Danıştay 13. Daire E.2024/2265 K.2024/3374

Dava,... vekili Av.... tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca 08/05/2024-09/05/2024 tarihlerinde ... ilde ... muhtelif arsa ihalesi kapsamında 303 lot numarası ile Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın satışı için ihaleye çıkılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle ...Bakanlığı ...İdaresi Başkanlığı'na karşı açılmıştır.

Ankara 22. İdare Mahkemesi'nin 08/05/2024 tarih ve E:2024/596, K:2024/717 sayılı kararıyla, davacı tarafından, davalı idare ile aralarında imzalanan gayrimenkul (arsa) satış sözleşmesi ve ihale ile kendisine satılan Eskişehir İli, Tepebaşı İlçesi, ...

Mahallesi, ... ada, ... (uygulama sonucu:...) parsel sayılı taşınmazın satış bedelinin tamamını ödemiş olması nedeniyle tapu kaydının 04/04/2010 tarihli sözleşme uyarınca adına tescili için gerekli devir işlemlerinin yapılması talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali ile söz konusu taşınmazın davalı idarece açık artırma yoluyla satış işlemlerinin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle açılan davaya konu uyuşmazlığın, taşınmaz mallara ve bu mallarla ilgili haklara ilişkin olduğu,

görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanunun 34. maddesinin 1. fıkrasında mevcut özel yetki kuralı uyarınca taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi olan Eskişehir İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının Eskişehir İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

Eskişehir 2. İdare Mahkemesi'nin 11/07/2024 tarih ve E:2024/704, K:2024/648 sayılı kararıyla; dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. ve 5. maddesine uygun olarak düzenlenmediği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verildiği, akabinde, yenileme süresi içinde açılan davada, daha önce yetkisizlik kararı verilen Ankara 22. İdare Mahkemesi'nin 08/05/2024 tarih ve E:2024/596, K:2024/717 sayılı dosyasında da dava konusu edilen söz konusu taşınmazın açık arttırma yoluyla satışı için ihaleye çıkılmasına ilişkin işlemin iptalinin istenildiği;

bu itibarla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı,

taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın, taşınmazın açık arttırma yoluyla satışı için ihaleye çıkartılmasına ilişkin davalı idare işleminin iptaline yönelik olduğu göz önüne alındığında, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idarî merci olan Toplu Konut İdaresi Başkanlığının bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine,

2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesine karar verilmiştir.

Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:

2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

Anılan Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idarî sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idarî davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü özel yetki kuralı kesin nitelikte olduğundan; anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır (Kâzım YENİCE/Yüksel ESİN, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, Ankara, 1983, s.656).

Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiçbirinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil; "idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden" idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır (Turgut CANDAN, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, Ankara, 2022, s.1301).

Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Bu itibarla, Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın satışı için ihaleye çıkılmasına ilişkin işlemin iptali istemine yönelik uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu ihalenin iptaline ilişkin işlemi tesis eden idarî merci olan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.