Danıştay 13. Daire E.2025/656 K.2025/2465

1- Bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Eğitim ve Yetkilendirme Daire Başkanlığı’nın ... tarih ve E... sayılı yazısıyla bildirilen Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu’nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının, 2- Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 14. maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (ğ) bentlerinin, İptali istenilmiştir.

DAVACININ İDDİALARI

Bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen karar gerekçe gösterilerek reddedildiği, oysa anılan karardan kaynaklanan yasaklanmış haklarının iadesine karar verildiği, memnu hakların iadesi müessesesinin amacının kişinin zamanında yapmış olduğu hataların bedelinin bir ömür boyu ödemesini engellemek olduğu, davalı Kurum'un başvurusunu reddetmesinin ceza hukuku alanında öngörülen yaptırımların amacına hizmet etmediği,

dava konusu işlem ve Yönetmelik maddelerinin, zamanında suç işlemiş ancak pişman olmuş kişilerin yeniden topluma kazandırılmaları amacına ve kişinin topluma adapte olma sürecine engel teşkil ettiği, memnu hakları iade edildiği için halihazırda mali müşavir olarak faaliyette bulunduğu halde aynı mahiyetteki kurallara rağmen bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmemesinin çelişkili olduğu, bu nedenle anılan dava konusu işlem ile dayanağı Yönetmelik kurallarının iptali gerektiği ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Usul yönünden, dava konusu işlemin bildirim mahiyetinde olduğu, idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığı, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüş; esasa ilişkin olarak ise, Bağımsız Denetim Yönetmeliği ile bağımsız denetçilerin yetkilendirme şartlarının belirlendiği, davacıya ...

Ağır Ceza Mahkemesi tarafından dolandırıcılık suçundan hapis ve ağır para cezası verildiği ve bu cezaların kesinleştiği, davacının memnu haklarının iadesi kararı almış olmasının yetkilendirme şartını sağladığı anlamına gelmediği, memnu hakların iadesi kararının davacının işlediği suçu ve aldığı mahkumiyet kararını ortadan kaldırmadığı,

bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmek isteyenlerin, bağımsız denetim mesleğinin gerektirdiği şeref ve haysiyete uymayan bir durumunun bulunmaması ve olumsuz bir itibara sahip olmaması gerektiği, ayrıca kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası alanlar ile belli suçlardan mahkumiyeti bulunanların bağımsız denetim faaliyetinde bulunamayacağı, davacının işlediği ve ceza aldığı dolandırıcılık suçu nedeniyle Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 1. fıkrasının (f) ve (ğ) bentlerindeki şartı sağlamadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesine göre Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararlarına uyulması zorunlu olduğundan davacı tarafından bağımsız denetçi olarak yetkilendirilme istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem yönünden de davanın reddi gerektiği düşünülmektedir

DANIŞTAY SAVCISI ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Davacının bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Eğitim ve Yetkilendirme Daire Başkanlığı’nın ... tarih ve E... sayılı yazısıyla bildirilen Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu’nun ...tarih ve ... sayılı kararı ile Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 14. maddesinin birinci fıkrasının (f) ve (ğ) bentlerinin iptali istenilmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinin 4. bendinde, Danıştay’ın ilk derece Mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç, 50. madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı hükmüne yer verilmiş, 50. maddenin 5. bendinde de, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.

Bu yasal düzenleme gereğince, İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 16/12/2024 tarihli ve E:2024/993, K:2024/3391 sayılı bozma kararı doğrultusunda, davacının bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Eğitim ve Yetkilendirme Daire Başkanlığı’nın ... tarih ve E... sayılı yazısıyla bildirilen Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu’nun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Dairemizin 28/12/2023 tarih ve E:2017/642, K:2023/6452 sayılı kısmen davanın reddi, kısmen dava konusu işlemin iptali yolundaki kararının iptale ilişkin kısmının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/12/2024 tarih ve E:2024/993, K:2024/3391 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozulan kısımla sınırlı olarak gereği yeniden görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ

Davacı tarafından bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvuru, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu’nun (Kurul)... tarih ve ... sayılı kararı ile, davacıya... Ağır Ceza Mahkemesi tarafından dolandırıcılık suçundan 5 ay hapis ve 16.652.500-TL ağır para cezası verildiği ve bu cezaların kesinleştiğinden bahisle Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 1. fıkrasının (f) ve (ğ) bentleri uyarınca reddedilmiş, davacı tarafından, bu ret işlemiyle birlikte dayanağı Yönetmeliğin 14. maddesinin 1. fıkrasının (f) ve (ğ) bentlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dosya incelendiğinde, Dairemizin 28/12/2023 tarih ve E:2017/642, K:2023/6452 sayılı kararıyla, Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 1. fıkrasının (f) ve (ğ) bentlerinin iptali istemi yönünden davanın reddine, davacının bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu’nun 03/11/2016 tarih ve 03/73 sayılı kararının ise iptaline karar verildiği, anılan kararın iptale ilişkin kısmına yönelik davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusu sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 16/12/2024 tarihli ve E:2024/993, K:2024/3391 sayılı kararıyla;

"3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu hükmüne göre, meslek mensubu olabilmek için ilgilinin, Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,

suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmaması gerekmektedir. Öte yandan 660 sayılı KHK hükümlerine göre de 'bağımsız denetçi' olabilmek için 3568 sayılı Kanun uyarınca meslek mensubu olma şartı getirilmiştir yani 'bağımsız denetçi' olabilmek için de anılan suçlardan hüküm giymemiş olmak gerekmektedir.

Davacının, bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi isteminin reddine ilişkin dava konusu bireysel işlemin dayanağı olan ve davacı tarafından iptali istenilen Bağımsız Denetim Yönetmeliği'nin 14. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde ise, 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile;

kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış (Mülga ibare:RG-21/10/2014-29152) (…) olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (Mülga ibare:RG-21/10/2014-29152) (…) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûmiyeti olmaması şartı yer almaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacının, ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, 'dolandırıcılık' suçundan 5 ay hapis ve 16.652.500-TL ağır para cezası cezalandırılmasına karar verildiği, anılan cezaların infaz edilmesi üzerine davacı tarafından yasaklanmış haklarının iadesi talebiyle yapılan başvuru üzerine ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve... Değişik İş sayılı kararıyla 5352 sayılı Kanun'un 13/A maddesi uyarınca 'Yasaklanmış Haklarının Geri Verilmesine' karar verildiği görülmüştür.

Memnu hakların iadesi kararı, kamu hizmetlerinden yasaklanma, memuriyetten mahrumiyet, seçme ve seçilme hakkından yoksun kılınma gibi temel hak ve özgürlükler alanındaki ehliyetsizlikleri gelecek için ortadan kaldırarak, ilgiliye kullanılması men edilen hakları kullanma yetkisi vermekte, ancak Yönetmeliğin dava konusu 14. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde aranan koşullardan biri olan 'dolandırıcılık suçundan dolayı mahkum olmama' durumunu ortadan kaldırmamaktadır.

Anılan maddede, sayılan suçlardan dolayı hüküm giymiş bulunanlara affa uğramış olsalar bile bağımsız denetçi olarak yetkilendirilemeyeceği hükme bağlanmış olup; uyuşmazlıkta, memnu hakların iadesi kararının, söz konusu suçtan dolayı mahkumiyet kararı bulunan davacı yönünden, Yönetmelikte aranan koşulları sağlama bakımından bir hak doğurmayacağı açıktır.

Bu itibarla, temyize konu Daire kararının, davacının, bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi isteminin reddine dair işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır." gerekçesiyle Dairemiz kararının iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının Danıştayda temyiz edilebileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği; 2577 sayılı Kanun'un 49/4 ve 50. maddelerinde, Danıştay dava dairelerine ısrar imkanı tanınmayıp, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu kurala bağlanmıştır.

Aktarılan kanun hükümlerine göre, Danıştay dava dairelerince ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarınca bozulması halinde Danıştay dava dairelerine ısrar imkanı tanınmadığından, bozma kararına uyularak, İdari Dava Daireleri Kurulu kararında belirtilen gerekçelerle davacı tarafından bağımsız denetçi olarak yetkilendirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.