Danıştay 13. Daire E.2024/740 K.2024/6053

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirket tarafından, ulusal petrol stok yükümlülüğünün yerine getirilmediğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca 2021 yılı Ocak ayı için 1.617.381,00-TL, Şubat ayı için 1.728.936,00.-TL, Mart ayı için 1.059.606,00-TL, Nisan ayı için 2.289.375,00-TL, Mayıs ayı için 2.289.375,00-TL, Haziran ayı için 4.578.750,00-TL, Temmuz ayı için 4.578.750,00-TL, Ağustos ayı için 4.578.750,00-TL, Eylül ayı için 4.578.750,00-TL olmak üzere toplam 27.299.673,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; petrol piyasasında sürekliliğin sağlanması, kriz veya olağanüstü hallerde risklerin önlenmesi ve uluslararası anlaşmalar gereği olağanüstü hal petrol stokları ile ilgili yükümlülüklerin ifası amaçlarıyla bir önceki yıl günlük ortalama kullanımının içindeki net ithalatın en az doksan günlük miktarı kadar petrol stoğu tutulmasının zorunlu olduğu,

ulusal petrol stoğu kapsamında, ikmal edilen günlük ortalama ürün miktarının minimum yirmi katının, dağıtıcı şirketlerin kendi depolarında veya lisanslı depolama tesislerinde topluca veya statülerine göre ayrı ayrı bulundurulması gerektiği, ulusak petrol stok yükümlüğünün 01/01/2018 tarihinden itibaren uygulamaya geçilecek şekilde gerçekleştirildiği;

Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin 2021 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül aylarında 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu uyarınca tutmak zorunda olduğu zorunlu petrol stoku tutma yükümlülüğünü yerine getirmediği, söz konusu fiilin ... tarih ve... sayılı Kurul kararıyla belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkanı olan fiiller arasında yer almadığından, 7164 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile değiştirilen 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan ihtar müessesesinin dava konusu uyuşmazlığa uygulama olanağı bulunmadığı;

Uyuşmazlıkta; davacı şirket hakkında yapılan denetim sonucunda, 2021 yılı Ocak ve Eylül arasında; her ay için tutulması gereken (Ocak-Mart arasında her ay için 5.192 ton, Nisan-Eylül arasında her ay için 6.875 ton) zorunlu ulusal stok yükümlülüğünün yerine getirilmediğinin tespit edildiği ve eksik tutulan her bir ton ürün için 333,00-TL idari para cezası verilmek suretiyle toplam 27.299.673,00-TL idari para cezasının uygulandığı, öte yandan davacı tarafından kuruma sunulan yazılı savunmada ve dava dilekçesinde; "...kriz ve olağanüstü hallerdeki risklerin önlenmesi amacıyla getirilen bu düzenlemenin olağanüstü bir dönem olan Covid-19 salgınında yerine getirilmesinin beklenmesinin yerinde olmadığı..." belirtilerek anılan yükümlülüğün yerine getirilmediğinin kabul edildiği;

Bu durumda, davacı şirketin ulusal petrol stok yükümlülüğünü yerine getirmediği hususunun sabit olduğundan tesis edilen Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasındaki, ceza uygulanan bir fiilin iki yıl geçmeden aynı kişi tarafından tekrar işlenmesi halinde, idari para cezalarının iki kat olarak uygulanacağını öngören düzenleme gereğince, somut olayda da lisans sahibi davacının 2020 yılında da (01/04/2020-31/12/2020 arasında) ulusal petrol stok yükümlülüğü filini yerine getirmeyerek, aynı fiili işlediği ve 22/04/2021 tarih ve 10175/37 sayılı Kurul kararı doğrultusunda idari para cezası uygulandığı ve söz konusu kararın 08/05/2021 tarihinde tebliğ edildiği anlaşıldığından, tekerrür hükümlerinin uygulanması yönünden de dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idarenin ulusal ve zorunlu petrol stoğu konusunda düzenleyici işlem yapma yetkisi olmadığı, firmanın lisans tarihinin 15/06/2017 tarihi olduğu, faaliyetine başlangıç yılının ise 2018 yılı olduğu, 10/10/2017 tarih ve 30206 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Zorunlu Petrol Stoku Kupon Sistemine ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Karar gereğince kendilerinin sorumlu tutulamayacağı, yükümlülüğün 2019 yılı itibarıyla uygulanması gerektiği, 2019 yılında ortaya çıkan ve dünya geneline hızla yayılan Covid-19'un mücbir sebep kabul edilerek yükümlülüklerin yerine getirilmesinin beklenmemesi gerektiği,

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna 2018 Nisan -2019 Mart ayları arasında tutulması gereken zorunlu petrol stokunu gösterir tabloların 13/02/2018 tarihinde sunulduğu, bununla beraber 2020 Nisan - 2021 Mart ayları arasında tutulması gereken zorunlu petrol stoku miktarını gösterir tablonun da 14/02/2020 tarihinde davalı Kuruma sunulduğu, yine 01/04/2019- 31/03/2020 tarih aralığında şirketin tutmakla yükümlü olduğu stok miktarlarına istinaden hazırlanan ilgili tabloyu içerir Türkiye Petrol Rafineleri A.Ş.

Genel Müdürlüğüne yazılan yazının da sunulduğu, 27/03/2019 tarihinde kendileri ile Türkiye Petrol Rafineleri A.Ş. arasında imzalanmış Ulusal Petrol Stoku Kupon Sistemi Sözleşmesi bulunduğu, sözleşme uyarınca düzenlenen 03/04/2019, 03/05/2019, 07/06/2019, 02/07/2019, 02/08/2019, 03/09/2019, 02/10/2019, 04/11/2019, 03/01/2020, 04/02/2020, 03/03/2020 tarihli faturaların ibraz edildiği, firmanın zorunlu petrol stoku tutma yükümlülüğünü yerine getirdiği,

davaya konu tarih aralığına ilişkin ise sunulan fatura örneklerinden anlaşılacağı üzere kupon hizmeti vb. bilgi belgelerden anlaşılacağı üzere yükümlülüklerini yerine getirmeme gibi bir amacı olmadığı, ayrıca stok yükümlülüğünün yerine getirilmesi açısından depolama lisansı sahiplerinden alınan kupon hizmetinde ödenen bedellerin de ekonomik mahva neden olduğu, hem bu bedellerin hem de fahiş idari para cezalarına maruz kalmalarının hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.