Danıştay 13. Daire E.2025/343 K.2025/1176

Dava konusu istem: Konya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce ...Hastanesinde bulunan kantin yerinin 2 yıllığına kiralanmasına ilişkin olarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilen 08/10/2024 tarihli ihalenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; 08/10/2024 tarihinde gerçekleştirilen ve 4 isteklinin katıldığı ihalenin 3.960.000,00-TL bedel ile en yüksek teklifi sunan ... Turizm Yatırım Ltd. Şti. üzerinde bırakılarak sözleşme imzalanması üzerine bakılan davanın açıldığı;

Davacı tarafından söz konusu ihalenin, ihale bedeli ve geçici teminat oranları 1 yıllık kira bedeli üzerinden hesaplanmışken kesin teminatın toplam ihale bedeli üzerinden (2 yıl) alındığı ve kira süresinin sona ermesi veya feshi halinde taşınmazın teslim edilmemesi durumunda uygulanacak cezanın çelişkili olduğundan bahisle iptali gerektiği ileri sürülmüş ise de, davacı tarafından ihaleye ait Kira Şartnamesi kabul edilerek ihaleye katılındığı, Şartname'nin ilgili maddelerinin iptaline ilişkin herhangi bir dava açılmadığından Şartname'deki düzenlemeler ileri sürülerek katılınan ihalenin iptalinin istenilemeyeceği anlaşıldığından, usulüne uygun şekilde gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihale bedeli ve geçici teminat oranları 1 yıllık kira bedelleri üzerinden belirlenmişken kesin teminatın toplam ihale bedeli üzerinden hesaplanmasının açıkça hukuka aykırı olduğu, 300 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde 1 yıllık kira bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınacağının düzenlendiği, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 3 numaralı eki Kira Şartnamesi'nde de aynı yönde düzenleme bulunduğu, ihaleye katılımı engelleyen şartlar eklendiği,

katılımı daraltıcı bu maddelerin rekabeti de azaltacağı, kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshi halinde taşınmazın teslim edilememesi durumunda uygulanacak cezada çelişki bulunduğu, Şartname'nin genel olarak ihtiva etmesi gereken hususları ihtiva etmediği, Şartname'nin 15, 31.2 ve 29.49. maddelerinin açıkça kanuna aykırı olduğu, bu haliyle gerçekleştirilen ihalenin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlem ile temyiz edilen İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Konya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünce ...Hastanesinde bulunan kantin yerinin 2 yıllığına kiralanmasına ilişkin olarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 08/10/2024 tarihinde ihale gerçekleştirilmiş, ihaleye davacı ile birlikte 4 istekli katılmış ve ihale 3.960.000,00-TL bedel ile en yüksek teklifi sunan ... Turizm Yatırım Ltd. Şti. üzerinde bırakılmış ve anılan şirket ile sözleşme imzalanmıştır. Bunun üzerine davacı tarafından söz konusu ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Geçici teminat" başlıklı 25. maddesinde, "İsteklilerden, ihale konusu olan işin tahmin edilen bedelinin %3'ü oranında geçici teminat alınır. 10'uncu madde uyarınca yapılacak ihalelerde geçici teminat teklif edilen bedelin, tasfiye idaresince yapılan taşınır mal satışlarında ise satışa esas bedelin %3'ünden az olamaz. Pazarlık usulü ile yapılacak ihalelerde, geçici teminat alıp almamakta idareler serbesttir.

";

"Kesin teminat" başlıklı 54. maddesinde, "Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce müteahhit veya müşteriden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle %6 oranında kesin teminat alınır. (...)" kurallarına yer verilmiştir.

Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı. Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, trampası, arsa veya kat karşılığı inşaat yaptırılması, kiraya verilmesi, ön izin verilmesi ve üzerlerinde irtifak hakkı kurulması, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, ön izin ve kullanma izni verilmesi ile ecrimisil ve tahliye işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.".

"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; tarihî ve bediî değeri olan taşınmazlar hariç olmak üzere, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsar.".

"Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, " Bu Yönetmelik, 08/09/1983 tarih ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74'üncü maddesine ve 29/06/2001 tarih ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.";

"Kesin teminat" başlıklı 48. maddesinde, "(1) Taahhüdün, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce müşteriden ihale bedeli üzerinden yüzde altı oranında kesin teminat alınır. Ancak, satış ve trampa ihalelerinde kesin teminat alınmaz. (...)" kuralı yer almış,

"Kira Şartnamesi" başlıklı 3 numaralı ekinin 4. maddesinde, "Taşınmazın kira süresi ... ay/yıldır.";

5. maddesinde, "Taşınmazın tahmin edilen bedeli (ilk yıl kira bedeli) ... TL ve geçici teminat miktarı ... TL’dir.";

6. maddesinde, "Bir yıllık ihale bedeli üzerinden yüzde altı oranında kesin teminat alınır.";

7. maddesinde, "İlk yıl kira bedeli ihale bedeli olup, takip eden yıllar kira bedelleri ise bir önceki yıl kira bedelinin Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 14'üncü maddesi uyarınca hesaplanması sonucu oluşacak bedeldir. ..." düzenlemeleri yer almıştır.

Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan 300 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde, "Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi görev ve yetkisi, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13'üncü maddesinin (b) bendine göre Bakanlığımıza ait olup, bu işlemler esas olarak 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve bu Kanunun 74'üncü maddesine istinaden çıkarılan Devlete Ait Taşınmaz Mal Satış, Trampa, Kiraya Verme, Mülkiyetin Gayri Ayni Hak Tesis, Ecrimisil ve Tahliye Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmektedir.

Buna göre, Hazinenin özel mülkiyetinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların kiraya verilmesi işlemleri ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen esaslara göre yürütülecektir.";

"Şartnameler" başlıklı VI. bölümünde, "Kira İhaleleri için bu Genel Tebliğ'in ekinde yer alan "Taşınmaz Kira Şartnamesi (Ek 1)" hazırlanır. Taşınmazın niteliği dikkate alınarak şartnameye ayrıca ilave edilmesi istenilen şartlar idarece özel şartlar bölümünde gösterilir.

Büfe, kantin, çay ocağı gibi yerlerin kiraya verilmesi işlemlerinde 'İşletme Hakkı Verilen Büfe, Kantin, Çayocağı Gibi Yerlere Ait İşletme Hakkı Şartnamesi' (Ek 2) düzenlenir. Bünyesinde büfe, kantin, çay ocağı gibi yerler açılan kuruluşun önereceği hususlar ile idarenin gerekli gördüğü şartlar bu şartnamenin özel şartlar bölümünde gösterilir.

Şartnameler kira sözleşmesinin ekini teşkil eder.";

"Kesin Teminat" başlıklı XII bölümünde, "Kiracının taahhüdünü, sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşme yapılmasından önce bir yıllık kira bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınır. (...)" kuralına yer verilmiş;

"Taşınmaz Kira Şartnamesi" başlıklı 1 numaralı ekinin 4. maddesinde, "Taşınmazın kira süresi ... yıl /ay dır.";

5. maddesinde, "Geçici teminat bir yıllık tahmin edilen kira bedeli üzerinden alınır. Oranı ..., tutarı ... YTL’dir.";

6. maddesinde, "Kesin teminat bir yıllık ihale bedeli üzerinden alınır. Oranı %6 (Yüzdealtı), tutarı ... YTL’dir.";

7. maddesinde, "İlk yıl kira bedeli ihale bedeli olup, takip eden yıllar kira bedelleri ise bir önceki yıl kira bedelinin Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (bir önceki yılın aynı ayına göre % değişim oranı) oranında artırılması suretiyle bulunacak bedeldir. (...)" düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı tarafından, uyuşmazlığa konu iihalede, ihale bedeli ve geçici teminat oranları 1 yıllık kira bedelleri üzerinden belirlenmişken, kesin teminatın toplam ihale bedeli (2 yıl) üzerinden hesaplanmasının açıkça hukuka aykırı olduğu, 300 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nde 1 yıllık kira bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınacağının düzenlendiği, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 3 numaralı eki Kira Şartnamesi'nde de aynı yönde düzenleme bulunduğu iddia edilmiştir.

Dava konusu ihaleye ait Kira Şartnamesi'nin 4. maddesinde, "Taşınmazın kira süresi 2 (iki) yıldır. Kiracı, kantinleri 7 gün 24 saat hizmete açık tutacaktır.";

5. maddesinde, "Taşınmazın tahmin edilen kira bedeli (bir yıllık kira bedeli) 450.000,00-TL (Dörtyüzellibin Türk Lirası sıfır Kuruş) ve geçici teminat miktarı 135.000,00-TL (Yüzotuzbeşbin Türk Lirası sıfır Kuruş)'dir.";

6. maddesinde, "2 (iki) yıllık ihale bedeli üzerinden %6 (yüzde altı) oranında kesin teminat alınır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Dosyanın Dairemizin 2023/1770 ve 2023/3458 esaslarına kayıtlı dosyalar ile birlikte incelenmesinden, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında imzalanan 15/06/2011 tarihli protokol ile mülkiyeti Hazineye ait/Hazine ile hisseli/üst yapı Hazineye ait ya da zemini Hazineye ait olup Sağlık Bakanlığına tahsisli olan yerler ile Sağlık Bakanlığınca kiralanmış ve kira bedelleri merkezi yönetim bütçesinden karşılanan hastane ve birinci basamak sağlık kurumlarındaki (idari binalar hariç) ticari amaçla kullanılması mümkün olan ve yeni açılacak bölümlerin kiralanması 10 yıllığına Sağlık Bakanlığına devredilmiş;

Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunca dağıtım yerlerine gönderilen ... tarih ve E... sayılı yazıyla, diğer hususların yanı sıra, söz konusu protokol çerçevesinde yapılan ticari alan kiralamalarına ilişkin kurumlarından alınan geri bildirimlerde, 2886 sayılı Kanun ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümleri gereğince 1 yıldan fazla kiralamaya çıkılan ihalelerde şartname ve sözleşmeye yazılan 1 yıllık kira bedeli üzerinden teminat mektubunun alındığı, ihale kararlarının 1 yıllık bedel üzerinden hesaplandığı ve sonraki yıllarda yeni bir komisyon kararı alınmadığından,

takip eden yıllara ait sözleşmeler için yeni bir karar pulu alınmadığı, yine damga vergisi hesaplamasında 1 yıllık ihale bedeli üzerinden hesaplama yapıldığı, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Maliye uzmanlarınca yapılan denetimlerde karar pulu, damga vergisi ve kesin teminata ilişkin hesaplamaların 3 yıllık kira bedeli üzerinden alınması gerektiğinin rapor edildiği ve bu hususun Sayıştay raporlarında da zikredildiği, ayrıca ihalelerde mali üye bulundurma zorunluluğu olup olmadığı hususlarında uygulamada tereddüte düşüldüğü belirtilerek görüş talep edildiği;

bu çerçevede 1 yıldan uzun süreli düzenlenen ticari alan kiralama sözleşmelerinde müteakip yıllarda kira bedelinin, Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) oranında artırılarak hesaplanmasının, ilk yıl kira bedeli ile sözleşme süresinin çarpılması suretiyle %6 oranında sözleşme bedeli üzerinden kesin teminat alınacağı, 2886 sayılı Kanun'da ek teminat (birden fazla yıl için imzalanan sözleşme tutarlarının artışından kaynaklı) alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından ilave teminat alınmamasının belirtildiği anlaşılmıştır.

Bu kapsamda, davacı tarafından dava konusu ihaleye ait Kira Şartnamesi'nde taşınmazın tahmin edilen kira bedelinin 1 yıllık bedel (450.000,00-TL) olduğu ve ihalede geçici teminat miktarının 1 yıllık kira bedelinin %3'ü oranında (135.000,00-TL) belirlenmişken, kesin teminat miktarının 2 yıllık ihale bedeli üzerinden %6 oranında belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu ve aktarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik ve 300 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği ile ekleri uyarınca kesin teminatın 1 yıllık kira bedeli üzerinden alınması gerektiği iddia edilmiş ise de,

Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı arasında imzalanan söz konusu 15/06/2011 tarihli protokolün uygulanmasına ilişkin 22/05/2017 tarihli yazıda belirtildiği üzere dava konusu ihalede kesin teminat miktarının 2 yıllık bedel üzerinden (ilk yıl kira bedeli ile sözleşmenin toplam süresinin çarpılması suretiyle %6 oranında sözleşme bedeli üzerinden) alınmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, usul ve mevzuata uygun olarak gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka aykırılık, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.