Danıştay 2. Daire E.2021/10718 K.2023/2058

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün … günlü, … sayılı Genelgesi ile … günlü, … sayılı Genelgesi uyarınca söz konusu adreste oto galeri faaliyetinde bulunmasının mümkün olmadığı, Adana'da dağınık vaziyette bulunan oto galerilerin bir arada toplanması ve halkın can güvenliğinin sağlanması için Adana ili, Seyhan ilçesi,. Mahallesi,.

Sok., No:… adresinde … olarak isimlendirilen galericiler sitesi kurularak tüm oto galericilerinin bir araya toplanmasının amaçlandığı, 25/11/2014 günlü ara kararı ile anılan iş yerinde davacının faaliyet gösterebileceği boş bir işyerinin bulunup bulunmadığının sorulması üzerine davalı idare tarafından gönderilen ve 18/12/2014 tarihinde Mahkeme kaydına giren cevabi yazıda, Adana.

Galericiler Sitesi Başkanlığı tarafından davalı idareye bu konuda bilgi verildiği ve anılan galericiler sitesinde boş işyeri bulunduğunun belirtildiğinin anlaşılması karşısında, davalı idare tarafından tesis edilen dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; davalı iderenin işlemine dayanak aldığı 2005/5 sayılı Genelgenin yürülükten kaldırıldığı, diğer dayanak olan 2008/71 sayılı Genelgenin şehir merkezindeki oto galerilerin neden olduğu sorunların önüne geçme amacı ile yayınlandığı, dava konusu işyerinin ise şehir dışında ve hususi binalardan bağımsız olarak faaliyette bulunduğu, bu nedenle dava konusu işlemin ilgili genelgelerin amacına aykırı olduğu ve emsal yargı kararları bulunduğu, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine ve Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Adana ili, Seyhan ilçesi, Adana-Mersin E-5 Karayolu üzeri, … Bulvarı, N:… adresinde davalı idarece verilen … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatına istinaden ikinci el kamyon alım satım faaliyetiyle iştigal eden davacının, Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin (UKOME) … günlü, … sayılı kararı ile İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün … günlü, … sayılı Genelgesi … günlü, … sayılı Genelgesi ve … günlü, … sayılı Genelgesi uyarınca söz konusu adreste kamyon satış faaliyetinde bulunmasının mümkün olmadığından bahisle Başkanlık makamının … günlü, … sayılı oluruna istinaden işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (i) bendinde.

"Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını sağlamak; ağaçlandırma yapmak; gayrisıhhî işyerlerini, eğlence yerlerini, halk sağlığına ve çevreye etkisi olan diğer işyerlerini kentin belirli yerlerinde toplamak; inşaat malzemeleri, hurda depolama alanları ve satış yerlerini, hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak;

katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak." görevi büyükşehir belediyelerine ait görevler ve sorumluluklar arasında sayılmıştır.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3/b. maddesinde, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ile işletmelere işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmış, aynı Kanun’un 4. maddesinde; ‘3. maddede belirtilen merciler, izin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak,

c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak’ hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’un 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenin, işin özelliğine göre 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercilere ibraz edecekleri, bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının bütün işyerleri için tek tip olarak düzenleneceği, beyana göre tanzim edilen ruhsatların müktesep hak doğurmayacağı hükümlerine yer verilmiştir.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4/n. maddesinde, İşyeri açma ve çalışma ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni ifade ettiği, İşyeri Açılması " başlıklı 6. maddesinde.

Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı kuralına yer verilmiştir.

Öte yandan, İçişleri Bakanlığı tarafından, şehir merkezleri başta olmak üzere tüm 2. el oto alım-satımı yapan galericilerin tek bir yerleşim merkezinde faaliyette bulunması, Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde faaliyette bulunacaklara iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmemesi, verilenlerin ise ruhsatların iptal edilerek ticari faaliyette bulunmalarının engellenmesi amacıyla çeşitli tarihlerde Genelgeler yayınlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyada yeralan tüm bilgi ve belgeler ile mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; oto galerilerinde satışa sunulan araçların apartman önlerinde, yol kenarlarında ve kaldırımlarda uygunsuz olarak sergilenmesi hem binalarda giriş ve çıkışa mani olduğundan, hem de yollarda ve kaldırımlarda yaya geliş gidişlerini engellediğinden,

kent içinde ikinci el araçların sergilenmesi ayrıca görüntü kirliliğine de yol açtığından, oto galerilerinde bulunan bir araçta çıkabilecek bir yangın veya patlamanın diğer araçlara yayılması kuvvetle muhtemel bulunduğundan, bu durum binada ve çevrede bulunan halkın can ve mal güvenliği açısından ciddi bir tehdit oluşturduğundan bahisle bu olumsuzlukların giderilmesi amacıyla, özellikle bina girişlerinde ikinci el araç satışı yapan işyerlerinin gözden geçirilmesi,

oto galerileri için şehrin belli bir yerinde toplu iş yerleri tespit edilerek mevcutların bu tür yerlere taşınması yönünde çalışmaların başlatıldığı görülmekle birlikte, davacıya ait ruhsatın verildiği iş yerinin şehrin dışında ve hususi binada bağımsız olarak faaliyette bulunduğu, dolayısıyla yukarıda bahsi geçen olumsuzluklara yol açtığı yönünde dava dosyasında her hangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, ayrıca İçişleri Bakanlığınca çıkarılan genelgelerin de amacının buna yönelik olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık, İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.