Danıştay 13. Daire E.2023/3744 K.2024/1101

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Büyükşehir Belediyesi İşletmeler Şube Müdürlüğü’nce 10/01/2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “2023 Yılı Gözleme ve Kumpir Grubu alımı” ihalesine ilişkin olarak yaptığı itirazen şikâyet başvurusu neticesinde geçici teminat tutarının teklifinin %3'ünü aşan kısmının iade edilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair... tarih ve ...sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının aleyhine olan kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlığa konu ihalenin 1. ve 2. kısmının davacının üzerinde bırakıldığı, 03/02/2023 tarihinde sözleşmeye davet edildiği, ancak davacı tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi kapsamında ihale tarihi itibarıyla vergi borcu olmadığına dair sunulan "Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge"de, davacının ihale tarihi itibarıyla 49.494,00-TL borcu olduğunun görüldüğü gerekçesiyle ihale dışı bırakılarak geçici teminatının gelir kaydedildiği ve 1. kısım için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen ...

Enerji İnşaat Peyzaj Doğalgaz Dönüşüm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (...) ve 2. kısım için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen ... Gıda Pazarlama Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti. (...) 24/02/2023 tarihinde sözleşmeye davet edilmek suretiyle söz konusu istekliler ile kısım bazında 02/03/2023 ve 03/03/2023 tarihlerinde sözleşme imzalandığı,

Davacının, söz konusu vergi borcu tutarının içerisinde matrah artırımından kaynaklanan (vergi aslı+gecikme zammı) borcun da yer aldığı ve matrah artırımından kaynaklanan borcun Kamu İhale Genel Tebliği'nin 17.4. maddesi uyarınca kesinleşmiş vergi borcu kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği,

kalan borç tutarının ise anılan Tebliğ'de belirtilen tutarı (kamu ihale mevzuatı gereği 5.000,00-TL'yi aşmayan tutarlardaki borçlar) aşmadığı iddiasına ilişkin olarak davalı idarece 25/04/2023 tarih ve 335911 sayılı yazı ile Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan "davacının ihale tarihi itibarıyla (10/01/2023) belirtilen toplam vergi borcu kapsamı içerisinde matrah artırımından kaynaklanan tutarın olup olmadığı, şayet var ise bu tutarın ne kadar olduğu ve matrah artırımında bulunulması nedeniyle tahakkuk eden vergilerin anılan Tebliğ kapsamında vergi borcu olarak kabul edilen türler arasında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin sorulduğu,

"davacının ihale tarihi itibarıyla (10/01/2023) kesinleşmiş vergi borcu olarak değerlendirilmesi gereken tutara ilişkin ayrıntılı bilgi ve belgelerin gönderilmesi"nin istenildiği, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısında "...Kamu İhale Genel Tebliği'nde vadesi geçmiş vergi borcu kapsamında değerlendirilecek amme alacaklarının türlerine ilişkin belirlemenin yapıldığı,

bu türlerden olan amme alacakları için muhtelif yapılandırma kanunları kapsamında matrah ve vergi artırımı yapılması neticesinde tahakkuk eden amme alacaklarının da aynı türden amme alacağı olacağı dikkate alındığında bu amme alacaklarının vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede gösterilmesi gerektiği,

davacı adına 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre düzenlenen ve davacının 10/01/2023 tarihi itibarıyla vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede yer verilen amme alacaklarının 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un 5. maddesi uyarınca katma değer vergisine ilişkin yapılan vergi artırım sonucu tahakkuk eden katma değer vergisi olduğunun anlaşıldığı" açıklamalarına yer verildiği ve yazı ekinde davacının 10/01/2023 tarihi itibarıyla vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin gönderildiği,

söz konusu belgeden davacının vadesi geçmiş borç tutarının 49.494,00-TL olduğunun anlaşıldığı, söz konusu cevabi yazıda tereddüt oluşan hususlara yönelik ilave görüşe ihtiyaç duyulması nedeniyle davalı idarece... tarih ve ... sayılı yazı ile Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan davacıya ait 17/02/2023 tarihli "Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge"de yer alan 10/01/2023 tarihi itibarıyla vergi borcu tutarının (49.494,00-TL) hangi vergi türlerini kapsadığına yönelik tutar bazında ayrıştırma yapılması,

söz konusu belgede yer alan 10/01/2023 tarihi itibarıyla toplam vergi borç tutarı olan 49.494,00-TL içerisinde Kamu İhale Genel Tebliği kapsamında ihale tarihi itibarıyla (10/01/2023) olarak 'kesinleşmiş vergi borcu' kabul edilecek tutara yönelik ayrıntılı bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenildiği, söz konusu vergi borçlarının ödenmesine ilişkin taksitlendirme veya tecil edilme yönünde işlemlerin yapılıp yapılmadığı,

davacı tarafından 7326 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca matrah ve vergi artırımı yapılması hâlinde öngörülen peşin ya da taksitle ödeme seçeneklerinden herhangi birini kullanmak suretiyle bahse konu vergi borçlarına ilişkin süresi içerisinde ödeme yapılıp yapılmadığının sorulduğu,

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısında "davacının 10/01/2023 tarihi itibarıyla 7326 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca matrah ve vergi artırımından kaynaklanan 4515 vergi kodlu 33.428,60-TL katma değer vergisi vergi artırımı alacak aslı, 9.271,09-TL gecikme zammı olmak üzere toplam 42.699,69-TL borcunun bulunduğu, ayrıca 4.656,05-TL gelir (stopaj) vergisi, damga vergisi ile bunlara ilişkin gecikme zamlarından kaynaklanan borçlarının bulunduğu,

davacı tarafından vergi dairesine verilen ... tarih ve ... sayılı tecil taksitlendirme dilekçesine istinaden bahse konu borçlarının 10/02/2023 tarihi itibarıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48. maddesi uyarınca taksitlendirildiği, söz konusu borçların 10/02/2023 ve 06/03/2023 tarihlerinde ödendiği, davacının 7326 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca matrah ve vergi artırımı talebinde bulunduğu, bu doğrultuda ... no.lu tecil dosyasını oluşturulduğu, 6 taksitte ödenmesi gereken bahse konu borçların ilk iki taksitinin süresinde ödendiği,

ancak geriye kalan 4 taksitinin süresinde ödenmediği" açıklamalarına yer verildiği ve yazı ekinde davacı adına 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre düzenlenen ve davacının 10/01/2023 tarihi itibarıyla vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge, 7326 sayılı Kanun hükümlerine göre matrah ve vergi artırımı ödeme tablosu ile 6183 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre oluşturulan tecil tablosunun gönderildiği,

Bu durumda, davacı tarafından sözleşmeye davet edilmesi üzerine sunulan "Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge"de ihale tarihi itibarıyla 49.494,00-TL vadesi geçmiş borcunun olduğunun görüldüğü, söz konusu belgede yer verilen 4.656,05-TL’lik borcun gelir (stopaj) vergisi, damga vergisi ile bunlara ilişkin gecikme zamlarından kaynaklandığı, 33.428,60-TL’nin katma değer vergisi vergi artırımı alacak aslı, 9.271,09-TL’nin gecikme zammı olmak üzere toplam 42.699,69-TL’lik borcun ise vergi artırımı sonucu tahakkuk eden katma değer vergisi olduğu,

vergi artırımı kapsamında oluşan borcun ilk iki taksiti ödenmekle birlikte diğer 4 taksitinin süresi içerisinde ödenmediği, bu itibarla, katma değer vergisinin vergi artırımına konu olan vergi türü olması ve vergi artırımı neticesinde tahakkuk eden vadesi geçmiş vergi borcunun da aynı türden amme alacağı olacağı, bu borcun vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede gösterilmesi gerektiği ve davacı tarafından söz konusu vergi borçlarına yönelik ilgili vergi dairesine yapılan ödeme işleminin başvuruya konu ihale tarihinden sonra yerine getirildiği hususu da göz önünde bulundurulduğunda,

adı geçen belgede yer alan ihale tarihi itibarıyla vadesi geçmiş olan vergi borç tutarının Tebliğ’de belirlenen tutarı aştığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının davacının ihale dışı bırakılması ve geçici teminatının gelir kaydedilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, usul kuralları çerçevesinde bekleme sürelerine uyulmadan diğer isteklilerle sözleşme imzalanmış olmasının da kamu zararına sebebiyet vereceği iddiasına ilişkin yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 55. maddesinde şikâyet başvurusunun sözleşme imzalanmadan önce yapılması gerektiği, sözleşme imzalanmadan önce şikâyet başvurusunda bulunulması hâlinde şikâyet başvurusu ve itirazen şikâyet başvurusu neticelenmeden sözleşme imzalanmayacağının kurala bağlandığı,

dava konusu ihaleye ait işlem dosyası incelendiğinde ise, ihalenin 1. kısmı için ... ile 02/03/2023 tarihinde, 2. kısım için ... ile 03/03/2023 tarihinde sözleşme imzalandığı, dolayısıyla davacı tarafından sözleşme imzalandıktan sonra 10/03/2023 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu görüldüğünden, davacının bu iddiasının da yerinde görülmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, matrah artırımı nedeniyle tahakkuk eden vergi borçlarının Tebliğ'in 17.4. maddesinde sayma yoluyla belirtilen vergi borçlarından olmadığı, bu konuda düzenleme yapmaya yetkili davalı idarece herhangi bir düzenleme yapılmadığı, dolayısıyla matrah artırımından kaynaklanan vergi borçlarının vadesi geçmiş vergi borcu olarak sayılmaması gerektiği, Tebliğ'de belirtilen vergi türleri ile matrah artırımında bulunulması nedeniyle tahakkuk eden vergi borçlarının yasal dayanaklarının birbirinden farklı olduğu, bu farklılığın vergi kodlarından da anlaşıldığı,

vergi artırımı kapsamında tahakkuk eden vergi borçlarının muhtelif tarihlerde ödendiği, ihale tarihi itibarıyla vadesi geçmiş toplam vergi borcunun 4.656,05-TL olduğu, dolayısıyla teklif vermeye engel bir borcun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

İdare Mahkemesi kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Öte yandan, Dairemizin ... tarih ve E:... sayılı ara kararıyla Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan "10/01/2023 tarihinde gerçekleştirilen dava konusu ihalede 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinin 4. fıkrasının (d) bendi uyarınca davacı tarafından taahhüt edilen hususa ilişkin sunulan belgenin (Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belge) ihale tarihinden sonra (17/02/2023) alındığı anlaşıldığından;

davacı tarafından ihale tarihi itibarıyla (10/01/2023) bahse konu belgenin alınması hâlinde Kamu ihale Genel Tebliği'nin 17.4. maddesi kapsamında vergi borcu bulunup bulunmayacağının, bulunması durumunda hangi miktarda olacağının, bu vergi borcunda herhangi bir yapılandırma yapılıp yapılmadığının, yapılandırma yapılması hâlinde bu borcun süresinde ödenip ödenmediğinin ve yapılandırmanın bozulup bozulmadığının sorularak bu hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin aslının veya onaylı örneklerinin gönderilmesinin istenilmesine" karar verildiği,

Gelir İdaresi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısında özetle, davacı tarafından 17/02/2023 tarihinde, 10/01/2023 tarihi itibarıyla vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge talep edildiği, düzenlenen belgede davacının borcunun 49.494,00-TL olduğunun belirtildiği, davacı tarafından ihale tarihinden 1 ay sonra 10/02/2023 tarihinde vergi borçlarının tecil ve taksitlendirmesinin talep edildiği, bu kapsamda taksitlendirilen vergi borçlarının 10/02/2023 ve 06/03/2023 tarihinde ödendiği,

diğer taraftan, davacının ihale tarihi itibarıyla 7326 sayılı Kanun kapsamında 33.428,60-TL KDV vergi artırımı alacak aslı, 9.271,09-TL gecikme zammı olmak üzere toplam 42.699,69-TL vergi borcunun bulunduğu belirtilmiştir.

Davacı tarafından, 09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanun kapsamında talep üzerine gerçekleştirilen yapılandırma neticesinde hesaplanan ve vade tarihi 31/10/2021 olan vergi borcunun ihale tarihi itibarıyla (10/01/2023) 42.699,69-TL olduğu ve bu borcun ödenmediği, ihale tarihinden sonra ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle bahse konu yapılandırmadan kaynaklanan ve ödenmeyen vergi borcunun yanında diğer vergi borçları yönünden de tecil ve taksitlendirme talebinde bulunulduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, İdare Mahkemesi kararının temyize konu kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.