Danıştay 13. Daire E.2023/3482 K.2024/744

Dava konusu istem: Davacının Fon alacağından sorumlu tutulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Fon Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce, Dairemizin 06/10/2022 tarih ve E:2017/214, K:2022/3534 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; ... Bilişim Hizmetleri ve Yönetim Danışmazlığı Ltd. Şti. (... Bilişim) ile ... A.Ş arasında imzalanan 02/09/1999 tarihli sözleşmeye ilişkin olarak davalı idare ile ... Bilişim'in birbirlerine karşı açtıkları alacak ve tespit davasında ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davalı idarenin 23/05/2000 tarihinde sözleşmeyi feshettiği ve bunun nedeni olarak Banka'nın yönetim ve denetiminin Fon'a geçmesi ve Banka'nın mevcut mali durumunun kötü olması nedeniyle sözleşmeye devam etmesinin mümkün olmamasının gösterildiği, ancak bugüne kadar sözleşme kapsamında ...

Bilişim tarafından yerine getirilen edimlerin karşılığı bedelin ödenmesi gerektiği, 02/09/1999 tarihli sözleşmenin imzalanmasından sonra ... Bilişim'e Banka tarafından ipotek karşılığı kullandırılan 1.000.000-USD tutarındaki krediden kaynaklı borcun takas-mahsup koşullarının mevcut olması nedeniyle ... Bilişim'in Banka'dan olan alacağına mahsup edilebileceği değerlendirilerek ...

Bilişim'in Banka'ya olan 1.007.627,84-USD'lik borcunun 2.395.120,52-USD olarak hesaplanan alacağından mahsubu sonucu kalan 1.387.492,68-USD'nin 12/05/2000 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte ...

Bilişim'e ödenmesine ve krediden kaynaklı borcun takas-mahsup sonucu ödenmiş olması nedeniyle kredinin teminatı için tesis edilen ipoteğin fekkine karar verildiği, bu davada Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan 13/01/2003 tarihli teknik bilirkişi raporunda, 02/09/1999 tarihli sözleşme imzalanmadan önce gereksinimlerin belirlenmesi, teknik ve idari şartnamenin hazırlanması, sağlayıcıların sunabilecekleri çözümlerin araştırılması gibi konularda detaylı bir piyasa araştırması yapılmadığı, ihtiyaçların belirlenmesi konusunda Banka personelinin görüşünün alınmadığı, teknik şartnamenin bulunmadığı,

idarî sözleşmenin yetersiz olduğu, ...

Bank A.Ş.'nin kullandığı sistemin uygulanmasının aynen kabul edildiği, tek bir firma ile görüşme yapıldığı, sözleşmenin liste fiyatları üzerinden imzalandığı, satın alınmasına karar verilen ürünlerin kendi konularında yetkin ürünler olduğu, piyasada benzer ürünleri kullanan kişilerle yaptıkları görüşmeler, yine yaptıkları piyasa araştırmaları ve deneyimlerine dayalı olarak pazarlıklar sonucunda bu tür alımlarda % 40'lara varan indirimler alınabileceği hususlarına yer verildiği.

Fon Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alınarak Banka ve ... Bilişim arasında muvazaalı ilişkiler olduğundan bahisle Banka ve Fon tarafından ... Bilişim'e ödenen toplam 6.733.197,41-USD'nin % 40'ına tekabül eden 2.693.278,96-USD'nin Fon alacağı sayılmasına karar verildiği, yine Fon Kurulu'nun ...tarih ve ... sayılı kararı ile 2.693.278,96 USD tutarındaki Fon alacağının ... Bilişim ile ilgili alınan ...

A.Ş. yönetim kurulu kararlarında imzası bulunan yönetim kurulu üyeleri ve sözleşmeyi imzalayan yöneticilerin 'banka kaynağını edindiren', ... Bilişim firmasının 'banka kaynağını edinen' sıfatıyla mütesilsilen sorumlu tutulmasına, alacağın ... Bilişimden tahsil edilememesi veya tahsil edilmeyeceğinin anlaşılması durumunda kanuni temsilcilerinden takip ve tahsiline başlatılmasına karar verildiği, ... Bilişim, ... ve ... tarafından, ... Bilişimin, ...

A.Ş'den kullandığı kredinin teminatı olan 500.000,00-TL tutarındaki ipotekli taşınmazın... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... kararı ile banka alacağının kalmadığı iddiasıyla Fon aleyhine ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:... sayılı esasına kayıtlı istirdat davası açıldığı, söz konusu davada Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile davanın kabulüyle 500.000,00 TL'nin 06/12/2005 tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte ...

Bilişime, ...'a ve ...'a ödenmesine karar verildiği, ... Bilişim ve ...'ın bu davadan olan alacağının tüm ferileriyle birlikte ...'a adi nitelikteki bir belge ile temlik edildiği, bu ilama istinaden davacı tarafından ... İcra Müdürlüğü'nün E:...sayılı dosyasıyla takip açıldığı, Fon Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile bahsi geçen temlik sözleşmesinin Fona karşı hükümsüz sayılmasına,... sayılı Fon Kurulu kararına konu Fon alacağının tahsilini temin amacıyla...

İcra Müdürlüğü'nün E:... sayılı dosyasına konu alacağın 2/3'üne tekabül eden 876.806,50-TL ile 20.288,96-TL faizi olmak üzere toplam 897.095,36-TL'den davacının sorumlu tutulmasına karar verildiği, bu Fon Kurulu kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı. Fon tarafından ..., ... ve ... Bilişime karşı ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasından açılan davada mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararıyla, ''Dava, tasarrufun iptali istemine ilişkindir.

Davacı tarafından Fon alacağının tahsilinin zorlaştırılması amacıyla... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile ... Bilişim ve ... lehine hükmedilen 500.000,00-TL tutarındaki alacağın davalılardan ...'a temlikine ilişkin tasarrufun iptali istenmiştir. Davalılardan ... Bilişim ve ... tarafından, davacı tarafından tesis edilen ve Fon alacağından sorumlu tutulmalarına yönelik idari işlemlerin iptali istemi ile...

İdare Mahkemesi'nin... ve... sayılı esasına kayıtlı davalar açılmıştır. Anılan davaların ... İdare Mahkemesi tarafından kabulü üzerine temyizen dosyaları inceleyen Danıştay 13. Dairesi tarafından, davalıların Fon alacağından sorumlu olduğu ve tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davaların reddine karar verilmesi gerektiğinden bahisle kararlar bozulmuştur. ... İdare Mahkemesi tarafından bozma kararlarına uyulmuş ve davalar reddedilmiştir.

Şu durum karşısında davalılardan ... Bilişim ve ...'ın Fon alacağından sorumlu oldukları açıktır.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun'un 24. maddesi uyarınca aynı Kanun'un 27, 28, 29 ve 39. maddelerindeki tasarruflar iptal edilebilir. Aynı Kanun'un 30. maddesi uyarınca borçlunun alacağın tahsiline imkan bırakmamak amacıyla borçlunun maksadını bilen veya bilmesi lazım gelen kişiler ile yapmış olduğu tüm işlemler tarihleri ne olursa olsun hükümsüzdür.

Aynı Kanun'un 27. maddesi uyarınca da ödeme müddetinin başlatıldığı tarihten geriye doğru 2 yıl içinde yapılan bağışlamalar ve ivazsız tasarrufların hükümsüz olduğu belirtilmiştir. Davalılardan ... Bilişim ve ...'a ödemeye çağrı mektubu 19/06/2013 tarihinde tebliğ edilmiş olup geriye dönük 2 yıllık süre içerisinde ve 26/10/2011 tarihinde yapılan temlik işlemi bu nedenle iptale tabidir.

Ayrıca aynı Kanun'un 30. maddesi uyarınca 'ın borçluların mal kaçırma kastıyla hareket ettiğini bilebilecek durumda oldukları, davalılar tarafından bunun aksinin ortaya konulamadığı, tasarrufun bu nedenle de iptale tabi olduğu" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği, anılan kararın temyiz incelemesinde bu kez Yargıtay ...

Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla, ''Dava, 6183 sayılı Kanun'un 24 ve devamı maddeleri uyarınca açılan tasarrufun iptali isteğine ilişkindir. Davacının bu davadaki amacı, yaptığı icra takibi nedeniyle alacağını tahsil edebilmek için yapılan alacağın temlikine ilişkin tasarrufun kendisi yönünden geçersizliğini sağlamak olup, davacının bu hakkı ayni değil şahsi sonuç doğurur.

Davada tasarrufun iptali sebeplerinin olması halinde dava konusu alacağın temlikine ilişkin tasarruf için haciz yetkisine karar verilmesi gerekir.

Bu durumda Mahkemece dava konusu davalılar arasındaki alacağın temlikine ilişkin tasarrufun iptali ile davacı alacaklıya icra takibine konu alacak ve ferileri ile sınırlı olmak üzere haciz yetkisi verilmesine karar verilmesi gerekirken kararda yalnızca tasarrufun iptaline karar verilmesi doğru değil re'sen bozma nedeni ise de yapılan yanlışlığın giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden hükmün 6100 sayılı HMK'nın 377/2. maddesi gereğince düzeltilerek onanmasına'' şeklinde karar verildiği, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Fon Kurulu kararında 2 farklı hususun değerlendirmeye alındığı,

bunlardan birincisinin, bahsi geçen temlik sözleşmesinin Fona karşı hükümsüz sayılmasına ilişkin olduğu, ikincisinin ise... sayılı Fon Kurulu kararına konu Fon alacağının tahsilini temin amacıyla İstanbul 31. İcra Müdürlüğü'nün E:2012/5223 sayılı dosyasına konu alacağın 2/3'üne tekabül eden 897.095,36-TL'den (876.806,50-TL+20.288,96-TL faiz) davacının sorumlu tutulmasına yönelik olduğu, Fon Kurulu kararında geçen bu iki değerlendirmenin hukuka uygun olup olmadığının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği,

Temlik Sözleşmesinin Fon'a karşı hükümsüz sayılmasına yönelik kısım açısından yapılan değerlendirmede;

... Bilişim ve ... ile Fon arasında adli yargı yerlerinde açılan davalar neticesinde verilen ilamların icrası aşamasında, ... Bilişim ve ...'ın bu davadan olan alacağının tüm ferileriyle birlikte davacıya adi nitelikteki bir belge ile temlik edildiği, bu ilama istinaden davacı tarafından ... İcra Müdürlüğü'nün E:... sayılı dosyasıyla takip açıldığı, bahsi geçen temlik sözleşmesinin hukuken geçersiz olduğu ve alacağın temlikine ilişkin tasarrufun iptali gerektiği yönünde Yargıtay... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının mevcut olduğu görüldüğünden, temlik sözleşmesinin Fona karşı hükümsüz sayılmasına karar verilmesine ilişkin kısım bakımından dava konusu Fon Kurulu kararında hukuka aykırı bir durum bulunmadığı;

... sayılı Fon Kurulu kararına konu Fon alacağının tahsilini temin amacıyla ... İcra Müdürlüğü'nün E:... sayılı dosyasına konu alacağın 2/3'üne tekabül eden 876.806,50-TL'nin 20.288,96 TL faizi olmak üzere toplam 897.095,36-TL'den davacının sorumlu tutulmasına yönelik kısım açısından yapılan değerlendirmede;

... Bilişim ve ... ile Fon arasında adli yargı yerlerinde açılan davalar neticesinde verilen ilamların icrası aşamasında, ... Bilişim ve ...'ın bu davadan olan alacağının tüm ferileriyle birlikte davacıya adi nitelikteki bir belge ile temlik edildiği, bu ilama istinaden davacı tarafından...

İcra Müdürlüğü'nün E:... sayılı dosyasıyla takip açıldığı, bahsi geçen temlik sözleşmesinin hukuken geçersiz olduğu ve alacağın temlikine ilişkin tasarrufun iptali gerektiği yönünde Yargıtay ...

Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının mevcut olduğu, bahsi geçen Yargıtay kararında, alacağın temlikine ilişkin tasarrufun iptalinin yanında alacaklıya (Fon)a icra takibine konu alacak ve ferileriyle sınırlı olmak üzere haciz yetkisinin de verilmesine yönelik hüküm kurulduğu, diğer yandan, temlik sözleşmesine konu alacak miktarının davacı tarafın hesabına hiçbir suretle aktarılmadığı, yani davacıya somut olayda herhangi bir ödeme yapılmadığı, davalı idare tarafından ...

İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyasına ödenecek olan tutarın 2/3'ü üzerine 6183 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri uyarınca tedbir mahiyetinde ihtiyati haciz konulmasına karar verildiği, bu kararın iptali istemiyle...

İdare Mahkemesi nezdinde dava açıldığı ve anılan mahkemenin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, bahsi geçen bu kararın onanmak suretiyle temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek kesinleştiği, bu durumda, temlik sözleşmesinin hukuken geçersiz olduğu ve alacağın temlikine ilişkin tasarrufun iptali gerektiği yönündeki Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, alacağın temlikine ilişkin tasarrufun iptalinin yanında alacaklıya (Fon)a icra takibine konu alacak ve ferileriyle sınırlı olmak üzere haciz yetkisinin de verilmesine yönelik hüküm kurulduğu, ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile ihtiyati haciz konulmasına yönelik davalı idare işleminin yerinde olduğu yönünde karar verildiği, tüm bu süreçler ve anılan mahkeme kararları birlikte değerlendirildiğinde, davacının temlik sözleşmesine dayanarak bir alacak tahsil etme kabiliyetinin ortadan kalktığı, davalı idare tarafından ihtiyati haciz kararı verildiği ve alacağın bu aşamada davacıya ödenebilmesinin hukuken mümkün olmadığı, diğer yandan hâli hazırda davacıya yapılan bir ödemenin de mevcut olmadığı dikkate alındığında, ...

Bilişim'in kanuni temsilcisi olmayan davacının Bankalar Kanunu'nun 15. maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendi kapsamında alacaktan sorumlu tutulmasının ve dolayısı ile alacağın davacıdan tahsil edilmesinin hukuken mümkün olmadığı, bu itibarla, davaya konu Fon Kurulu kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Fon alacağının ... Bilişim ve ...'dan tahsilini teminen dava konusu Fon Kurulu kararının alındığı, anılan Fon Kurulu kararının iptal edilen kısmının da hukuka uygun olduğu, anılan kısım ve davacı vekili lehine hükmedilen vekâlet ücreti yönünden kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, dava konusu Fon Kurulu kararının ihtiyati hacze ilişkin kısmına dair Mahkemece karar verilmediği, temlik sözleşmesinin Fon'a karşı hükümsüz sayılmasına ilişkin kısım bakımından davanın reddine karar verilmesinin ve davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, kararın bu kısımlar yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu Fon Kurulu kararının hukuka uygun olduğu, Fon alacağının tahsilini teminen alacağın temliki sözleşmesinin Fon'a karşı hükümsüz sayıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

Davacı tarafından, adli yargı mahkemelerince verilen kesin hükümlere aykırı işlem tesis edildiği, tahsil edilmek istenen paranın hesabına hiç geçmediği, banka kaynaklarının edinilmesinde veya edindirilmesinde bir katkısının bulunmadığı, dava konusu işlemin adli yargı mahkemelerinde kazandığı davalardaki hükümleri etkisiz bırakmak amacıyla tesis edildiği, kendisine ödenmeyen ve tasarrufuna geçmeyen bir paradan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu Mahkeme kararının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.