Danıştay 13. Daire E.2025/1273 K.2025/2368

Dava, ... Mensucat Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili Av. ... tarafından, Elektrik Piyasasında Lisansız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında Kahramanmaraş ili, Elbistan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel sayılı taşınmazda kurulması planlanan güneş enerjisine dayalı üretim tesisleri için düzenlenen 05/10/2023 tarih ve ..., ... sayılı bağlantı anlaşmasına çağrı mektuplarının iptal edilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'a (...) karşı açılmıştır.

Kahramanmaraş 2. İdare Mahkemesinin 09/04/2025 tarih ve E:2025/255, K:2025/270 sayılı kararıyla, çağrı mektuplarının, ... tarafından bizzat tespit edilen bir usulsüzlük ya da yasadışı eylem (başvurucunun) nedeniyle değil doğrudan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun talimatı üzerine ve talimatın gereği yerine getirilerek iptal edildiği, ... tarafından bağlantı anlaşmalarına çağrı mektuplarının iptali kararının Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararından ayrı bir yargılamaya tabi tutulmasının mümkün olmadığı,

söz konusu Kurul kararına karşı açılan davanın Mahkemelerinin 11/07/2024 tarih ve E:2024/1874, K:2024/2041 sayılı kararı ile Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesi sebebiyle Kurul kararının uygulanması niteliğinde olan işleme karşı açılan davanın da Kurul kararı ile birlikte Ankara İdare Mahkemelerince incelenmesi gerektiği sonucuna varılarak dosyanın Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Ankara 9. İdare Mahkemesinin 12/05/2025 tarih ve E:2025/632, K:2025/741 sayılı kararıyla ise, uyuşmazlığın elektrik üretim tesisleri için davalı elektrik dağıtım şirketi tarafından düzenlenen bağlantı anlaşmasına çağrı mektuplarının iptal edilmesinden kaynaklandığı anlaşıldığından, ilgili mevzuatta yer alan yetki kuralları uyarınca davanın görüm ve çözümünde, işlemi tesis eden ... ve söz konusu tesislerin kurulacağı taşınmazın bulunduğu yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı bulunduğu Kahramanmaraş İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılarak yetkili mahkemenin belirlenmesi için dava dosyasının Danıştaya gönderilmesine karar verilmiştir.

Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." kuralına; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin yukarıda yer verilen birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idari işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

2577 sayılı Kanun'un 33. ile 37. maddeleri arasında ise, kamu görevlileri ile ilgili davalarda, taşınmaz ve taşınır mallara ilişkin davalarda, tam yargı davalarında ve vergi uyuşmazlıklarında geçerli olan özel yetki kuralları düzenlenmiştir.

Anılan Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idari sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idari davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü yetki kuralı özel ve kesin nitelikte olduğundan; anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır (YENİCE Kâzım/ESİN Yüksel, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, 1983, Ankara, s.656).

Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idari dava türlerinden hiç birinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idari davalar değil; "idari uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlal eden" idari işlemleri konu edinen idari davalardır (CANDAN Turgut, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2020, Ankara, s.1051).

Bu durumda, idari dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı halinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, 09/11/2023 tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile "...... dağıtım bölgesine dağıtım seviyesinden yapılan depolamalı üretim tesislerine ilişkin önlisans başvuruları hakkında yeniden bağlantı görüşü oluşturulmasına karar verilmesi sebebiyle.

(1) Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği uyarınca Adıyaman ve Kahramanmaraş illerinde kurulması planlanan ve bu kapsamda 02/03/2023 tarihinden itibaren bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu düzenlenen projeler ile ilgili ... tarafından yürütülen tüm işlemlerin durdurulmasına, (2) Birinci fıkrada bahse geçen projeler ile ilgili proje onay ve kabul süreçlerine ilişkin işlemlerin de durdurulmasına" karar verildiği,

konuyla ilgili olarak yapılan incelemeler neticesinde 22/02/2024 tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile 19/11/2022-30/06/2023 tarihleri arasında yapılan depolamalı elektrik üretim tesisi başvuruları ile 01/12/2022-31/07/2023 tarihleri arasında yapılan lisanssız elektrik üretim tesisi başvurularının nasıl değerlendirileceği belirlenerek belirtilen tarih aralığında yapılan başvurulara ilişkin olarak karar ekinde yer alan yazı çerçevesinde davalı idare tarafından işlem tesis edilmesine karar verildiği,

bunun üzerine davalı idare tarafından tesis edilen dava konusu işlemler ile 05/10/2023 tarih ve ..., ... sayılı bağlantı anlaşmasına çağrı mektuplarının söz konusu Kurul kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle hükümsüz hale geldiğinden bahisle iptal edilmesine karar verildiği, bunun üzerine ilk olarak çağrı mektuplarının iptal edilmesine ilişkin ... işlemleri ve 22/02/2024 tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle Kahramanmaraş 2. İdare Mahkemesinin E:2024/1536 sayılı dosyasında dava açıldığı,

anılan davada Kahramanmaraş 2. İdare Mahkemesince verilen 29/05/2024 tarih ve E:2024/1536, K:2024/1779 sayılı karar ile ... işlemlerine karşı ayrı, 22/02/2024 tarih ve ... sayılı Kurul kararına karşı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca reddine karar verildiği, bu karar üzerine yenilenen dava dilekçesiyle ... işlemlerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, dilekçe ret kararı sonrasında 22/02/2024 tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada ise Kahramanmaraş 2. İdare Mahkemesince verilen 11/07/2024 tarih ve E:2024/1874, K:2024/2041 sayılı karar ile "uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanunun 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idari merci olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu. (...)" gerekçesiyle dosyanın Ankara İdare Mahkemesine gönderildiği görülmektedir.

Bu itibarla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmadığı, dava konusu işlemlerin 22/02/2024 tarih ve ... sayılı Kurul kararı uyarınca bağlantı anlaşmasına çağrı mektuplarının iptal edilmesine ilişkin olduğu, anılan Kurul kararı ekinde olumsuz değerlendirilecek projelerin listesine de yer verildiği,

davalı dağıtım şirketi tarafından söz konusu Kurul kararı ve eki liste gereğince işlem tesis edildiği, bu bakımdan uyuşmazlığın esas itibarıyla 22/02/2024 tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile belirlenen koşullar gereğince gerekli şartları sağlamayan proje başvurularının olumsuz değerlendirilmesinden kaynaklandığı ve dava konusu işlemlerin çağrı mektuplarının söz konusu Kurul kararı gereğince iptal edilmesinden ibaret olduğu,

diğer yandan davacı tarafından söz konusu işlemlerin birlikte yargı incelemesine tabi tutulacak olması nedeniyle 2577 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak tek dilekçe ile dava açıldığı ancak Kahramanmaraş 2. İdare Mahkemesinin anılan kararı ile dava dilekçesinin reddine karar verildiği,

İdare Mahkemesince dilekçe ret kararı verilmemiş olsaydı davanın Kurul kararı ile birlikte Ankara İdare Mahkemesi tarafından çözüme bağlanacağı (aynı nitelikteki uyuşmazlıklara ilişkin olarak farklı davacılar tarafından ... işlemi ve anılan Kurul kararına karşı birlikte açılan davalar Ankara İdare Mahkemelerince çözüme bağlanmıştır), davacının 22/02/2024 tarih ve ... sayılı Kurul kararına karşı açmış olduğu davanın da Ankara İdare Mahkemesince çözüme bağlandığı hususları bir bütün olarak dikkate alındığında, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca,

dava konusu işlemin dayanağı niteliğindeki Kurul kararını tesis eden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.