Danıştay 2. Daire E.2021/10839 K.2023/2226

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

...

İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının ruhsat talebinin Osmaniye Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünce işyerinin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek yerde ve konumda olmadığı yönünde tutulan 25/11/2014 günlü tutanağa istinaden reddedildiği görülmekle, Mahkemece mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmesi üzerine keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; eski Gedik Garajında bulunan davaya konu işyerinin kent merkezinde ve çarşı içerisinde bulunduğu, taşınmaza girişin direkt taşıt yolundan olmadığı,

yakın çevresinde birçok kahvehane bulunduğu, dava konusu kahvehanenin pasaj alanı içinde kaldığı, girişinin pasaj alanı içerisinde bulunduğu, davacıya ait işyerinin yaklaşık 50 metre ve 75 metre kuzeyinde, 65 metre güneyinde faal olarak çalışan başka kıraathanelerin bulunduğu, davacıya ait yapının kuşbakışı yaklaşık 50 metre batısında Zafer Camisi ve caminin altında da Kur'an kursu bulunduğu, dava konusu taşınmazın 100 metre yarıçaplı alanı içinde anılan Kur'an kursu dışında herhangi bir eğitim kurumu bulunmadığı, anılan taşınmazdan yaya olarak söz konusu Kur'an kursu girişine kadar olan mesafenin yaklaşık 105-107 metre arasında olduğu,

bu mesafenin anılan yönetmeliğin 32. maddesindeki mesafe koşulunu sağladığı, dava konusu taşınmazın yakınında bulunan diğer kahvehaneler yönünden kolluk kuvvetleri tarafından asayiş açısından herhangi bir sorun görülmediği, dava konusu taşınmazın da diğer kahvehaneler gibi kontrol edilebilecek bir alanda olduğu tespitlerine yer verildiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte bulunduğu belirtilerek dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının ruhsat verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun işyerinin genel güvenlik ve asayiş açısından kolaylıkla kontrol edilebilir konumda olmadığı gerekçesiyle Osmaniye İl Emniyet Müdürlüğü tarafından bildirilen olumsuz görüş doğrultusunda reddedildiği, mahkemece bu husus dikkate alınmaksızın verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile sonucu itibarıyla usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen davada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının işletmekte olduğu Osmaniye ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, eski … içerisinde bulunan kahvehane faaliyet konulu işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan 30/10/2014 günlü başvurunun, işyerinin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek yerde ve konumda olmadığı yönündeki kolluk olumsuz görüşü doğrultusunda reddine ilişkin 10/12/2014 günlü, bila sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

10/08/2005 günlü ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde;" Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;

... f) Sıhhî müessese: Gayrisıhhî müesseseler dışında kalan her türlü işyerini, g) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri, ifade edeceği kurala bağlanmıştır.

Aynı Yönetmeliğin "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; " İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... ı) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması, ... " hükmü, "Sıhhi İşyerleri" başlıklı ikinci kısmında yer alan "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde.

"Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. ...

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." hükmü, "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde; " ...

Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir. İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır.

Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir. Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır.

Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, resmî ve özel okul binalarından ve ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur... hükmü yer almıştır.

03/04/2004 günlü, 25422 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Umuma Açık Yerler ve İçkili Yerler ile Resmi veya Özel Eğitim Kurumları Arasındaki Uzaklıkların Belirlenmesine Dair Yönetmeliğin "Zorunlu uzaklık" başlıklı 5. maddesinde; "Umuma açık yerler ve içkili yerler ile okul binaları arasında kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklığın bulunması zorunludur. Umuma açık yerler ve içkili yerler ile özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarının aynı binada bulunmaması zorunludur." hükmü yer almaktadır.

14/02/2007 günlü, 26434 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; " b) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri, sosyal etkinlik merkezleri, mesleki eğitim merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını, g) Çeşitli kurslar: kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını ifade eder." hükmüne yer verilmiştir.

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler Kanunu'nun 9. maddesinin 2. fıkrasında; "Bu Kanun kapsamına giren ürünlerin perakende veya açık olarak satışının yapıldığı yerler ile örgün eğitim kurumları ve dershaneler, öğrenci yurtları ve ibadethaneler arasında kapıdan kapıya en az yüz metre mesafenin bulunması zorunludur. Bu fıkradaki mesafe şartı turizm belgeli işletmeler için uygulanmaz." düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden; umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta olması gerektiği yolunda genel bir kurala yer verildiği,

alkollü içki satılan yerler ile ibadethaneler arasında en az yüz metre bulunması gerektiği yönünde mesafe şartı düzenlemesi ile umuma açık yerlerle açık alkollü içki satılan yerlerin, resmî ve özel okul binalarından ve ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunluluğu getirilmiş olmakla birlikte, açıkta içki satılan yerler haricinde umuma açık istirahat ve eğlence yeri niteliğindeki işyerleri için "mabet bina ve tesislerine" uzaklığı konusunda herhangi bir mesafe şartı getirilmediği,

ancak umuma açık yerler ve içkili yerlerin özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ve okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumlarıyla aynı binada bulunmaması koşulunun arandığı anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından işletilen kahvehane için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun işyerinin Zafer Camisine sınır olduğu, cami altında faaliyet gösteren Kur'an kursunda yaz ve kış sezonlarında kadın, erkek ve çocuk kursiyerlere eğitim verildiği, kadın ve çocuk kursiyerlerin gidiş ve gelişlerinde sorunlar yaşanabileceğinden bu işyerinin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek yerde ve konumda olmadığı yönündeki kolluk olumsuz görüşü üzerine reddedildiği, Mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan;

işyerinin tek katlı kent merkezinde pasaj alanı içinde yer aldığı, kuşbakışı yaklaşık 50 metre batısında Zafer Camisi ve caminin altında Kur'an kursu bulunduğu, taşınmazın 100 metre yarıçaplı alanı içinde anılan kuran kursu dışında herhangi bir eğitim kurumu bulunmadığı, taşınmazdan yaya olarak söz konusu kuran kursunun girişine kadar olan mesafenin yaklaşık olarak 105-107 metre arasında bulunduğu, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 32. maddesindeki mesafe koşulununun sağlandığı,

işyerinin yakınında bulunan diğer kahvehaneler yönünden kolluk kuvvetleri tarafından asayiş ve kontrol edilebilirlik açısından herhangi bir sorun görülmediği yönündeki tespitlere istinaden bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda her ne kadar davaya konu kahvehane faaliyet konulu işyerinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 32. maddesi uyarınca cami altında bulunan Kur'an kursu girişine kadar olan mesafenin mevzuatta aranan 100 metre mesafe koşulunu sağladığı yönünde tespite de yer verilmiş ise de, anılan maddede kahvehane gibi umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin sadece resmî ve özel okul binalarından, ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtlarından ve anaokullarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklıkta bulunması koşulunun arandığı,

mevzuatta camilere ve özel eğitim kurumu niteliğindeki Kur'an kurslarına ilişkin böyle bir mesafe kuralına yer verilmediği, çarsı içinde (pasaj içerisinde) bulunan tek katlı işyerinin Umuma Açık Yerler ve İçkili Yerler ile Resmi veya Özel Eğitim Kurumları Arasındaki Uzaklıkların Belirlenmesine Dair Yönetmelik'in 5. maddesi uyarınca Özel Eğitim Kurumları Kanunu'nda özel eğitim kurumları tanımı içerisinde yer verilen kurslar kapsamında olduğu değerlendirilen Kur'an Kursu ile aynı binada bulunmama koşulunu sağladığı,

bunun dışında yakın çevresinde benzer nitelikli işyerleri bulunan merkezi konumdaki davaya konu işyerinin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından sakıncalı konumda olduğunu gösterir somut tespitlere de yer verilmeyen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.