Danıştay 13. Daire E.2025/1008 K.2025/2029

Dava konusu istem: Bağlar Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Kent Temizliği" ihalesine yönelik itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 31/10/2024 tarih ve 2024/UH.II-1393 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen kararda; fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılan tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerektiği, asli unsur olarak belirlenmeyen diğer tüm girdilerin malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden b3 katsayısı/alt katsayısı (b3,1 b3,2, …, b3,n) kapsamında olduğu ve b3 katsayısının ihale dokümanında gösterilmesinin gerekli olduğu,

mevcut ihalede fiyat farkına ilişkin asli unsur olan c (makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) katsayısına ilişkin oran içerisinde tali giderlerin de yer aldığının değerlendirilemeyeceği, nitekim söz konusu fiyat farkı hesabına ilişkin formül incelendiğinde, (b3) katsayısının çarpanı olan Gn/Go endeksleri ile (c) katsayısının çarpanı olan Mn/Mo endekslerinin birbirinden farklı değerlere sahip olduğu, dolayısıyla (b3) ve (c) katsayılarına ilişkin endeks değerlerinin birbirinden farklı olması nedeniyle katsayı değerine bağlı olarak fiyat farkına ilişkin hesaplanan tutarın değişiklik gösterebileceği anlaşıldığından,

dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Kurul kararında yer alan gerekçelerle uyuşmazlık konusu ihalede (b3) katsayısının "0" olarak belirlenmesinin mevzuata uygun olduğu, benzer mahiyetteki bir uyuşmazlıkta da ana unsur niteliğinde olmayan malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden katsayının (b3) sıfır "0" olarak belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verildiği, bu itibarla dava konusu Kurul kararının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bağlar Belediyesi Destek Hizmetleri Müdürlüğünce Belediyenin sorumluluk alanında bulunan tüm mahalle, bulvar, cadde, sokak, kaldırım, meydan, vb. yerlerde katı, evsel, evsel olmayan vs. atıkların, taşınması ve nakledilmesinde kullanılacak araçlar, ekipmanlar ile iş makinelerinin temin edilmesi ve çalıştırılması için yakıtı idareye ait olmak üzere 15 ay süreli 80 adet araç ve iş makinalarının kiralanması hizmetinin alımına yönelik olarak 20/09/2024 tarihinde açık ihale usulü ile "Kent Temizliği" ihalesi gerçekleştirilmiştir.

İhalede 30 adet ihale dokümanı indirilmiş, ihaleye 7 istekli tarafından teklif sunulmuş olup 1 isteklinin teklifi geçerli teklif olarak sayılmış, 6 istekli firmanın istenen şartları sağlamadığından dolayı teklifleri geçersiz sayılarak değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Davacı şirketin ihale dokümanına yönelik olarak ihaleyi gerçekleştiren idareye 16/09/2024 tarihinde yaptığı şikayet başvurusu zımnen reddedilmiş, akabinde 07/10/2024 tarihinde davalı idareye yaptığı itirazen şikayet başvurusu 31/10/2024 tarih ve 2024/UH.II-1393 sayılı Kurul kararıyla reddedilmiş ve bunun üzerine anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 8. maddesinin 1. fıkrasında, sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu kuralına yer verilmiş; 02/07/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 140. maddesiyle, fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan haliyle “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81.2. maddesinde, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılan tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesinin ve ihale dokümanında gösterilmesinin gerektiği, bu kapsamda işin niteliği,

girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayılarının belirlendiği, asli unsur olarak belirlenmeyen diğer tüm girdilerin malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden b3 katsayısı/alt katsayısı (b3,1 b3,2, …, b3,n) kapsamında olduğunun kabul edildiği düzenlemesine yer verilmiştir.

31/08/2013 tarih ve 28751 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca yürürlüğe konulan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 5. maddesinde, fiyat farkı formüllerine yer verilerek formüllerde yer alan katsayılar ile temel ve güncel endeksler tanımlanmış.

7. maddesinde de, bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerektiği, ancak, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan bu hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu, sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin usul ve esaslarda sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamayacağı kuralına yer verilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2. maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın;

a) Adı: Kent Temizliği Araç Hizmet Alım İşi.

b) Türü: Hizmet alımı

...

e) Miktarı: Kent Temizliği işinin yürütülmesinde kullanılacak Toplam 80 Adet Aracın Şoförsüz ve Yakıtsız olarak 15 Ay Süreyle Kiralanması İşidir"; “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25. maddesinde, “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İsteklilerin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif edilecek fiyata dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.”; “Fiyat farkı” başlıklı 46. maddesinde, “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1. Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:

F = An x B x ( Pn-1)

Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo

Formülde yer alan;

F: Fiyat farkını (TL),

B: 0,90 sabit katsayısını,

An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, ifade eder.

Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur. (...)" düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşme bedeline dahil olan giderler” başlıklı 7. maddesinde, “7.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin Ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç ve benzeri giderler sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir.”; “İşin süresi” başlıklı 9. maddesinde, “9.1. İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 15 (on beş) aydır.

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik Şartname'nin "Araçlarla İlgili Genel Şartları" başlıklı 10. maddesinde, "10.1 ihale kapsamında çalıştırılacak tüm araçların akaryakıtı İDARE tarafından karşılanacaktır. ... 10.2 İhale kapsamında çalıştırılacak araçların ve iş makinelerinin sevk ve idaresi idareye ait olup ve bu kapsamda şoför, operatör, işçi vb. personel ihtiyacı idare tarafından sağlanacaktır. 10.3 ... 10.4 İhale kapsamında kiralanacak araçların tümünün MTV, kasko sigortaları, amortisman ve/veya kiralama, tamir, bakım-onarım, yeder parça, lastik, vb. giderleri yükleniciye ait olacaktır. ..." düzenlemesi yer almaktadır.

Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14. maddesi ve Teknik Şartname’nin ilgili maddesinde de İdari Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46. maddesindeki düzenlemelerle uyumlu düzenlemelere yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerektiği, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan bu hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesinin zorunlu olduğu hususlarına yer verilmiş.

"Fiyat farkı hesabı" başlıklı 5. maddesinde, fiyat farkı hesaplamasında kullanılan (a1) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, (a2) katsayısının haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı (b1) katsayısının akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, (b2) katsayısının diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,

(b3) katsayısının malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı ve (c) katsayısının makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı ifade ettiği belirtilmiştir.

Davaya konu ihale, 15 ay süreli kent temizliği araç hizmet alımı olup, idare tarafından İdari Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 46. maddesinde fiyat farkı kapsamında yapılan düzenlemelerde “(a1)”in (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı) “0”, “(a2)”nin (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı) “0”, “(b1)”in (Akaryakıtın ağırlık oranı) “0”, “(b2)”nin (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) “0”, “(b3)”ün (Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranı) “0”, “(c)”nin (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) ise “1” olarak belirlendiği görülmektedir.

İhaleye konu hizmet alımında kiralanacak olan araçların akaryakıt ve personel giderlerinin idare tarafından karşılanacağı, bunun dışındaki ihale konusu işe ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu, MTV, kasko sigortaları, tamir, bakım-onarım, yedek parça, lastik, vb. giderlere ilişkin tali girdilerin yükleniciye ait olduğu; idare tarafından, yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi dikkate alınmak suretiyle araçların amortisman giderlerinin asli unsurlar olarak değerlendirildiği ve işin niteliğine uygun şekilde (c) (makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) katsayısının belirlendiği,

ihale konusu işte çalıştırılması öngörülen personel belirtilmediği için personel giderine ilişkin herhangi bir fiyat farkı düzenlemesi yapılmasına da gerek bulunmadığı, işin asli unsurunu oluşturmayan tali giderlerin (MTV, kasko sigortaları, tamir, bakım-onarım, yedek parça, lastik, vb.) söz konusu olduğu,

bu nitelikteki tali giderler için idarece maliyetin ortaya konulması halinde, bu giderlerin ağırlık oranını temsil etmek üzere (b3) katsayısının belirlenmesi mümkün olduğu gibi bu giderlerin işin niteliğine uygun olarak belirlenmiş olan asli unsurlar kapsamında olduğunun da kabul edilebileceği,

mevcut ihalede fiyat farkına ilişkin asli unsur olan (c) (makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı) katsayısına ilişkin oran içerisinde tali giderlerin de yer aldığı değerlendirilebileceğinden önceden belirlenemeyen söz konusu tali giderlere ilişkin maliyetlerin asli maliyetler içinde yer aldığının ve asli unsurlara ilişkin katsayıların tali giderleri de kapsadığının kabul edilebileceği, bu durumda, başvuruya konu ihalede (b3) katsayısının “0” olarak belirlenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.