Danıştay 2. Daire E.2020/945 K.2024/2918

Davanın konusu

Davacı Sendika, 10/09/2011 günlü, 28050 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği'ne; 09/07/2015 günlü, 29411 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile eklenen Geçici 2. maddenin 1. fıkrasında yer alan ''vergi müfettişleri açısından yeterlik sınavındaki sıralamada en başarılı %5'lik dilime girmek'' ibaresinin iptali istemiyle dava açmıştır.

DAVACININ İDDİALARI

İptali istenilen düzenleme ile kurumlar arası naklen atanma şartlarının belirlenmesinde kamuda görev yapan denetim elemanları arasında vergi müfettişleri aleyhine farklılık oluşturulduğu, bu durumun Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı olduğu; vergi müfettişleri açısından yeterlik sınavındaki başarı sırasına göre en başarılı %5 içinde yer almanın müfettişlerin sadece görev yapacakları grup başkanlıklarının belirlenmesinde etkili olduğu, özlük hakları açısından bir farklılık oluşturmadığı, vergi müfettişlerinin tamamının nitelikleri ve yetişme süreçleri bakımından aynı konumda bulundukları, düzenlemenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI

Vergi müfettişleri açısından yeterlik sınavında %5'lik dilime girmenin mesleğin her aşamasında oldukça etkili ve önemli olduğu, bunun Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nde de vurgulandığı, dava konusu düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği'nin, 20/08/2020 günlü, 31219 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.

DANIŞTAY SAVCISI: ...

DÜŞÜNCESİ

Vergi Müfettişleri Derneği vekili tarafından,10/9/2011 tarihli ve 28050 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğine, 09.05.2015 tarih ve 29411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle eklenen geçici 2. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... (vergi müfettişleri açısından yeterlik sınavındaki sıralamada en başarılı %5'lik dilime girmek) ..." ibaresinin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

Davaya konu Yönetmeliğin çıkarıldığı ve davaya konu yönetmelik değişikliğinin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 02/07/2018 tarihli 703 sayılı KHK'nin 26. maddesiyle mülga 08/06/2011 tarih ve 6223 sayılı Resmi Gazete yayımlanan 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) "Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı" başlıklı 13. maddesinin 3. fıkrasında, "Müfettiş Yardımcılarının giriş ve yeterlik sınavlarının usul ve esasları, Müfettişliğe yükselmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları,

Başkanlığın çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiş, bu fıkra 12/07/2013 tarih ve 6495 sayılı Kanun'un 73. maddesi ile “(3) Müfettiş Yardımcılarının giriş ve yeterlik sınavlarının usul ve esasları, Müfettişliğe yükselmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları, bunlarda aranacak özel şartlar, Başkanlığın çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.” şekilde değiştirilmiştir.

Anılan KHK'nin 13. maddesine dayanılarak 10/9/2011 tarihli ve 28050 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği yürürlüğe konulmuş, 09.05.2015 tarih ve 29411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle eklenen geçici 2. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendindeki eğitim şartlarını taşımak,

ilgili mevzuatı uyarınca mesleğe özel yarışma sınavıyla girip en az üç yıllık yetişme döneminden sonra yapılan yeterlik sınavını başararak 23/4/1981 tarihli ve 2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanuna göre müşterek kararla atanmış olmak (vergi müfettişleri açısından yeterlik sınavındaki sıralamada en başarılı %5'lik dilime girmek) şartıyla kurumlarında Başmüfettiş, Başdenetçi ve Başkontrolör unvanını taşıyanlar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına Başmüfettiş olarak,

Müfettiş, Denetçi ve Kontrolör unvanını taşıyanlar ise Müfettiş olarak bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde atanabilirler." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Anayasa'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır.

Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen eşitlik ilkesi, aynı hukuksal durumda olan kişilerin aynı kurala bağlı tutulmalarını gerektirmektedir. Anayasa Mahkemesinin pek çok kararında vurgulandığı gibi, yasa önünde eşitlik ilkesi, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmeyip, birbirleriyle aynı durumda olanlara ayrı kuralları uygulanmasını, bu şekilde bazı işlere ayrıcalık tanınmasını engeller.

Kamu İdareleri, Anayasanın 124 ncü maddesi ile tanınan yetki çerçevesinde düzenleyici tasarruflarla getirdikleri hukuk kurallarını, kamu hizmetinin gerekleri, gereksinimleri gibi nedenlerle ve konuluşundaki yönteme uyularak Anayasa ve yasalara uygun düşmek kaydıyla her zaman değiştirilebilirler ve kaldırabilirler.

Davaya konu Yönetmeliğin dayanağı olan 635 sayılı KHK'nin "Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı" başlıklı 13. maddesinin 3. fıkrası ile müfettiş yardımcılarının giriş ve yeterlik sınavlarının usul ve esasların, müfettişliğe yükselmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları, bunlarda aranacak özel şartların ve diğer hususların yönetmelikle belirlenmesi konusunda idareye takdir yetkisi verilmiş ise de, bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve eşitlik ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir. Yapılan düzenlemelerin, aynı statü içindeki herkese uygulanması Anayasa' da öngörülen eşitlik ilkesinin gereğidir.

Olayda davalı Bilim ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yetişmiş müfettiş ihtiyacını karşılamak amacıyla Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğinde değişiklik yapılarak geçici 2. madde eklenmek suretiyle 2452 sayılı Kanunu göre müşterek kararla atanmış olmak koşuluyla kurumlarında müfettiş, denetçi ve kontrolör unvanını alanların bu maddenin yayımından itibaren altı ay içinde müfettiş olarak atanabilmelerine olanak tanınmış, ancak bu maddenin iptali istenilen kısmındaki düzenleme ile müfettişliğe atanacaklardan sadece vergi müfettişlerine yönelik, yeterlik sınavındaki sıralamada en başarılı %5'lik dilime girmek koşulu getirilmiştir.

Maliye Bakanlığınca hazırlanıp, 31/10/2011 tarih ve 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliğinin incelenmesinden, her iki Bakanlığın müfettiş yardımcılığı ve müfettiş yardımcılığının bitiminde yapılan yapılan yeterlik sınav konularında farklılıklar bulunmakla birlikte ana hatları ile aynı konuları kapsadığı anlaşılmaktadır.

Davalı idare tarafından bu düzenlemenin Bakanlık müfettişlerinin mevcut kalite ve statülerine en kısa sürede uyum sağlayabilecek denetim elemanlarının naklen alınması amacıyla yapıldığı ileri sürülmekte ise de, davalı idarece başka kurumlardan müfettiş olarak atanacak olan denetim elemanlarında 2547 sayılı Kanuna göre müşterek kararla atanmış olmak yeterli görülmüşken sadece vergi müfettişlerine yönelik sınırlama getirilmesini gerektiren hukuken kabul edilebilir bir neden ve gerekçe ortaya konulamamıştır.

Bu durumda diğer kurumlardan atanacak denetim elemanları ile aralarında statü ve unvan anlamında hiç bir fark bulunmamasına karşın sadece vergi müfettişleri yönünden sınırlama getiren düzenlemede eşitlik ilkesine ve hukuka uyarlık görülmemiştir.

Belirtilen nedenle davaya konu Yönetmeliğin geçici 2. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "(vergi müfettişleri açısından yeterlik sınavındaki sıralamada en başarılı %5'lik dilime girmek)" ibaresinin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesinin 10/12/2019 günlü, E:2016/1658, K:2019/6453 sayılı gönderme kararı ile Dairemize gönderilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

10/09/2011 günlü, 28050 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği'nin, 20/08/2020 günlü, 31219 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Yönetmeliği'nin "Yürürlükten kaldırılan hükümler" başlıklı 81. maddesi ile tamamen yürürlükten kaldırıldığı görüldüğünden, davacının istemine yönelik olarak davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.