Danıştay 13. Daire E.2024/1975 K.2024/3109

Davanın konusu

Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce ... tarihinde gerçekleştirilen Erzurum ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı IV. Grup maden sahası arama ruhsatı ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu (Taşınmaz Komisyonu) kararı ile ihalenin bu karara dayalı olarak iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemlerin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, yargılamanın yenilenmesi yolu ile kaldırılarak yeniden inceleme yapılmak suretiyle davanın reddine karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davanın görev yönünden reddi ile davanın görevli ve yetkili olan ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu. 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki davaları çözümleyeceği.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere” karşı açılacak davaların ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ca karara bağlanacağı. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği.

15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, 14. maddenin 3/a bendine göre adlî yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine, idarî yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurala bağlanmış.

"Yargılamanın yenilenmesi" başlıklı 53. maddesinin 2. fıkrasında, "Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır." kuralına yer verilmiştir.

Bu nedenle, yargılamanın yenilenmesi istemini karara bağlayacak yargı merciinin belirlenmesi için öncelikle "esas kararı vermiş olan mahkeme" kavramının irdelenmesi gerekmektedir.

2577 sayılı Kanun'a 18/06/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesi ile eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinde ivedi yargılama usulünün uygulanacağı belirtilmiş.

2. fıkrasının (i) bendinde, "Danıştay evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece hukukî noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir. Aksi hâlde gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar verir.

Ancak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan temyizi haklı bulduğu hâllerde kararı bozmakla birlikte dosyayı geri gönderir. Temyiz üzerine verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir.

Belirtilen kuralın değerlendirilmesinden, ivedi yargılama usulünde temyiz merciinin maddi vakıalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görmesi veya temyizin sadece hukuki noktalara ilişkin olması yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesinin mümkün olması halinde ek bir tahkikata ihtiyaç duymaksızın esas hakkında karar vereceği, bu yönlerden dosyada bir eksik görmesi halinde ise gerekli inceleme ve tahkikatı kendisi yaparak esas hakkında yeniden karar vereceği, ancak Mahkeme kararında herhangi bir bozma nedeni bulunmaması durumunda kararı onayacağı, bu ihtimalde davanın esası hakkında yeni bir karar vermeyeceği açıktır.

İvedi yargılama usulü uygulanarak uyuşmazlığa konu idari işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının, Dairemizin 16/10/2023 tarih ve E:2022/4674, K:2023/4065 sayılı kararıyla onanmış olması nedeniyle yargılamanın yenilenmesi istemi bakımından Dairemiz "esas kararı vermiş olan Mahkeme" olarak nitelendirilemeyeceğinden, istemin İdare Mahkemesi'nce karara bağlanması gerekmektedir.

(X) GEREKÇEDE KARŞI OY

Yargılamanın yenilenmesi talebinin öğretide de kabul edildiği üzere yeni bir dava olması ve yeni bir dava olarak adil yargılama ilkesinin bir unsuru olan iki dereceli yargılamanın gerçekleştirilmesi açısından ivedi yargılama usulü kapsamında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda öngörülen yargılama aşamalarının bu dava için de tamamlanması gerektiği gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi talebinin ilk derece Mahkemesi'nce karara bağlanması, verilen karar üzerine temyiz incelemesinin Dairemizce yapılması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyorum.