Danıştay 2. Daire E.2021/14136 K.2023/1243

Dava Konusu İstem

Dava; İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, … Mahallesi, … Parkı mevkiinde bulunan ve Hazine adına kayıtlı olan … ada, … parsel sayılı taşınmazın 4.976,00 m²'lik kısmının davacı tarafından yelken kulübü binası ve otopark yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 23/12/2011-06/02/2013 tarihleri arasındaki dönem için tahakkuk ettirilen 773.447,65-TL ecrimisilin tahsili amacıyla düzenlenen … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : Danıştay Onuncu Dairesinin 02/07/2019 günlü, E:2016/8642, K:2019/5243 sayılı bozma kararına uyularak alınan ek bilirkişi raporu sonucunda verilen İstanbul 7. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla. Mahkemeye sunulan 26/03/2020 havale tarihli ek bilirkişi raporunda özetle; ''... Sokağın 2013 yılı emlak vergi değeri olan 617,19-TL/m² bedelin %5’i olan 30,86-TL/m² bedel aynen alınmak suretiyle dava konusu 4976,00 m² işgal alanın.

2013 yılı yıllık bedelinin 4976,00 m² x 30,86-TL/m²= 151.071,36-TL olarak bulunduğu, bu değerler baz değer olarak alınmak ve yeniden değerleme artış oranlarından (YDO) yararlanılmak suretiyle, davalı idarece ecrimisil talep edilen 23/12/2011-06/02/2013 tarihleri arası (1 yıl, 1 ay, 15 gün) için yıllar itibarıyla ecrimisil miktarları ve toplam ecrimisil miktarının 158.425,05-TL olarak hesap edildiği, davalı idarece aynı dönemde toplam 773.447,65-TL ecrimisil talep edildiği, aradaki farkın 615.022,60-TL olduğu,

bu farkın fahiş ecrimisil tespitinden kaynaklandığı" yönünde yer verilen tespitler doğrultusunda ecrimisil değerinin 158.425,05-TL olması gerektiği sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin 615.022,60-TL'lik kısmının iptaline, 158.425,05-TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; … Sokağın emlak vergi değerinin, hesaplamada göz önünde bulundurulması kabul edilmemekle birlikte, ecrimisilin taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olamayacağına ilişkin açık hüküm mahkemece dikkate alınmışsa da, rayiç kira bedeli araştırması yapılmaksızın ve rayiç kira bedelleri ile örtüşmeyen çok düşük birim bedellere sahip … Sokağın emlak vergi değerinin %5'inin doğrudan alınmasının hakkaniyete aykırılık teşkil ettiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir.

Davacı tarafından; işgalci konumunda olmadıkları, kamu yararına gençlik ve spor kulübü statülerini taşıyarak faaliyette bulundukları, davalı idarenin, kamu yararına çalışan derneklere ilişkin avantajları kendilerine uygulamaktan kaçındığı, kararın idare lehine olan vekalet ücretine ilişkin kısmının da hukuka aykırı olduğu belirtilerek, İdare Mahkemesi kararının redde ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, doğrudan Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, … Mahallesi, … Parkı mevkiinde bulunan ve Hazine adına kayıtlı olan … ada, … parsel sayılı taşınmazın 4.976,00 m²'lik kısmının davacı tarafından yelken kulübü binası ve otopark yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 23/12/2011-06/02/2013 tarihleri arasındaki dönem için tahakkuk ettirilen 773.447,65-TL ecrimisilin tahsili amacıyla düzenlenen … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." düzenlemesi bulunmaktadır.

2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 2. fıkrasında, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde. İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın idarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır.

Ecrimisilin tespitinde aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında ise, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralı bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından, ecrimisil bedeli tespit edilirken yaptırılan kıymet takdiri ile taşınmazın emlak vergi değerinin %3'üne göre, 2011 yılı için 125,00-TL/m², 2012 yılı 138,00-TL/m² ve 2013 yılı için 149,00-TL/m² birim fiyat üzerinden ecrimisil bedelinin hesaplandığı. Danıştay Onuncu Dairesinin bozma kararıyla, ecrimisil bedelinin, taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olamayacağına ilişkin düzenleme dikkate alınarak ...

Sokağın emlak vergi değerine göre belirlenmesi gerektiğine hükmedildiği, Mahkemece, bozma kararına uyularak alınan ek bilirkişi raporunda ise; ... Sokağın 2013 yılı emlak vergi değeri olan 617,19-TL/m² bedelin %5’i olan 30,86-TL/m² bedel üzerinden hesaplama yapılarak ecrimisil bedelinin tespit edildiği ve mahkemece, söz konusu ek bilirkişi raporu esas alınarak kısmen iptal, davanın kısmen reddine kararı verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu taşınmaz için davalı idarece ecrimisil takdir edilirken emlak vergi değerinin %3'ü kabul edilmiş, emsal alınan taşınmaz ise, yargı kararı ile uygun bulunmayıp ecrimisil istenilirken emsal alınacak yer, ... Sokak olarak belirlenmiştir. İdare Mahkemesince bozma kararına uyulmuş ancak, davalı idarenin belirlediği %3 oranını aşan %5 oranı üzerinden yapılan hesaplama esas alınarak karar verilmiş ise de; ...

Sokağın 2013 yılı emlak vergi değeri olan 617,19-TL/m² bedelin %3'ü uygulanmak suretiyle ecrimisil bedelinin hesaplanması gerektiği açık olup, mahkemece, gerekirse dosya üzerinde yaptırılacak inceleme sonucunda düzenlenecek bilirkişi raporu üzerinden bir karar verilmesi gerekeceğinden, belirtilen husus dikkate alınmadan ...

Sokağın emlak vergi değerinin %5'i uygulanmak suretiyle hazırlanan bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Bu durumda; İdare Mahkemesince bozma kararına uyulduğundan, yukarıda belirtilen gerekçeyle yeniden karar verilmesi gerekmektedir.

(X) KARŞI OY

... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunduğundan, tarafların temyiz istemlerinin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.