Danıştay 13. Daire E.2025/2425 K.2025/3288

Dava konusu istem: Doğubayazıt Belediyesince, ilçe sınırları içinde bulunan hat ve güzergahlarda minibüs işletme haklarının (6 adet hat, 11 güzergah ve 44 minibüs işletme) 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 37. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile 5 yıllığına kiralanmasına ilişkin 11/10/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin 4 numaralı hattına yönelik 16/10/2024 tarihinde yapılan başvurunun reddine dair bila tarih ve ...sayılı Doğubayazıt Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin dayanağı olan 0... tarih ve... sayılı Doğubayazıt Belediyesi Meclis kararına karşı Mahkemelerinin E:..., ..., ..., ... esasına kayden açılan davalarda ... tarih ve K:..., ..., ..., ... sayılı kararlarıyla, "davalı idare tarafından, davacı kooperatife yeni hatlar için ihaleye çıkarılması öncesinde,

anılan işlemler sonrasında oluşacak yeni duruma uyum göstermeleri için süre ve imkân tanınmadan yeni hatlar için ihaleye çıkılmasının olası sonuçları hakkında herhangi bir önlem almadan ve daha da önemlisi davacı kooperatifin işletme hakkının sona ermesinden sonra objektif koşullar belirlemeden imtiyazın sona ermesiyle bütün külfetin başvuruculara yüklenmesi sonucunu doğuracağı, yani davacı durumunda olan kişilere öngörülemez bir şekilde şahsi olarak aşırı ve orantısız bir külfet yükleyeceği, bu sebeple de Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edilmesi sonucunu doğuracağı anlaşıldığından,

5 yıl süreli olarak kiralanmasına ilişkin 6 adet hat, 11 güzergah ve 44 adet minibüs işletme hakkının kiralanmasına ilişkin Doğubayazıt Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle anılan Belediye Meclis kararının iptaline karar verildiği, bu durumda, dayanak işlemi iptal edilen ihaleye yönelik yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Doğubayazıt Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararı uyarınca 11/10/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalede, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemine karşı davacı tarafından 16/10/2024 tarihinde yapılan başvuru, Doğubayazıt Belediyesi Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünün bila tarih ve... sayılı işlemi ile reddedilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır: ... f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek, ... p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. ...

Belediye, (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67'nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebilir. ...".

"Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde ise, "Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır: ... j) Belediye adına imtiyaz verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek. ..." kuralları yer almıştır.

İhaleye ait Teknik Şartname'nin 17. maddesinde, "İdareye sunulacak araçlar isteklinin kendi öz malı veya kiralık araç olabilir. Öz mal veya kiralık araçlardan hangisi ile ihaleye girilecekse bu konuda taahhütnameyi teklif vereceği her hat için ayrı ayrı olacak şekilde ihale dosyasına sunacaktır. İhale uhdesinde kalan istekli öz malı haricinde kiralık araçlar için 5 yıllık (60 Aylık) noter tasdikli kira sözleşmesi ile kiralanan araçların ve öz malı araçların ruhsatlarının asıllarını sözleşme günü idareye sunmak zorundadır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu İdare Mahkemesi kararının "dayanak Meclis kararının iptal edildiği" gerekçesi yönünden yapılan incelemede;

Uyuşmazlık konusu ihalenin dayanağı olan... tarih ve ... sayılı Doğubayazıt Belediye Meclis kararının iptali istemiyle açılan davada, anılan Meclis kararının iptali yolundaki ...

İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı, temyiz incelemesi neticesinde Danıştay Sekizinci ve Onüçüncü Daireleri Müşterek Heyetinin 09/10/2025 tarih ve E:2025/1229, K:2025/3026 sayılı kararıyla, "Davacının işletmekte olduğu toplu taşıma hatlarının 2013 yılında yapılan ihale sonucunda uhdesinde kaldığı, 10 yıllık sürenin dolmasından sonra ilave 1 yıllık sürenin de sonuna gelindiği, Anayasa Mahkemesi'nin 'Cafer Sezgin ve Diğerleri' kararında işaret edilen belirsizliğin somut olayda bulunmadığı,

idarenin yeni duruma uyum için süre tanımadan ihaleye çıktığı iddiasının yerinde olmadığı ve davacıya öngörülemez bir külfet yüklenmediği" gerekçesiyle bozularak davanın reddine karar verilmiştir.

Bu durumda, dava konusu ihalenin dayanağı olan Meclis kararının hukuka uygun olduğu anılan Danıştay kararıyla ortaya konulduğundan, İdare Mahkemesince verilen kararın dayanağı ortadan kalkmış olup, uyuşmazlığın esasına yönelik diğer iddiaların incelenmesi gerekmektedir.

2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca işin esası incelendiğinde;

Davacı tarafından, Teknik Şartname'nin 17. maddesinde yer alan "idareye sunulacak araçların isteklinin kendi öz malı veya kiralık araç olduğuna ilişkin taahhütname"nin teklif ekinde sunulmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak anılan taahhütnamenin hukuken gereksiz ve etkisiz olduğu, ihaleye teklif sunulmakla şartnamede istenilen taahhüdün yerine getirilmiş sayılacağı ileri sürülmektedir.

Somut olayda, ihaleye ilişkin dokümanda açıkça istenilen "özmal/kiralık araç taahhütnamesinin" davacının teklif dosyasında yer almadığı hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamakta olup; uyuşmazlık, söz konusu belgenin sunulmasının zorunlu olup olmadığı ve bu eksikliğin davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasını gerektirip gerektirmediği noktasında toplanmaktadır.

Teknik Şartname'nin 17. maddesinde yer alan düzenlemenin, ihale konusu işin yürütümü sırasında kamu hizmetinin sürekliliğinin sağlanması, hizmetin aksamaması ve ihale sürecinde belirsizlik yaşanmasının önüne geçilmesine yönelik olduğu, bu haliyle hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırı olmadığı anlaşıldığından, ihale dokümanında açıkça aranan ve sunulması zorunlu olan söz konusu taahhütnamenin istenilmesinin gerekli olmadığından bahsedilemeyecektir.

İhale dokümanında yer alan düzenlemeler, ihaleye katılan tüm istekliler bakımından bağlayıcı nitelikte olup, bu kurallara tam ve eksiksiz uyulması istekliler arasında eşitlik ilkesinin sağlanması bakımından gereklidir. Davacı tarafından, teklif sunulmakla şartnamede istenilen taahhüdün yerine getirilmiş sayılacağı ileri sürülmekte ise de, eşitlik ilkesine aykırı olan bu yaklaşımın, ihale dokümanında teklifin geçerlilik koşulu olarak aranan taahhütnamenin sunulması zorunluluğunu ortadan kaldırmayacağı da açıktır.

Bu durumda, ihale dokümanında sunulması zorunlu kılınan taahhütnameyi sunmayan davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki temyize konu Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.