Danıştay 13. Daire E.2025/1297 K.2025/2544

Dava konusu istem: Hatay Dörtyol Kaymakamlığınca 02/05/2023 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen "Hatay İli Dörtyol İlçesinde Ağır Hasarlı Olarak Belirlenen Yapıların Hurda Karşılığı Yıkılması, Ayrıştırılması ve Enkazının İdarece Belirlenen Enkaz Döküm Sahalarına Taşınması İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirket tarafından, 15/11/2023 tarih 32370 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca 1 (bir) yıl boyunca tüm kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına dair işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda ihale konusu iş uhdesinde kalan davacı şirket ve Dörtyol Kaymakamlığı arasında 05/05/2023 tarihinde imzalanan sözleşmede. "19.1. Bu sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç, Yüklenici sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 5 (beş) gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanır. ... 19.3.

İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın gecikme süresinin 5 (beş) günü geçmesi durumunda sözleşme idarece tek taraflı olarak feshedilir. ..." kuralı doğrultusunda davacı şirkete beş gün süre verilerek ihale edilen işin zamanında bitirilmesi için ihtar yapıldığı, ihtara rağmen belirtilen sürede iş bitirilmemesi akabinde ... tarih ve ... sayılı Kaymakamlık onayı ile sözleşmenin feshine karar verilerek akabinde dava konusu işlemin tesis edildiğinin görüldüğü;

Bu durumda, her ne kadar ihaleyi yapan idare tarafından sözleşme kapsamında davacı şirkete 5 gün süre verilerek çekilen ihtara göre sözleşme feshedilmiş olsa da, 2886 sayılı Kanun kapsamında idarenin tek taraflı sözleşmeyi feshetmeden önce davacı şirkete en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtar yapması gerektiğinin açık olduğu dolayısıyla söz konusu sözleşme de ilgili Kanun'a aykırı olarak ihtar süresinin kısaltılamayacağı dikkate alındığında anılan Kanun'a aykırı düzenlenen sözleşme kuralları uygulanarak sözleşmenin feshine dayanarak davacının ihalelerden yasaklanmasına dair tesis edilen işlemde hukuka uygunluk olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; 2886 sayılı Kanun'un değerlendirilmesinden yasaklama kararlarının ilgili bakanlık veya yetki devri yapılan birim amirleri tarafından verilmesi gerektiğinin anlaşıldığı;

Dairelerinin yasaklamaya ilişkin dava konusu Bakanlık olurunun gönderilmesine yönelik 26/12/2024, 30/01/2025 ve 11/02/2025 tarihli ara kararları üzerine davalı idarece sunulan belgelerden; davaya konu yasaklama olurunun, İçişleri Bakanlığı İmza Yetkileri Yönergesi kapsamında ihaleden yasaklama oluru imzalamaya ve onaylamaya yetkisi bulunmayan İçişleri Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı imzalı olduğunun görüldüğü;

Bu durumda; davaya konu yasaklama olurunun yetkisiz makam tarafından verilmesi nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçelerle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, sözleşmenin imzalanması ile tarafları bağlayıcı hükümleri ve sonuçları bulunduğu, İdare Mahkemesince alınan kararın edimlerini zamanında yerine getirmeyen yüklenici yerine bu husustan zarar gören idare aleyhine şekillendiği, verilen kararın hukuka uygun olmadığı, ayrıca usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan “taleple bağlılık” ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda idare mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Hatay Dörtyol Kaymakamlığınca 02/05/2023 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen "Hatay İli Dörtyol İlçesinde Ağır Hasarlı Olarak Belirlenen Yapıların Hurda Karşılığı Yıkılması, Ayrıştırılması ve Enkazının İdarece Belirlenen Enkaz Döküm Sahalarına Taşınması İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirket ile 05/05/2023 tarihinde imzalanan sözleşme, idarece yüklenicinin sözleşmenin 6. ve 19. maddelerinde belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmemiş olduğundan bahisle 16/10/2023 tarihli olur ile feshedilmiş,

akabinde ... tarih ve E... sayılı yazı ile davalı idareden davacı hakkında yasaklama kararı verilmesi talep edilmiş, 10/11/2023 tarihli olur ile davacının 2886 sayılı Kanun uyarınca 1 (bir) yıl boyunca tüm kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmiş ve söz konusu karar 15/11/2023 tarih 32370 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanmıştır.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama" başlıklı 84. maddesinde, "83 üncü maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları anlaşılanlar, bu fiil ve davranışlar ihale safhasında vaki olmuşsa idarelerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi fiil veya davranışlarının özelliğine göre ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, haklarında bir yıla kadar bütün ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir.

Kararı veren idareler, bu kararı, Resmi Gazete'de ilan ettirirler. Bu kararlar ilgililerin müteahhitlik siciline de işlenir. İhalelere katılmaktan yasaklananlar, yasaklı oldukları süre içinde diğer idarelerce yapılacak ihalelere de müteahhit veya müşteri sıfatıyla katılamazlar. ...

Üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen ve mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında da, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir ve bu kararlar Resmi Gazete'de ilan ettirildiği gibi ilgililerin müteahhitlik sicillerine işlenir. ..." kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge İdare Mahkemesince davaya konu yasaklama olurunun, İçişleri Bakanlığı İmza Yetkileri Yönergesi kapsamında ihaleden yasaklama oluru imzalamaya ve onaylamaya yetkisi bulunmayan İçişleri Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı imzalı olduğundan bahisle davaya konu yasaklama olurunun yetkisiz makam tarafından verilmesi nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ne var ki, davalı idare tarafından Bölge İdare Mahkemesine sunulan ve dava konusu yasaklama olurunun verildiği tarihte geçerli olan İçişleri Bakanlığı İmza Yetkileri Yönergesi'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Birim", "Bakanlık merkez teşkilatındaki hizmet birimlerini ve bağlı kuruluşları". "Birim Amiri", "Bakanlık merkez teşkilatındaki hizmet birimleri ile bağlı kuruluşların en üst yöneticileri".

"Hizmet birimi" ise "Cumhurbaşkanlığı 1 sayılı Kararnamesinin 256 ncı maddesinde sayılan hizmet birimleri" şeklinde tanımlanmış ve aynı Yönergenin "Birim Amirlerinin Onaylayacağı Yazılar" başlıklı 13. maddesinin 13.30. fıkrasında, "İl özel idareleri, üyeleri il özel idarelerinden ve köylerden oluşan birlikler hariç olmak üzere ihaleden yasaklamaya ilişkin onaylar"ın birim amirlerince imzalanması öngörülmüştür.

Söz konusu Yönerge ile atıf yapılan Cumhurbaşkanlığı 1 sayılı Kararnamesinin İçişleri Bakanlığının hizmet birimlerini düzenleyen 256. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde ise "Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı"na yer verildiği görülmüştür.

Anılan hükümlerin birlikte değerlendirilmesi neticesinde, dava konusu yasaklama işleminin tesis edildiği tarih itibarıyla, ihalelerden yasaklama kararlarına ait onay yetkisinin "Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı"nın en üst yöneticisi olan "Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı"nın görev ve yetkisinde bulunduğu, dava konusu işlemin yetkili ve görevli Makam tarafından tesis edildiği sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun davaya konu yasaklama olurunun yetkisiz makam tarafından verilmesi nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.