Danıştay 13. Daire E.2025/300 K.2025/1272

Dava konusu istem: ... Belediye Başkanlığınca 31/10/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile gerçekleştirilen "Belediyemiz Mülkiyeti ve Tasarrufunda Bulunan Muhtelif Yerlerin ATM Yeri Olarak 10 Yıllığına Kiraya Verilmesi İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ihale şartnamesinin 12. maddesinde, “İhaleye Katılabilme Şartları”nın belirlendiği, bu kapsamda c. Ortak Hükümler-vii bendinde, “İstekliler ihale ilan tarihinden itibaren son 3 (üç) yıl içerisinde toplam 18.000.000,00-TL tutarında ciro yaptığına dair Yeminli Mali Müşavir ya da vergi dairesi tasdikli belge sunacaktır.

(Gelir-Gider Tablosu)” şartı ve viii bendinde, "İstekliler ihale ilan tarihinden itibaren son 3 (üç) yıl içerisinde ATM kiralama veya ATM kullanımı işinde toplam 8.000.000,00-TL tutarında iş deneyim ve/veya iş bitirme belgesi/belgeleri sunacaktır." düzenlemelerine yer verildiği, bu şartları sağlayamadığı için ihaleye katılamayan davacı tarafından ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; ...

Belediye Meclisinin ... tarih ve .../... sayılı kararıyla ... ilçesi sınırları içerisinde bulunan muhtelif ATM yerlerinin 2886 sayılı Kanun uyarınca kiraya verilmesi hususunun 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18. maddesi gereğince kabul edildiği, 40 adet ATM platform yerinin 10 yıllığına kiralanmasına yönelik ihalenin 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüne göre yapılacağının belirlendiği, ihale dokümanı hazırlanarak, ihale ilanının 20/10/2024 ve 25/10/2024 tarihli gazetelerde yayımlandığı, anılan ihalenin muhammen bedelinin 2.400.000,00-TL+KDV olduğu, ihaleye iki isteklinin katıldığı,

ihalenin 2.600.000,00-TL+KDV bedelle dava dışı ... Gayrimenkul Sanayi ve Ticaret A.Ş. uhdesinde kaldığı, ihalenin 08/11/2024 tarihinde onaylandığı anlaşılmaktadır.

2886 sayılı Kanun'un 16. maddesinin 1. fıkrasında, idarece ihalelerin en elverişli koşullarla sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla, isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlik ve nitelikler aranabileceğinin ve bunları tespite yarayan belgelerin neler olduğunun şartnamelerde gösterileceğinin kurala bağlandığı, idarelerin ihalelerde rekabetin gerçekleşmesi ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu, takdir yetkisini kullanırken bu ilkelerin de dikkate alınması gerektiği;

diğer taraftan, şartnamede belirlenen yeterlik kriterlerinin ihalelere yönelik temel ilkelere uygunluğunun yargısal denetiminde, yerine getirmekle yükümlü olunan belediye hizmeti ve bu hizmetin sunulması bakımından ortaya çıkan ihtiyaç ile idarenin ihalede açıklık, rekabetin sağlanması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını sağlama sorumluluğunun birlikte değerlendirilmesi gerektiği, uyuşmazlık konusu ciro ve iş bitirme belgesi şartının da kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesini sağlamak amacıyla davalı idarenin takdir yetkisi doğrultusunda getirildiği,

bu şartların rekabeti engelleyici olduğuna veya takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif ve keyfi amaçlar doğrultusunda kullanıldığına ilişkin olarak herhangi bir somut bilgi ve belge de bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihaleye katılım için ciro şartı ve iş deneyim belgesi aranmasının, sektörde faaliyet gösteren birçok firmanın ihaleye katılımını engellediği, ihaleye katılımı sınırlandırıcı nitelikteki bu şartların şeffaflık, eşitlik ve rekabet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, kamu kaynaklarının etkili kullanılmadığı, söz konusu şartların belirli bir firmayı işaret ettiği, 18.000.000-TL'lik ciro şartının ölçülü olmadığı, mali yeterliği kanıtlamak için teminat mektubunun yeterli olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ihaleye iki isteklinin katıldığı, rekabet koşulunun sağlandığı, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla katılımcılarda ciro şartının arandığı, davaya konu ihalenin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen şekilde ilan edildiği, tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

... Belediye Başkanlığınca 31/10/2024 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile "Belediyemiz Mülkiyeti ve Tasarrufunda Bulunan Muhtelif Yerlerin ATM Yeri Olarak 10 Yıllığına Kiraya Verilmesi İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Bir yıllık muhammen bedeli 2.400.000,00-TL+KDV olarak belirlenen ihaleye 2 (iki) istekli katılmış, isteklilerden birinin dördüncü artırımda çekilmesi ile ihale 2.600.000,00-TL+KDV bedelle dava dışı ...Gayrimenkul Sanayi ve Ticaret A.Ş. üzerinde bırakılmış, ihale kararı 08/11/2024 tarihinde onaylanmıştır.

Bunun üzerine, ihale konusu sektörde faaliyet gösterdiğini belirten davacı tarafından, ihale şartnamesinde yer alan ciro şartı ve iş deneyim belgesi tutarının ihaleye katılımı sınırlayıcı nitelikte olduğu iddiasıyla ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.". "İsteklilerde aranacak nitelikler ve istenecek belgeler:" başlıklı 16. maddesinde, "İdarece ihalelerin en elverişli koşullarla sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla, isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlik ve nitelikler aranabilir.

Bunları tespite yarayan belgelerin neler olduğu, şartnamelerde gösterilir. İstekliler şartnamelerde yazılı belgeleri eksiksiz vermek ve Türkiye'de tebligat için adres göstermek zorundadır.

Yapım işleriyle her türlü etüt, proje, kontrollük ve müşavirlik hizmetlerine ait ihalelerde, isteklilerde aranacak niteliklerin ve istenecek belgelerin neler olacağı, ne yolda ve kimlerce verileceği ve müteahhit sicillerinin ne biçimde tutulacağı Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikle gösterilir." kuralları yer almıştır.

Davaya konu ihaleye ait ihale şartnamesinin "İhaleye Katılabilme Şartları" başlıklı 12. maddesinde, "c. Ortak Hükümler;

(...)

vi. İhaleye katılacaklardan; ihale tarihinden önce Türkiye genelinde en az 5 adet ve en az 3(Üç yıl) süreli İlçe Belediyesi ATM yeri kiralama veya işletme ihalesine girdiği ve ihale yüklenicisi olarak sözleşmelerini yaptığına dair kurum ve kuruluşlardan alınmış belgeler sunulacaktır. (İdare ile yapılan ihale sözleşmesi veya sözleşme imzalandığına dair ilgili idareden alınmış belge)

vii. İstekliler ihale ilan tarihinden itibaren son 3 (üç) yıl içerisinde toplam 18.000.000,00-TL tutarında ciro yaptığına dair Yeminli Mali Müşavir ya da vergi dairesi tasdikli belge sunacaktır. (Gelir-Gider Tablosu)

viii. İstekliler ihale ilan tarihinden itibaren son 3 (üç) yıl içerisinde ATM kiralama veya ATM kullanımı işinde toplam 8.000.000,00-TL tutarında iş deneyim ve/veya iş bitirme belgesi/belgeleri sunacaktır...." düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 16. maddesinin 1. fıkrasında, idarece ihalelerin en elverişli koşullarla sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla, isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlik ve nitelikler aranabileceği, bunları tespite yarayan belgelerin neler olduğunun şartnamelerde gösterileceği kurala bağlanmış olup, idarelerin ihalelerde rekabetin gerçekleşmesi ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ve takdir yetkisini kullanırken bu ilkelerin de dikkate alınması gerektiği açıktır.

Diğer taraftan, idari şartnamelerde belirlenen yeterlik kriterlerinin ihalelere yönelik temel ilkelere uygunluğunun yargısal denetiminde, yerine getirmekle yükümlü olunan hizmet ve bu hizmetin sunulması bakımından ortaya çıkan ihtiyaç ile idarenin ihalede açıklık, rekabetin sağlanması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını sağlama sorumluluğu birlikte değerlendirilmelidir.

Somut uyuşmazlıkta, ihaleye konu işin, davalı Belediyenin tasarrufunda ya da mülkiyetinde bulunan muhtelif 40 yerin ATM yeri olarak kullanılmak üzere 10 yıllığına kiraya verilmesi işi olduğu, söz konusu kiralama ihalesine katılabilmek için isteklilerden, ihale tarihinden önce Türkiye genelinde en az 5 adet ve en az 3 yıl süreli İlçe Belediyesi ATM yeri kiralama veya işletme işinin yapılmış olması,

ihale ilan tarihinden geriye dönük 3 yıl içerisinde toplam 18.000.000,00-TL tutarında cirosunun bulunması ve yine ihale ilan tarihinden itibaren son 3 yıl içerisinde ATM kiralama veya ATM kullanımı işinde toplam 8.000.000,00-TL tutarında iş deneyim belgesine sahip olunması şartlarının arandığı, 2.400.000,00-TL+KDV muhammen bedelle çıkılan ihaleye iki isteklinin katıldığı ve dördüncü turda bir isteklinin çekilmesiyle ihalenin 2.600.000,00-TL teklif veren istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhaleye konu işin niteliği gözetildiğinde, isteklilerde bu kıstasların aranmasının yeterli sayıda katılımcının ihaleye iştirak etmesini zorlaştırdığı, katılımcı sayısını düşürdüğü, ihalede yeterli rekabet ortamının oluşmadığı ve bu durumun 2886 sayılı Kanun'un temel ilkelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, ihaleye katılımı engelleyici ve rekabeti daraltıcı nitelikte yeterlik şartlarının arandığı dava konusu ihalede hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.