Danıştay 13. Daire E.2023/3752 K.2024/393

Dava konusu istem: Davacı tarafından, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu'na tâbi Bölge Müdürlüğü korunan alanlarından Gümüldür Tabiat Parkı'nın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulü kapsamında taraflarına kiralanması için yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin, kapalı teklif usulü uygulanmasına ilişkin işlemin ve bu kapsamda gerçekleştirilecek ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı tarafından 2873 sayılı Kanun'a tâbi 4. Bölge Müdürlüğü korunan alanlarından Gümüldür Tabiat Parkı'nın 2886 sayılı Kanun'un 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulü kapsamında taraflarına kiralanması istemiyle 25/08/2023 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunulduğu, bu talebin … tarih ve … sayılı işlem ile reddedildiği, anılan işlemle Gümüldür Tabiat Parkı'nın aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı'nın 2018/8 sayılı Genelgesi kapsamında oluşturulan komisyonunun 2023-24 sayılı kararı ile kapalı teklif usulü ile ihale edileceği yönünde karar alındığının da bildirildiği, … tarih ve … sayılı işlemin 06/09/2023 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine 27/10/2023 tarihinde bakılan davanın açıldığı;

Olayda, davacı tarafından yapılan 25/08/2023 tarihli başvuruya davalı idarece verilen ve uyuşmazlık konusu yapılan işlemlerin 06/09/2023 tarihinde (dava dilekçesinde belirtildiği üzere) davacıya tebliğ edildiği; bu durumda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulüne tâbi olan işbu davada, dava açma süresinin otuz gün olduğu,

2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin uygulanamayacağı, söz konusu ihalenin kapalı teklif usulü ile yapılacağı kararı ile Gümüldür Tabiat Parkı'nın pazarlık usulü ile davacıya kiralanmayacağına ilişkin uyuşmazlık konusu işlemin tebliğ edildiği 06/09/2023 tarihinden itibaren özel dava açma süresi olan 30 gün içinde ve en son 06/10/2023 tarihine kadar iş bu davanın açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 27/10/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, taraflarına ait UETS adresine yahut fiili adrese herhangi bir tebligat yapılmadığı, uygun bir tebligat olmaksızın dava açma süresinin başladığından söz edilemeyeceği, davaya konu idari işlemin taraflarına mail yolu ile 06/09/2023 tarihinde gönderildiği, usulüne uygun bir tebligat yapılmadığı, mail yolu ile kararın gönderilmesinin tebliğ hükmünde olmadığı, dava açma süresini başlatmayacağı, kaldı ki işbu mailden 02/10/2023 tarihinde haberdar olunduğu, bu nedenle 27/10/2023 tarihinde ikame edilen davanın süresinde olduğu,

dava açma süresinin 06/09/2023 tarihinde başladığı kabul edilse dahi davaya konu … tarih ve … sayılı işlem 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde sayılan işlemlerden olmadığından 60 günlük dava açma süresine tâbi olduğu, dolayısıyla ikame edilen davanın süresinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, haksız ve hukuki mesnetten yoksun olarak yapılan temyiz başvurusunun reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 2873 sayılı Kanun'a tâbi 4. Bölge Müdürlüğü korunan alanlarından Gümüldür Tabiat Parkı'nın 2886 sayılı Kanun'un 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulü kapsamında taraflarına kiralanması istemiyle 25/08/2023 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunulmuş, davalı idarece … tarih ve … sayılı işlem ile söz konusu talep reddedilerek İzmir ilindeki "Gümüldür Tabiat Parkı Sınırları İçerisindeki 101 Adet Çadır, Kır Lokantası, 2 Adet Büfe, Günübirlik Kullanım Alanı,

Kapı Girişi ve Plaj İşletmeciliği İşi" ihalesinin 7+13 yıl süreli olacak şekilde 2886 sayılı Kanun ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilmesinin Cumhurbaşkanlığı'nın 2018/8 sayılı Genelgesi kapsamında oluşturulan komisyonun 2023-24 sayılı kararı ile uygun bulunduğu, ihale ilanına müteakip ihaleye katılabilme şartlarını haiz olmaları durumunda ihaleye katılım sağlayabilecekleri bildirilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası hükmü ile bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye, işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde, hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir. Anayasa'nın 125. maddesinde de, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin "yazılı bildirim" tarihinden başlayacağı belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi ile devamı maddelerde “genel dava açma süreleri” düzenlenmiş, anılan Kanun'un 7. maddesinde, özel süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde idari işlemlere karşı dava açma süresinin "altmış gün" olduğu ve bu sürenin yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kurala bağlanmıştır.

Buna karşılık, 2577 sayılı Kanun'a 28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen 20/A maddesiyle, bir kısım işlemlere karşı açılan davalarda, genel yargılama usulünden farklı olarak, gerek dava gerekse temyiz aşamasında uygulanacak "ivedi yargılama usulü" getirilmiş; ayrıca, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin "otuz gün" olduğu ve bu Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmüştür. Anılan maddede, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar ivedi yargılama usulünün uygulanacağı işlemler arasında sayılmıştır.

Öte yandan, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 39. maddesinde, "İçtihatları Birleştirme Kurulu, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli görüldüğü takdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceler ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar verir.".

40. maddesinde, "1. Kurulun, içtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkındaki kararları, gönderildikleri tarihten itibaren bir ay içerisinde Resmî Gazete'de yayımlanır. Bu kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare uymak zorundadır." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararı ile "Yazılı olarak bildirilen özel veya genel dava açma süresine tâbi idari işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hâllerde genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği" doğrultusunda içtihatlar birleştirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, dava konusu işlemde davacının hangi kanun yolları ve mercilerine başvurabileceğinin ve dava açma süresinin belirtilmediği görülmektedir.

Anayasa'nın 40. maddesinin 2. fıkrası hükmüne aykırı olarak dava konusu işlemde dava açma süresi belirtilmediğinden Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun Danıştay daire ve kurulları ile idarî mahkemeler ve idare tarafından uyulması zorunlu kararı uyarınca somut davada özel dava açma süresinin değil genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Bu itibarla, tebligatın usulsüz olduğuna ilişkin bir iddia ileri sürülmesi durumunda bu husus araştırılarak bir sonuca gitmek gerekmekte ise de bir an için davacının iddiasının aksine dava konusu işlemin İdare Mahkemesince tespit edildiği şekilde davacıya 06/09/2023 tarihinde tebliğ edildiği kabul edilse dahi bakılan davanın, bu tarihten itibaren altmış günlük genel dava açma süresi içerisinde kalan 27/10/2023 tarihinde açıldığı göz önünde bulundurulduğunda, davanın süresinde açıldığının kabulü gerekirken, süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.