Danıştay 2. Daire E.2021/11274 K.2022/6187

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacıya ait işyerinin ruhsatsız bir şekilde pansiyon olarak faaliyette bulunduğundan bahisle, ... Belediye Encümeni'nce bir karar alınmaksızın davalı idare ruhsat ve denetim müdürlüğünün talebi üzerine zabıta müdürlüğü işlemi ile işyerinin mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edildiği, davalı idarenin yetkili organı olan encümen tarafından ruhsatsız bir şekilde pansiyon olarak faaliyet gösteren işyerinin faaliyetten men edilmesi yönünde bir karar alınmaksızın zabıta müdürlüğü işlemi ile mühürlenmek suretiyle faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı İdare tarafından; dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğundan bahisle mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Fatih ilçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 15. maddesi kapsamında yapılan 14/01/2016 tarihinde yapılan denetimde, İstanbul İli, Fatih ilçesi, … Mahallesi, … Sokak, No:… adresinde bulunan 5 katlı binanın, … Emlak Ofisi tabelasıyla, giriş katının lobi, üst katlarında bulunan 5 adet dairenin ise günübirlik, aylık, yıllık kiralama faaliyetiyle ruhsatsız olarak işletildiği tespit edilerek, Fatih Kaymakamlığı' nın … günlü, … sayılı yazısı ile haklarında gerekli idari işlemlerin yapılması için davalı...Belediye Başkanlığı' na bildirilmiştir.

Davalı idare Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünce, 29/01/2016 tarihinde yapılan denetimde de aynı hususların tesbiti üzerine, Fatih Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nün … günlü, … sayılı sözü edilen işyerinin mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine, "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinin ikinci fıkrasında; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir." düzenlemesine, dokuzuncu fıkrasında ise; "izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında; "Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular." düzenlemesine yer verilmiştir.

11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde. "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise.

"14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemleri yapma ve ruhsatları düzenleme yetkisi olan idarelere "yetkili idare" denilmekte olup, anılan idarelerin, başka bir kurum ya da kuruluşun iznini almadan işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleyecekleri, uyuşmazlık konusu olayda da, yetkili idarenin, ilçe belediyesi olduğu görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde ve ruhsatın iptali konusunda belediyenin yetkili olduğu açıktır.

Yetkili idarelerce düzenlenen ruhsata dayalı olarak faaliyet gösterilen işyerlerinin, ruhsata uygun faaliyet gösterip göstermediğinin denetlenerek, ruhsat harici ya da ruhsata aykırı faaliyetlerinin tesbiti halinde, yine yetkili birimlerce gerekli tedbirlerin alınacağında kuşku yoktur.

Nitekim, ruhsatlı işyerlerinin bu tür faaliyetlerinin tesbiti halinde, ruhsat dışı ya da ruhsata aykırı faaliyete son verilmesi için 15 gün süre verileceği, aykırılığın giderilmemesi halinde de ruhsatın iptal edileceği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Ruhsatsız işyerleri bakımından ise, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı yönünde bir kurala yer verilmiş iken, aynı Yönetmeliğin 32. maddesinin 9. fıkrasında; bu tür ruhsatsız işyerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı belirtilmiştir.

Görüldüğü üzere; sözü edilen düzenlemeyle, herhangi bir ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerler bakımından, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup, bu gibi ruhsatsız işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellenmesinin de, özel kolluk biriminin görev ve yetkileri arasında yer aldığında da kuşku yoktur.

Bu durumda, davacıya ait 5 katlı binada, ruhsat alınmaksızın pansiyon olarak faaliyette bulunduğunun tespiti üzerine, ruhsatsız işyerinin zabıta marifetiyle mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, söz konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.