Danıştay 2. Daire E.2021/10777 K.2022/5674

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; mevzuat ve yetkide paralellik ilkesi uyarınca, 3. sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırma yetkisinin ilçe ve ilk kademe belediyelerine ait olduğu, işyerinin 23/07/2013 günlü 3. sınıf gayrisıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının ise, Mezitli İlçesi, Tepeköy Belediye Başkanlığı tarafından verilmiş olması karşısında, 3. sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırma ya da ruhsatlandırmama gibi bir yetkisi bulunmayan davalı idarece, işyerinin ruhsatının iptaliyle kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemler iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; 5393 sayılı Belediye Kanunu 80. maddesi uyarınca akaryakıt istasyonlarını ruhsatlandırma yetkisine haiz oldukları ve dava konusu işlemlerin mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmiştir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Mersin ili, Mezitli ilçesi, ... Mahallesi, ...Caddesi, ...ada, ...parsel sayılı taşınmazda faaliyet göstermek üzere. Mersin ili, Portakal Mahallesinde kurulu bulunan akaryakıt istasyonuna bağlı olarak, Tepeköy Belediye Başkanlığından ... günlü, ...sayılı ve 23/07/2013 düzenleme tarihli "İstasyonlu Bayilik Lisansına Bağlı Köy Pompası" konulu 3. sınıf gayrisıhhî müessese ruhsatı alarak, 7 m3 hacimli yeraltı tankı ile faaliyet göstermekte iken.

Köy pompasının bulunduğu yerin heyelan bölgesinde olduğu, tankın yol kenarında bulunduğu ve yapı kullanma izninin de olmadığı yolundaki şikayet üzerine, Mersin Büyükşehir Belediyesince 14/07/2014 günlü yazıyla Mezitli Belediyesinden, şikayet konusunun mevzuat açısından değerlendirilmesi istenilmiş ve Mezitli Belediyesinin, 24/07/2014 günlü cevabi yazısında, tankın, Nazım İmar planında işaretli olması gerektiği ve işyerine ait herhangi bir ruhsat ve yapı kullanma izninin bulunmadığının tespit edildiğinin bildirilmesi üzerine,

işyerinde yapılan 19/01/2015 günlü denetimde, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesi uyarınca Köy pompasına ait İmar Planı ve Yapı Kullanma izin belgelerini veya bunlara tabi olmadığına ilişkin yazıyı sunması için davacıya 15 gün süre verilerek, bu sürenin sonunda ise, eksikliklerin giderilmediğinden bahisle ...... günlü, ...sayılı işlem ile işyerinin ruhsatı iptal edilmiş ve işyerinin kapatılarak mühürleneceğinin bildirilmesine ilişkin ...... günlü, ...sayılı işlem tesis edilmiştir.

Bu işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun, "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun, "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinde "l) Gayrisıhhî müesseseler ile... ruhsatlandırmak ve denetlemek." kuralına ve "Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları" başlıklı 80. maddesinde ise, "Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, ...her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verilebilir. Akaryakıt istasyonlarına izin verilmesi için nazım imar plânında akaryakıt istasyonu olarak gösterilmesi şarttır. Bu istasyonlara çalışma ruhsatı büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi tarafından verilir." kuralına yer verilmiştir.

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun'un, 3. maddesinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye yetkili merciler. Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri, Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler ile Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde.

2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı ile sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları olarak belirlenmiş ve 4. maddesinde ise, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, 3. maddesinde konutların ve insan ikametine mahsus diğer yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhî nezarete tabi tutulması yeterli olan müesseseler, 3. sınıf gayrisıhhî müessese olarak tanımlanmış. 5. maddesinde, işyerlerinde aranacak genel şartlar arasında "c) Özel yapı şeklini gerektiren.." akaryakıt istasyonu için, yapı kullanma izin belgesinin alınmış olması şartına yer verilerek.

"İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde, yetkili idarelerin, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapacağı beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alacağı.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, bu kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde ise, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilerek, bu süre içinde noksanlık ve aykırılıkların giderilmemesi halinde verilmiş olan ruhsatın, yetkili idare tarafından iptal edilerek,

işyerinin kapatılacağı ve son fıkrasında 2. sınıf gayrisıhhî müesseselerden akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılmasının zorunlu olduğu.

Ek-2 Gayrisıhhî Müesseseler Listesinde ise. "B-5.3" akaryakıt istasyonları ile içerisinde yanıcı ve parlayıcı madde kategorisindeki sıvıların depolanması amacıyla kullanılan en az 8 m3’ten 150 m3’e kadar depolama hacmine sahip depolama tesis ve düzenekler, 2. sınıf gayrisıhhi müessese olarak.

"C-5.1" Köy pompası ile içerisinde yanıcı ve parlayıcı madde kategorisindeki sıvıların depolanması amacıyla kullanılan 8 m3’e kadar depolama hacmine sahip depolama tesis ve düzenekler ise 3. sınıf gayrisıhhi müessese olarak düzenlenmiştir.

Yukarıya alıntılanan mevzuatta yer verilen "akaryakıt istasyonu" ise, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun, 2. maddesinde...

"6) Akaryakıt istasyonu: Dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, bir veya farklı alt başlıktan birer akaryakıt dağıtıcısının tescilli markası altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla araçların akaryakıt, madeni yağ, otogaz LPG, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların tüplü LPG hariç diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan" yerler olarak tanımlandıktan sonra "Bayiler" başlıklı 8. maddesinin 3. fıkrasında "Bayiler ve dağıtıcılar, lisanslarına göre kurdukları akaryakıt istasyonlarını Kuruma bildirerek işletmeye başlar.

Akaryakıt istasyonları, gerekli tedbirleri alarak tarım sektörünün ihtiyaçları için tanker ve köy pompası vasıtasıyla LPG hariç akaryakıt satışı yapabilir." kuralına yer verilmiştir.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinde "köy pompası" hakkında ise, 34. maddesinde "Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Yükümlülükleri" arasında "ö) Bayilerinin lisans almasından, dağıtıcı tadili yaptırmasından, lisansa tarımsal amaçlı satış tankeri veya sabit köy pompası veya demiryolu pompası işletmesinden önce, ilgili bayilik lisansına kayıtlı akaryakıt istasyonuna, tarımsal amaçlı satış tankerlerine, sabit köy pompalarına ve demiryolu pompalarına istasyon otomasyon sistemi kurulması" ve 37. maddesinin 2. fıkrasında "Bayilik Lisansı Kapsamında Yürütülebilecek Faaliyetler" kapsamında "İstasyonlu akaryakıt bayileri,

lisansları kapsamındaki akaryakıt istasyonları yoluyla, lisansına işlenmek ve gerekli tedbirleri almak kaydıyla, tarım sektörünün ihtiyaçları için tanker ve köy pompası, demiryolu araçlarının ve demiryolu altyapı işletmecisinin faaliyetleri gereği kullanması gereken araçların akaryakıt ihtiyaçları için ise demiryolu pompaları vasıtasıyla LPG hariç akaryakıt satışı yapabilir.

" düzenlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; ticari veya tarımsal uygulamada, akaryakıt istasyonu kurulamayacak veya kurulmasının verimli ve kullanışlı olmayacağı alanlarda, bir istasyon için yetersiz olan 8 m3'ten küçük hacimli depolar vasıtasıyla ve mutlaka lisanslı bir akaryakıt istasyonu üzerinden yürütülen mobil veya sabit faaliyet olarak karşılaşılan, Köy pompaları, akaryakıt istasyonuna bağlı olmak zorunda tutulmalarına karşın, akaryakıt istasyonlarından ayrı şekilde düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Nitekim, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-2 sayılı listesinin "B-5.3" bölümünde akaryakıt istasyonları ile "8 m3’ten 150 m3’e kadar" depolama tesis ve düzenekleri açıkça 2. sınıf gayrisıhhi müessese olarak işaret edilmiş olmasına karşın.

3. sınıf gayrisıhhi müesseseler listesinin "C-5.1" bölümünde "akaryakıt istasyonları" ifadesine yer verilmeksizin açıkça "Köy pompaları" ve "8 m3’e kadar" depolama tesis ve düzeneklerine yer verilerek köy pompaları, "akaryakıt istasyonu" ifadesine yer verilmeksizin 3. sınıf gayrisıhhi müessese olarak belirtilmiştir.

Bu durumda, meri mevzuatımız uyarınca Büyükşehir olan yerlerde; akaryakıt istasyonları, Büyükşehir Belediyesinin yetkisinde 2. sınıf olarak ve bu istasyona bağlı kurulacak köy pompası ise ilçe Belediyesinin yetkisi dahilinde 3. sınıf gayrisıhhi müessese olarak ruhsata tabi bulunmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda ise, davacının, Tepeköy Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen, ... günlü, ...sayılı ve 23/07/2013 düzenleme tarihli "İstasyonlu Bayilik Lisansına Bağlı Köy Pompası" konulu 3. sınıf gayrisıhhî müessese ruhsatının bulunduğu; Tepeköy Belediye Başkanlığının ise, 22/03/2008 günlü, 26824 Mük. Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5747 sayılı Kanunla (Geçici 2. maddesi uyarınca ilk genel mahalli idareler seçimiyle) Mezitli ilçesine bağlandığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, geçerli bir işyeri açma ve çalışma ruhsatı olan davacıya ait işyeriyle ilgili olarak, 3. sınıf gayrisıhhî müessese ruhsatı bakımından yetkili ve görevli bulunan Mezitli Belediye Başkanlığı tarafından yapılacak denetimde, mevzuata aykırılıkların tespiti halinde, öncelikle aykırılıkların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi ve süre sonunda aykırılıkların devam etmesi halinde ruhsatı iptal edilerek, iş yerinin faaliyetten men edilmesi gerekirken, yetkisiz olan Mersin Büyükşehir Belediyesi tarafından tesis edilen işlemlerde hukuka uyarlık, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen temyize konu Mahkeme kararında ise, sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.