Danıştay 13. Daire E.2024/399 K.2024/1066

Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazine'ye ait, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde bulunan taşınmazın 22/06/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca gerçekleştirilen satış ihalesi üzerinde kalan davacı tarafından, taşınmazın kat'i ihalesinin uygun görülmediğinden bahisle güncellenecek bedel üzerinden yeniden satışa çıkarılacağına ilişkin... tarih ve E-... sayılı ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün yazısıyla bildirilen ... tarih ve ... sayılı Bakanlık işleminin iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; iptali talep edilen ... tarih ve E-... sayılı işlemin ihalenin iptaline ilişkin olmadığı, yalnızca Bakanlığın ... tarih ve ... sayılı işlemini bildiren taşınmazın tekrar satışa çıkarılması hâlinde davacıya da bilgi verileceğine yönelik bir işlem olduğu, keza Bakanlık işleminin de söz konusu ihalenin kıymet takdiri yönünden uygun görülmediği hususunu içerdiği;Bu durumda; taşınmaz satışına ilişkin geçici ihale üzerinde kalan davacı tarafından, taşınmazın kat'i ihalesinin iptal edildiği ileri sürülmüşse de, bu aşamada ihalenin iptaline ilişkin bir işlem bulunmadığı,

davanın konusu olarak gösterilen Batman Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü Milli Emlak Müdürlüğü'nün ... tarih ve E-... sayılı işleminin bildirim niteliğinde olduğu, bir başka deyişle idari davaya konu olacak kesin ve icrai nitelikte bir işlem olmadığı görüldüğünden, işbu davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olmadığından, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-d ve 15/1-b maddeleri uyarınca davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihalenin iptal edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlâl edildiği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde bulunan taşınmazın satış ihalesi gerçekleştirilmiştir. İhale 6.085.000,00-TL bedelle tek istekli olarak katılan davacı uhdesinde kalmıştır. Daha sonra söz konusu taşınmaza ilişkin ihale komisyonu kararı onaylanmak üzere ... tarih ve E-... sayılı yazı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na gönderilmiştir.

Bakanlık müfettişi tarafından, aralarında ihale konusu taşınmazın da yer aldığı muhtelif taşınmazlar hakkında rayiç bedellerinin belirlenmesi konulu 14/07/2023 tarihli rapor hazırlanmış, bu raporda ihale konusu taşınmaza ilişkin olarak, "idarece taşınmazın m² bedeli 1.700,00-TL olarak belirlenmişse de, emlakçılardan alınan veriler ve internette yer alan satış ilanları dikkate alındığında, parselin satış bedelinin 3.200,00-TL/m² edebileceği" görüşüne yer verilmiştir.

Akabinde Bakanlıkça 18/07/2023 tarihli yazıyla, "müfettiş tarafından düzenlenen inceleme raporunda belirtilen hususların da dikkate alınması suretiyle söz konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanun'un 31. maddesi kapsamında kat'i ihalesinin uygun görülmediği, güncellenecek kıymet takdir bedeli üzerinden yeniden ihaleye çıkılması" yönünde karar alınmış, anılan karar 18/07/2023 tarihinde Bakan tarafından imzalanmıştır.

Davalı idare tarafından ihalenin Bakanlıkça uygun görülmediği ve bu nedenle bahse konu taşınmazın tekrar satışa çıkarılması hâlinde tarafına bilgi verileceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazı davacıya gönderilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalar" olarak tanımlanmıştır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 31. maddesinde, "İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır."; 32. maddesinde ise, "İta amirince onaylanan ihale kararları, onaylandığı günden itibaren en geç 5 işgünü içinde, üzerine ihale yapılana veya vekiline, imzası alınmak suretiyle bildirilir veya iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine postalanır. İhale kararlarının ita amirince iptal edilmesi hâlinde de, durum istekliye aynı şekilde bildirilir." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarına, idarenin tek yanlı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler konu edilir.

İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler, öğreti ve içtihatlarda idari makam ve mercilerin kamu gücüne dayanarak idare işlevine (idare hukuku alanına) ilişkin olarak yaptıkları ve ilgililer hakkında çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğurmak suretiyle hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir ifade ile ilgililerin hukukunu etkileyen irade açıklamaları olarak tanımlanmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, geçici ihalesi davacı uhdesinde bırakılan taşınmaza ilişkin ihale komisyon kararı onaylanmak üzere... tarih ve ... sayılı yazı ile Bakan onayına sunulmuş, ancak ... tarih ve ... sayılı Bakan (ihale yetkilisinin) Oluruyla uygun görülmeyerek iptal edilmiştir. Taşınmazın kat'i ihalesinin iptaline ilişkin karar ise ... tarih ve E... sayılı yazı ile davacıya bildirilmiştir.

İdare Mahkemesi'nce, davalı idareye yapılan 07/09/2023 tarihli ara kararı ile dava konusu taşınmazın kat'i ihalesinin Bakanlık makamınca uygun görülmemesi üzerine ihalenin iptaline ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği sorulmuş, gelen cevapta "taşınmazın satışına ilişkin kat'i ihalenin Bakanlık Oluruyla uygun görülmeyerek iptal edildiği, bu hususun ilgilisine tebliğ edildiği" ifadelerine yer verilmiştir.

Akabinde ihalenin iptaline ilişkin henüz bir ihale komisyonu kararı alınmadığı, yalnızca geçici ihalenin Bakanlıkça uygun görülmediğine ve taşınmazın yeniden satışa çıkarılacağına ilişkin bildirim niteliğindeki davacıya tebliğ edilen ... tarih ve E-... sayılı yazının dava konusu edildiği, dolayısıyla iptali istenilen işlemin kesin ve yürütülebilir olmadığından bahisle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar, dava dilekçesinin konu ve sonuç kısmında davacı tarafından açıkça... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istenilmiş ve Mahkemece anılan işlem temel alınarak bir karar verilmiş ise de, dilekçe içeriği incelendiğinde, davacının asıl iradesinin ihalenin iptaline ilişkin işlemi yargı mercilerine taşımak olduğu, bir başka ifadeyle dava konusu edilmek istenilen işlemin ihalenin iptaline ilişkin kesin ve icrai bir nitelik taşıyan ...3 tarih ve ... sayılı Bakanlık işlemi olduğu anlaşılmiştır.

Bu durumda, ihalenin iptaline yönelik ihale komisyonunca ayrıca bir karar alınmasına gerek bulunmadığı, zira dava konusu edilmek istenilen işlemin bildirim niteliğinde değil bizahiti idarece ihalenin iptal edildiği iradesini ortaya koyan ve bu anlamda hukukî sonuç doğuracak nitelikte bir işlem (Bakanlık işlemi) olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin bildirim niteliğinde olduğundan bahisle kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.

Öte yandan, davacı tarafından dava dilekçesinde duruşma isteminde bulunulduğu görüldüğünden, Mahkemece dava konusu işlemin esasına ilişkin inceleme yapılırken bu hususun da dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği açıktır.