Danıştay 13. Daire E.2024/3209 K.2024/5438

Dava konusu istem: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünce (TCDD) ...tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “11 Adet Döner Köprü Temini ve Montajı İşi” ihalesi dokümanına yönelik yapılan itirazen şikayet başvurusu dilekçesinde yer alan (1) numaralı iddianın süre yönünden reddine ve başvuru bedelinin iade edilmemesine ilişkin ... tarih ve... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının ilgili kısmının iptali ile ödenen 157.733,00-TL itirazen şikayet başvuru bedelinin Kurul karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı tarafından, uyuşmazlık konusu mal alımı ihalesine ait ihale dokümanında alım türünün yapım işi ihalesi olarak belirlenmesi gerekirken mal alımı olarak belirlenmesinin işin mahiyetine uygun olmadığı (1 numaralı iddia) ve ihale dokümanında yer verilen bazı düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu,

bazı düzenlemelerin ise sağlıklı teklif oluşturulmasına ve işin yerine getirilmesine engel nitelikte olduğundan (2 numaralı iddia) bahisle yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde alınan Kurul kararıyla (1) numaralı iddianın süre yönünden reddine, (2) numaralı iddia yönünden ise ihalenin iptaline karar verildiği, ayrıca anılan kararda iddialarının tamamında haklı çıkmaması nedeniyle başvuru bedelinin davacıya iade edilmediği;

İhaleye ait Teknik Şartname'nin incelenmesi sonucu ihale konusu işin 11 adet döner köprü ünitesinin temini ve montajı işi ile birlikte altyapı işleri olarak adlandırılan projelendirme zemin etüdü, zemin iyileştirme, platform altyapısının hazırlanması, betonarme ve çelik konstrüksiyon işleri, demiryolu bağlantısının yapılması,

enerji temini ve drenaj deşarj işlerini de içerdiği ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 55. maddesinin ikinci fıkrası ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 7. maddesinde yer alan düzenlemeler uyarınca ihale ilanında yer alan hususlara yönelik başvuruların süresinin ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresinin ise dokümanın satın alındığı tarihte başlayacağı ve şikayetlerin bu tarihlerden başlamak üzere açık ihale usulünde on günü aşmamak üzere en geç ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabileceği dikkate alındığında,

davacı şirketin de ihale dokümanını 06/08/2024 tarihinde indirerek aynı tarihte ilgili idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, ihale ilanında “mal alımı” ibaresi geçmekle birlikte ilanda ihale konusu işin kapsamına ilişkin bir bilginin yer almadığı, başka bir ifadeyle altyapı işlerine ilişkin olarak ihale ilanına yansıyan bir bilginin olmadığı, ihale konusu 11 adet döner köprü ünitesinin temini ve montajı işi öncesi yapım işlerinin de işin kapsamında olduğunun ancak Teknik Şartname'nin incelenmesi sonucu tespit edilebilecek bir husus olduğu anlaşıldığından,

davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu sonucunda davacının ilk iddiasının süre yönünden reddine ve her iddiasında haklı çıkmaması nedeniyle başvuru bedelinin iade edilmeyeceğine ilişkin dava konusu işlemin ilgili kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, davacı şirket tarafından davalı idareye ödenen itirazen şikayet başvuru bedelinin (157.733,00-TL), Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca dava tarihi olan 02/10/2024 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacı şirkete ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, 157.733,00-TL itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi talebinin kabulü ile dava tarihi olan 02/10/2024 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu ihaleye ait ilanın 19/07/2024 tarihinde yayımlandığı, söz konusu ilanda ihale konusu işin mal alım işi olduğu bilgisine yer verildiği, Mahkeme kararının gerekçesinin yerinde olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, ihale ilanında "mal alımı" ibaresi geçmekle birlikte ihale konusu işin kapsamına ilişkin bir bilginin yer almadığı, altyapı işlerine ilişkin olarak ihale ilanına yansıyan bir bilginin olmadığı, yapım işlerinin de işin kapsamında olduğunun ancak Teknik Şartname'nin incelenmesi sonucu tespit edilebileceği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

TCDD tarafından, 26/08/2024 tarihinde elektronik ortamda teklif vermek suretiyle açık ihale usulüyle “11 adet Döner Köprü Temini ve Montajı İşi” ihalesinin gerçekleştirileceğine ilişkin ilan 19/07/2024 tarihinde yayımlanmıştır. Davacı tarafından ihaleye yapım işi olarak çıkılması gerekirken ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından ihale türünün mal alımı olarak belirlenmesinin işin mahiyetine ve mevzuata uygun düşmediği ve ihale dokümanındaki eksik, hatalı ve belirsiz düzenlemelerin sağlıklı bir şekilde teklif fiyatı oluşturulmasına ve işin yerine getirilmesine engel olduğu şeklindeki iki iddiayla ihale dokümanı düzenlemelerine karşı şikayet ve itirazen şikayet başvurularında bulunulmuştur.

Kurul tarafından yapılan inceleme neticesinde, ihale türünün yanlış belirlendiğine ilişkin iddia yönünden "davacının iddiasının esas olarak ihale konusu mal alım işine yapım ihalesi olarak çıkılması gerektiğine yönelik olduğu, bununla birlikte başvuruya konu ihaleye ait ilanın 19/07/2024 tarihinde yayımlandığı ve söz konusu ilanda ihale konusu işin mal alım işi olduğu bilgisine yer verildiği, dolayısıyla anılan iddianın farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihin ihalenin ilan tarihi olan 19/07/2024 tarihi olduğu,

mevzuat gereğince ihale ilanına yansıyan hususlara ilişkin ilan tarihini izleyen 10 gün içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 06/08/2024 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu" şeklindeki gerekçeyle süre ret kararı verilirken, diğer iddia yönünden ihalenin iptaline karar verilmiş ve davacının iddialarının tümünde haklı çıkmaması nedeniyle Kurula ödenen itirazen şikayet başvuru bedelinin de 4734 sayılı Kanun'un 53. maddesinin (j) fıkrasının 9. alt bendi gereğince davacıya iadesinin mümkün olmadığına karar verilmiştir.

Bunun üzerine Kurul kararında yer alan (1) numaralı iddianın süre yönünden reddine ve başvuru bedelinin iade edilmemesine ilişkin kısmının iptali ile 157.733,00-TL itirazen şikayet başvuru bedelinin Kurul karar tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 53. maddesinin (j) fıkrasının 9. alt bendinde, "j) Kurumun gelirleri aşağıda belirtilmiştir: (...) Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının (1) numaralı iddiasının süre yönünden reddine ilişkin Kurul kararının iptaline dair kısmında hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.

2. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının başvuru bedelinin iade edilmemesine ilişkin Kurul kararının iptaline ve itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi talebinin kabulü ile söz konusu bedelin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmı incelendiğinde.

Mahkeme kararında, hukuka aykırı olduğu saptanan Kurul kararının süre yönünden reddine ilişkin kısmı uyarınca davacı tarafından ödenen 157.733,00-TL itirazen şikayet başvuru bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verildiği görülmektedir.

Ancak, Kurulca verilen süre yönünden ret kararları gibi uyuşmazlığın esasına etkili olmayan usule ilişkin kararların doğrudan itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesi sonucunu doğurmayacağı, nitekim başvuru bedelinin iade edilip edilmeyeceği hususunun süre ret kararının içeriğini oluşturan iddianın esasının Kurul tarafından incelenmesi neticesinde mümkün olacağı, söz konusu iddiaya ilişkin olarak süre hususu aşılarak esasa yönelik yeniden yapılacak incelemede davacının haklı çıktığı varsayımında başvuru bedelinin iadesine karar verilmesi gerektiği, aksi durumda ise başvuru bedelinin iade edilmemesi gerektiği açıktır.

Ayrıca, davacının iddiasında haklı çıkmaması (Kurul'un daha önce verdiği süre ret kararının içeriğini oluşturan iddianın esasının haklı bulunmaması ihtimali) nedeniyle başvuru bedelinin iade edilmemesine karar verilmesi halinde Kurulca tesis edilen bu işlemin de yargı denetimine tabi olacağı dikkate alındığında, işbu dosya kapsamında gelinen aşamada başvuru bedelinin iade edilip edilmeyeceği konusunda karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.