Danıştay 13. Daire E.2024/248 K.2025/550

Dava konusu istem: Davacı şirkete, ... ilinde bulunan ve işletmede olan 5,05 MWm/5,00 MWe toplam kurulu gücündeki "... Barajı ve Hidroelektrik Santrali" (HES) projesi için 49 yıl süreyle verilen ... tarih ve ... sayılı üretim lisansındaki "rezervuarlı" olan tesis tipinin "kanal tipi" olarak tadil edilmesi ve üretim lisansına "yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilmektedir" ibaresinin eklenmesi talebinin, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasının (11) numaralı bendi uyarınca reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının ve bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; rezervuar alanı 15 km²'nin üzerinde olan ...

Barajı ve HES projesinin yenilenebilir enerji kaynağı kapsamında değerlendirilmesinin 5346 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrasının (11) numaralı bendi uyarınca mümkün olmadığı, söz konusu projenin rezervuar alanının ihale sonrasında 15 km²'nin altına düşmesinin tesis tipinin "kanal tipi" olarak tadil edilmesi ve üretim lisansına "yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilmektedir" ibaresinin eklenmesi talebini kabul edilebilir kılmayacağı, ihale aşamasında belirlenen değerlerin esas alınması gerektiği, aksi takdirde ihale kapsamının sonradan değiştirilmesine neden olunacağı,

bu durumun ihale aşamasında bilinmesi durumunda ihaleye katılacak kişi sayısının ve ihale bedelinin değişmesi sonucunu doğurabileceği, ihale sonrası gerçekleşen duruma bağlı olarak davacının talebinin kabul edilmesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesinde yer alan temel ilkelere aykırı olacağı; bu itibarla, ...

Barajı ve HES projesinin rezervuar alanının 15 km²'nin üzerinde olması ve ihale aşamasından sonra rezervuar alanında meydana gelecek değişikliğin esas alınamayacağı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Dairemizin 06/06/2023 tarih ve E:2021/958, K:2023/2874 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; ... Barajı ve HES projesi için davacı şirketin üretim lisansındaki rezervuarlı olan tesis tipinin kanal tipi olarak tadil edilmemesinin ve üretim lisansına "yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilmektedir" ibaresinin eklenmemesinin hukuka aykırı olup olmadığının somut uyuşmazlık bakımından incelenmesinin gerektiği;

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 14/12/2022 tarihli ara kararına Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünce verilen cevapta, ... Barajı ve HES projesinin sulamaya bağımlı olarak çalışacak olması sebebiyle kanal tipi hidroelektrik santral kategorisinde olduğu, baraj rezervuar alanının 14,919 km² hesaplandığı, bu alanın yalnızca ...

Barajı ve HES projesinin rezervuar alanı olduğu, baraj rezervuarının projenin enerji üretiminde emre amade bir katkı sunmadığı, santralde üretilecek enerjinin sulama mevsimine ve sulama ihtiyacına bağımlı olarak sürdürüleceği, bu durumun projeyi imkan ve kabiliyet bakımından gün öncesi piyasasında taahhüt edilen üretim değerleri noktasında diğer nehir tipi santraller ile aynı düzleme taşıdığı, sonuç olarak projenin rezervuarlı olarak değerlendirilmesinin uygun bulunmadığının belirtildiği;

Danıştay Onüçüncü Dairesinin 14/12/2022 tarihli ara kararına verilen cevapta, ...

Barajı ve HES'in sulama amacıyla faaliyette bulunulacak olması nedeniyle kanal tipi hidroelektrik santral kategorisinde olduğu, söz konusu santralde üretilecek enerjinin sulama mevsimine ve ihtiyacına bağlı olarak sürdürüleceği belirtildiğinden, bu defa Danıştay Onüçüncü Dairesinin 20/02/2023 tarihli ara kararıyla, DSİ Genel Müdürlüğünden, tesisin kanal tipi hidroelektrik santral kategorisinde olmasından kasdın, anılan tesis tipinin kanal tipi olduğu anlamına gelip gelmediğinin açıklanması istenildiği, verilen cevapta, barajın sulama amacı dışında enerji üretebileceği bir enerji su alma yapısının barajın gövdesi üzerine tesis edildiği,

su alma yapısından enerji üretimi için alınan suların cebri boru vasıtasıyla hidroelektrik santrale iletilerek enerji üretildiği, santralin sulama suyuna bağlı olarak işletildiği, tesisin su alma şekli ve miktarı, sulama ile bütünleşik, sulama ihtiyacı kadar ve kontrol edilebilir olduğu, üretim tesisinde enerjisi alınan suların sulamaya verildiği, rezervuardan emre amade enerji üretimi için su çekilmesinin mümkün olmadığı, bir üretim tesisinin kanal tipi olarak tasnif edilebilmesi için mutlak olarak fiziken bir iletim kanalının olmasının şart olmadığı,

tesis tipinin belirlenmesinin üretim tesisinin çalışma şekli ile ilgili olduğunun ifade edildiği;

Dolayısıyla ... Barajı ve HES projesinin sulama suyundan enerji üretilmesine yönelik olduğu, barajdan sulama ihtiyacı için bırakılan suyun miktarına ve akış hızına davacı şirketin müdahale imkanının bulunmadığı, başka bir anlatımla, sulama ihtiyacına yönelik bırakılan su miktarı ve hızıyla doğru orantılı olarak enerji üretilebildiği, baraj rezervuarında depolanan suyun enerji üretimi amacıyla kullanılmadığı,

sulama suyu ihtiyacı ile gerçekleştirilen enerji üretiminin, inşa edilen barajda oluşturulan rezervuar sayesinde depolanan su vasıtasıyla talebe bağlı olarak gerçekleştirilen enerji üretiminden farklılık arz ettiği, bu haliyle projede kendine özgü bir yöntemle enerji üretimi gerçekleştirildiği, oysa, rezervuarlı tesislerde kritik zamanlarda türbin kapasitesi ölçüsünde zamandan ve işletme süresinden bağımsız olarak enerji üretiminin söz konusu olduğu ve bu enerji üretiminin, sadece enerji amaçlı inşa edilmiş barajlarda oluşturulan rezervuarda depolanan sudan elde edildiği,

böylece, rezervuarlı bir tesis şeklinde nitelendirilemeyecek olan projenin kanal tipi şartlarında işletilmesinin gerekeceği, zira, kanal tipi tesislerde, doğrudan bir depolama yapılmaksızın enerji üretimi gerçekleştirildiği;

Bu itibarla, ... Barajı ve HES projesinde depolamalı hidroelektrik enerji üretim tesislerinden farklı olarak sulama suyu ihtiyacı ile sınırlı bir şekilde enerji üretimi gerçekleştirildiği, bu enerji üretim yöntemi için sulama suyundan faydalanıldığı, baraj rezervuarında depolanan suyun enerji üretiminde kullanılmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, harçtan muaf olan Kurum aleyhine harca hükmedilemeyeceği, DSİ Genel Müdürlüğünce 17 km² rezervuar alanına sahip projenin kanal tipi olması gerektiğine ilişkin herhangi bir ifadede bulunulmadığı, tesisin YEKDEM'den yararlanıp yararlanmadığının yapılan ihale için belirleyici nitelikte olduğu, ihaleyi kazanan şirketin sonradan yapılan bu değişiklikle haksız kazanç elde edeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Dairemizin bozma kararına uyularak verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Anılan Kanun'un 50. maddesinin 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü bulunmaktadır. Aktarılan kurallar göz önünde bulundurulduğunda, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, Dairemizin bozma kararındaki esaslara uyularak verilen temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.