Danıştay 13. Daire E.2024/2670 K.2025/2100

Davacının iddiaları

Kurulun normlar hiyerarşisine aykırı olacak şekilde düzenleme yaptığı, ihale gerçekleştiren idarelerin ihtiyaç duyduğu malzemelerin düzenleyici Kurul kararıyla kaldırılmasının, ihaleleri doğrudan etkilediği ve iş alan yüklenicileri zor duruma soktuğu, Kurulun ihaleleri gerçekleştiren idarelerin yerine geçerek hareket ettiği, pek çok sorunun çıkmasına sebep olduğu, bu durumun hukuka aykırı olduğu ve dava konusu Kurul kararının iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

17/05/2024 tarih ve 32549 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tasarruf tedbirlerine ilişkin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinde, kamu kaynaklarının maksadına uygun ve azami tasarruf prensiplerine riayet edilerek kullanılması gerektiği belirtilerek tüm kamu kurum ve kuruluşları tarafından gereken tedbirlerin alınması ve her kademedeki yöneticinin tasarruf ilkelerinin uygulanmasından sorumlu olduğunun açıklandığı ve bu çerçevede, Genelgede kamu alımlarına yönelik olarak,

“İhale şartname ve sözleşmelerine idare tarafından kullanılmak üzere araç, makine, ekipman temini gibi alım ya da yapım konusuyla ilgili olmayan unsurların dahil edilemeyeceği” hususuna da yer verildiği, idareler tarafından söz konusu Genelge sonrasında anılan mevzuat hükmünün ne şekilde uygulanacağı hususunda tereddüt yaşandığı belirtilerek Kurumlarından görüş talep edilmesi üzerine dava konusu Kurul kararının tesis edildiği, söz konusu düzenleyici Kurul kararının tasarruf tedbirlerine ilişkin 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesinin uygulanmasına ilişkin olduğu, yeni bir kural ihdas edilmediği,

dolayısıyla kendilerine husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca kararın icrai niteliğinin de bulunmadığı, davanın öncelikle husumet ve icrailik yönünden incelenerek reddine karar verilmesi gerektiği, ayrıca tarafları ve konusu aynı olan başka bir dava açıldığından derdestlik nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca Kurumun, bu Kanun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmekle görevli ve yetkili olduğu,

iptal istemine konu mevzuat düzenlemesinin de 4734 sayılı Kanun’un 53. maddesi ile Kuruma verilen görev ve yetki çerçevesinde gerçekleştirildiği, dava konusu Kurul kararında yer verilen “zeyilname yapılması imkânının bulunmaması halinde ihalenin iptaline karar verilmesi” gerektiği hususunun, Kurumun görev alanı itibarıyla anılan Genelgenin uygulanmasını sağlamaktan ibaret olduğu, bu karar ile yeni bir kural ihdas edilmediği, Genelgenin amacını aşan yeni bir durum yaratılmadığı,

nitekim, 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile dava konusu Kurul kararı çerçevesinde, 23/08/2024 tarih ve 32641 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan “Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 49. maddesinde yer alan kuralın yürürlükten kaldırıldığı ve Kamu İhale Genel Tebliği’ne 15.3. maddesinin eklendiği, işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Dava, Kamu İhale Kurulunun "İhale dökümanında ihale konusuyla ilgisi olmayan araç, makine ve ekipmanların istenmesi" konulu ... günlü ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış, aynı Kanun'un 115. maddesinde ise mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde, davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava görülmekte iken, ikinci davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenmemesi ve davanın usulden reddedilmesi, usul hukukunun genel ilkelerindendir.

Derdestlik durumunun ortaya çıkması için, aynı davanın iki kere açılmış olması, birinci davanın görülmekte (derdest) olması, birinci dava ile ikinci davanın aynı dava olması şartları birlikte gerçekleşmelidir. Davaların aynı dava olarak kabul edilebilmesi de davaların taraflarının, konularının, dava konusu işlemlerin hukuki sebeplerinin aynı olmasına bağlıdır.

Derdestlik, yeni açılmış olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış ve görülmekte (derdest) olduğunun taraflarca ileri sürülmesi ile ya da mahkemece re'sen yapılacak araştırma ile tespit olunur.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket vekilinin 15/08/2024 tarihinde, Kamu İhale Kurulunun "İhale dökümanında ihale konusuyla ilgisi olmayan araç, makine ve ekipmanların istenmesi" konulu ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle dava açmak üzere, dava dilekçesini iki suret olarak Ankara İdare ve Vergi Mahkemeleri Vezne ve Ön Bürosuna verdiği/gönderdiği, iki suret halindeki bir davaya ait dilekçenin, sehven iki ayrı dava dilekçesi gibi işlem görerek, birinci dava dilekçesi ile ...

İdare Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında, ikinci suret dava dilekçesi ile de ... İdare Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında dava açıldığı, ancak davacı şirket vekili tarafından, mahkemeye, sehven açılan ikinci dosyanın esas kaydının kapatılmasına karar verilmesi yolunda herhangi başvuruda bulunulmaması sonrasında, dava konusu işlemin ülke çapında uygulanan işlemlerden olması dolayısıyla ... ve ...

İdare Mahkemelerince, davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyaların Danıştaya gönderildiği, tarafları ve konusu aynı olan her iki dosyanın Danıştay Onüçüncü Dairesinde "2024/2669" ve "2024/2670" esas numaralarını aldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, Kamu İhale Kurulunun "İhale dökümanında ihale konusuyla ilgisi olmayan araç, makine ve ekipmanların istenmesi" konulu ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle Danıştay Onüçüncü Dairesinin E:2024/2669 sayılı dosyasında açılan dava derdest iken, aynı davacı tarafından, daha sonra açıldığı anlaşılan ve tarafları, konusu, sebebi aynı olan işbu davanın esasının hukuken incelenmesi olanağı bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle; derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Dava şartları" başlıklı 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde, "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" dava açma şartları arasında sayılmış; 115. maddesinde ise dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde mahkemenin davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.

6100 sayılı Kanun'un 114. maddesinin gerekçesinde, "... (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulî bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukuki korunma sürecini başlatmıştır.

Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. (...) Daha önce açılmış ve halen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukuki değildir.

O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukuki yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukuki yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur." açıklamasına yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun derdestlik ile ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun tespit edilmesi halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Dosyanın, Dairemizin E:2024/2669 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden, davacı tarafından Kurulun "İhale Dokümanında İhale Konusuyla İlgisi Olmayan Araç, Makine, Ekipmanların İstenmesi" gündem konulu, ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle, UYAP üzerinden kayıtlara alınan dilekçe ile bakılan davanın açıldığı; öte yandan, davacı tarafından aynı düzenleyici işlemin iptali istemiyle bu davadan daha önce Dairemizin E:2024/2669 sayılı dosyasına kaydedilen bir davanın daha açıldığı ve bu davanın derdest olduğu anlaşılmakta olup; bakılan davanın aynı istemle açılmış ve tarafları ile sebepleri de aynı olan ikinci bir dava olduğu, ayrıca her iki davada elde edilmek istenen hukuki yararın da aynı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davacının ilk davadan sonra açılan işbu davayı açmakta derdestlik nedeniyle korunmaya değer güncel bir hukuki yararı bulunmadığından, bakılan davanın derdestlik nedeniyle incelenmesi mümkün değildir.