Danıştay 13. Daire E.2024/653 K.2024/4046

...

Taşımacılık Ticaret A.Ş. vekili Av. ... tarafından,16/05/2019 tarih ve 2018/5-1 sayılı ile tarih ve 2019/5-7 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararlarına dayanılarak 16/08/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilecek "İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bünyesindeki İstanbul Havalimanı Toplu Ulaşım Entegrasyonu Kapsamında Bagajlı Lüks Taşımacılık (BLT) İhtiyacının Karşılanması Amacıyla Toplu Taşıma Yapmak Üzere Hat Kiralama İşi'' ihalesinin iptali istemiyle İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri (İETT) Genel

Müdürlüğüne karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı vekili Av. ... tarafından verilen davacı yanında davaya müdahale istemini içeren dilekçe incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesinde ise, üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, fer'i müdahil olarak davada yer alabileceği kurala bağlanmıştır. Dosyanın incelenmesinden, müdahale isteminde bulunan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının davaya müdahalede hukuki yararının bulunduğu anlaşıldığından, davacı yanında MÜDAHALE İSTEMİNİN KABULÜNE, 17/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

T.C.

DANIŞTAY

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No:2024/653 Karar No:2024/4046

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Taşımacılık Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

MÜDAHİL (DAVACI YANINDA): ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Toplu taşıma faaliyetinde bulunan davacı şirket tarafından, 07/08/2018 tarih ve 2018/5-1 sayılı ile 16/05/2019 tarih ve 2019/5-7 sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) kararlarına dayanılarak 16/08/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilecek "İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bünyesindeki İstanbul Havalimanı Toplu Ulaşım Entegrasyonu Kapsamında Bagajlı Lüks Taşımacılık (BLT) İhtiyacının Karşılanması Amacıyla Toplu Taşıma Yapmak Üzere Hat Kiralama İşi'' ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesince verilen kararda; dava dosyasının incelenmesinden, toplu taşıma ve ulaşım kapsamında, İstanbul Yeni Havalimanı Toplu Ulaşım Güzergahlarının düzenlenmesine ilişkin olarak 07/08/2018 tarih ve 2018/5-1 sayılı UKOME kararının alındığı, akabinde yeniden yapılan değerlendirme neticesinde İstanbul Yeni Havalimanı Toplu Ulaşım Güzergahlarının yeniden düzenlenmesine dair 07/08/2018 tarih ve 2018/5-1 sayılı ile 16/05/2019 tarih ve 2019/5-7 sayılı UKOME kararlarına dayanılarak,

2886 sayılı Kanun kapsamında kapalı teklif usulü uygulanmak suretiyle 16/08/2023 tarihinde ''İETT İşletmeleri Genel Müdürlüğü Bünyesindeki İstanbul Havalimanı Toplu Ulaşım Entegrasyonu Kapsamında Bagajlı Lüks Taşımacılık (BLT) İhtiyacının Karşılanması Amacıyla Toplu Taşıma Yapmak Üzere Hat Kiralama İşi'' ihalesinin yapılmasına karar verildiği;

Dosyaya sunulan ihale kararı ve dokümanlarına göre iptali istenilen ihalenin İstanbul Yeni Havalimanı Toplu Ulaşım Güzergahlarının düzenlenmesine ilişkin07/08/2018 tarih ve 2018/5-1 sayılı ile 16/05/2019 tarih ve 2019/5-7 sayılı sayılı UKOME kararı uyarınca belirlenip düzenlenen toplu ulaşım hatlarının kiraya verilmesine ilişkin olarak yapıldığı ve anılan UKOME kararlarına dayandırıldığının anlaşıldığı,

ihalenin dayanağını oluşturan UKOME kararlarına karşı Mahkemelerinin ... ve ...... sayılı esaslarına kayden açılan davalarda ... tarih ve E:..., K:... sayılı ile ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararlarıyla, ''... dava konusu UKOME kararlarının belediye başkanı tarafından onaylanmamış olması nedeniyle yürürlüğe girmediği, dolayısıyla mevcut hali ile kesin ve yürütülmesi gerekli idari işlem niteliğini kazanmadığı sonucuna ulaşıldığı'' gerekçesiyle davaların incelenmeksizin reddine karar verildiği;

Bu durumda, dava dosyası münderecatının, uyuşmazlığa konu ihalenin dayanağı olan söz konusu UKOME kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda davanın incelenmeksizin reddi yönünde verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı ile ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararlarının gerekçeleriyle birlikte değerlendirilmesinden, gerekli idari usulün son aşamasını da geçirerek hukuk düzeninde varlık kazanamamış ve yürürlüğe girmemiş UKOME kararları esas alınmak suretiyle aynı UKOME kararlarında düzenlenmiş toplu taşıma hatlarının kiraya verilmesi için ihaleye çıkılmasına olanak bulunmadığından, hukuk aleminde henüz doğmamış UKOME kararlarının dayanak alınması suretiyle gerçekleştirilen dava konusu ihalenin yapılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davada Mahkemece 08/08/2023 tarihli karar ile esas hakkında yürütmeyi durdurma kararı verinceye kadar tedbir niteliğinde yürütmenin durdurulmasına karar verildiği, dava konusu ihaleye ilişkin ilan belgesinde tekliflerin 16/08/2023 tarihinde açılacağı belirtilerek isteklilerin bu tarihe kadar teklif vermelerinin istendiği, ancak Mahkemece tedbir niteliğindeki yürütmenin durdurulması kararı ortadan kaldırılmadığı ve esas hakkında yürütmeyi durdurma veya başka bir karar verilmediği için 08/08/2023 tarihli kararın idarece düzenlenecek ihaleyi hukuken uygulanamaz hale getirdiği,

bu nedenle ihalenin gerçekleştirme tarihi olan 16/08/2023 tarihinde ihaleye katılan isteklilere Mahkemenin yürütmeyi durdurma kararından bahisle ihalenin gerçekleştirilemeyeceğinin bildirildiği ve isteklilerin teklif mektupları açılmayarak ihalenin kapatıldığı, 18/08/2023 tarihli ihale komisyonu ve ita amiri kararı ile ihalenin iptaline karar verildiği, idarelerinin iptal işlemi nedeniyle davanın konusunun kalmadığı, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken iptal kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gibi hukuken icra edilebilir de olmadığı,

ayrıca idarenin yargılamaya neden olduğundan bahisle yargılama ücretlerine mahkum edilmesinin de hakkaniyete aykırı olduğu, vekalet ücreti ve diğer yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DAVACI YANINDA MÜDAHİL DİLEKÇESİ

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, belediye sınırları içerisinde bulunan yerleşim yerleri ile şehir merkezi arasında yapılan toplu taşımaların, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu hükümlerine göre ilgili belediyeye ait taşıtlar veya belediye tarafından yetkilendirilen özel halk otobüsleriyle yapılabildiği,

ancak 5216 sayılı Kanun’un “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7. maddesinin “4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunuyla Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na ve organize sanayi bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar ile sivil hava ulaşımına açık havaalanları ve bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanun'un kapsamı dışındadır.” hükmüne amir bulunduğu, diğer taraftan, havayolu ile gelen veya giden yolcuların, havaalanlarından yerleşim merkezlerine veya tersi yönde, karayoluyla taşınmaları hususunun ilgili mevzuat kapsamında Bakanlıklarınca düzenlendiği, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde;

gerek büyükşehir belediyelerinde gerekse de diğer belediyelerde havayolu ile gelen veya giden yolcuların havaalanlarından yerleşim merkezlerine veya tersi yönde karayoluyla yapılacak yolcu taşımalarının, 4925 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yer alan “... karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkanların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.” hükmü,

2920 sayılı Kanun'un 44. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği'nin 11. maddesi ve Cumhurbaşkanlığı 1 no.lu Kararnamesi'nin 477. ve 508. maddeleri ile 2920 sayılı Kanun'un 5. maddeleri kapsamında Bakanlıklarınca düzenlenmesi gerektiği,

nitekim Danıştay Sekizinci Dairesinin E:2022/6770 sayılı dosyasında 23/08/2022 tarih ve 31932 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Havalimanları/Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliğinde (SHY-22) Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Havalimanları/Havaalanları Yer Hizmetleri Yönetmeliği’nin 11. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine eklenen "Ancak ilgili mevzuatına göre yetkilendirilen ve havalimanının/havaalanının bulunduğu şehir merkezinden havalimanı/havaalanı kara tarafı sınırlarına kadar toplu taşıma hizmeti verecek kuruluşlar bu Yönetmelik gerekliliklerinin dışındadır." hükmünün yürütmesinin durdurulması ve iptalinin istendiği,

Yüksek Mahkemece yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği; bununla birlikte, emsal teşkil edeceği düşünülen.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 26/06/2014 tarih ve E:2013/1983, K:2014/5719 sayılı kararında havaalanı yer hizmetlerinin ayrılmaz bir parçası olan havaalanları ile yerleşim yerleri arasında yapılacak taşıma hizmetlerinin yürütülme şekli ve esasları ile izinleri belirlemek hususunda Bakanlıklarının esas yetkili olduğu, belediyelerin yetkisinin Bakanlığın devrettiği yetki ölçüsünde sınırlı nitelikte olduğunun ifade edildiği,

ayrıca Bakanlıkça düzenlenen 2021/5 sayılı Genelge ile Bakanlıkça verilecek izinlerin, ilgili havalimanı işletmecisinin görüşlerini de ihtiva eden değerlendirme, yolcu konforu, ulaşım kolaylıkları ve rekabet koşulları çerçevesinde uygun bulunması halinde verileceği, Genelge kapsamında havalimanı kara sahasına girişler ile buna ilişkin denetimin havalimanı işletmecisinin sorumluluğunda olacağı hususlarının düzenlendiği, diğer hususlar düzenlenerek havalimanından şehir merkezine, başka bir şehir veya tersi yöne taşıma yapacak firmalarla ilgili düzenleme yapıldığı,

anılan hüküm çerçevesinde gerekli şartları sağlayan tüm firmaların, serbest rekabet ortamında bahse konu taşıma faaliyetini gerçekleştirmelerinin amaçlandığı ileri sürülmüştür.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.