ait istasyonda mevzuatta öngörülen otomasyon sistemine müdahale edilmesine engel olacak gerekli önlemleri alma ve uygulama yükümlülüğünü yerine getirmediği,

Öte yandan, ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu'nda, davacı şirketin bayisine ait otomasyon sistemini sağlıklı bir şekilde çalıştıramadığı tespitine yer verildiği, ayrıca Denetim Dairesi Başkanlığı'nın "Başkanlık Makamına" hitaplı 09/05/2016 tarih ve 18327 sayılı yazısının "Başkanlık Görüşü" kısmında, denetimde tespit edilen düzenekle otomasyona müdahale edildiği, bu sebeple otomasyon sisteminin kurulum amacı ve gerekçesi olan dağıtıcı şirketler tarafından bayilere ikmal edilen akaryakıt akışının izlenmesi ve kaçak akaryakıt satışının önlenmesi eylemlerinin etkisiz hâle getirildiği, dolayısıyla otomasyon sistemine fiili müdahalenin tespit edildiği değerlendirmesine de yer verildiği,

Bu itibarla, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirkete 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nce verilen iptal kararın kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un değişik 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kendilerinin otomasyon kurma yükümlülüğünü yerine getirdiği, tespitlerin bayinin mevzuata aykırı eylemlerinden kaynaklandığı, denetimde tespit edilen hususların ne şekilde uygulanabileceğine yönelik mevzuatta açık bir düzenleme olmaması sebebiyle haklarında yaptırım uygulanmaması gerektiği, Mahkeme kararı uyarınca 2. ara birim ünitesinin kaçak akaryakıt ikmalinde kullanıldığına dair herhangi bir tespitte bulunulmadığı, düzeneklerin kendileri tarafından kurulmadığı, bayi tarafından kurulmuş olduğu, bayi tarafından kendisine bildirilen arızaların zamanında giderildiği,

denetimlerde tespit edilen aykırılıkların akaryakıt satışı noktasında otomasyona ne şekilde yansıdığı ya da yansımadığının idarece ortaya konulmadığı, bayide tespit edilen hususların otomasyona müdahale olarak değerlendirilmesi için otomasyon üzerinden somut tespit gerektiği, olayda bu yönde yapılmış bir tespit ya da herhangi bir usulsüzlüğe rastlanılmadığı, zaten düzeneğin kontrollerde kendilerince tespit edilmesinin olanaklı olmadığı, nitekim otomasyona da satışların yansıdığı, kayıt dışı bir satış olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.