Danıştay 2. Daire E.2021/15758 K.2023/3086

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

Danıştay Onuncu Dairesinin 15/06/2017 günlü, E:2016/5513, K:2017/3176 sayılı, mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına yönelik bozma kararına uyulmak suretiyle yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen. İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla.

Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 25/01/2021 tarihli bilirkişi raporu ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacı tarafından hazineye ait taşınmazın 1.242,46 m²'lik kısmının 27/01/2010-07/07/2010 tarihleri arasında kantin olarak işletilmek suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacı adına tahakkuk ettirilmesi gereken ecrimisil miktarının 71.816,88-TL olması gerektiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin 175.183,12-TL'lik kısmının iptaline, davanın 71.816,88-TL'lik kısmının ise reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik incelemeye dayalı ve yetersiz olduğu ileri sürülerek, kararın davanın reddine yönelik kısmının bozulması istenilmektedir. Davalı idare tarafından; işgal edilen alanın yüzölçümünün teknik bilirkişilerce hesaplanmasının daha doğru olacağı, bilirkişilerce ecrimisil bedeli hesaplanırken diğer fakültelerde bulunan taşınmazların kira sözleşmelerinin emsal alınmasının hatalı olduğu ileri sürülerek, kararın işlemin iptaline yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.

TARAFLARIN CEVABI

Taraflarca cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, doğrudan Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Yozgat ili, Merkez ilçesi, … Mahallesi, … mevkinde bulunan, … pafta, … ada, … parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 1.540,00 m²'lik kısmının 27/01/2010-07/07/2010 tarihleri arasında kafeterya yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 247.000,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden. Yozgat İdare Mahkemesi tarafından uyuşmazlığın çözümü için mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla, dava konusu işlemin 214.600,00-TL'lik kısmının iptaline, 32.400,00-TL'lik kısmına yönelik ise davanın reddine hükmedildiği,

bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 15/06/2017 günlü, E:2016/5513, K:2017/3176 sayılı kararıyla, davacı şirket ile davalı idare arasında düzenlenen kira sözleşmesi bedeli dikkate alınarak bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkeme kararının işlemin iptaline yönelik kısmının bozulduğu, adı geçen mahkemece bozma kararına uyulduğu belirtilerek yeni bir bilirkişi heyeti teşekkül ettirilmek suretiyle alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu işlemin 175.183,12-TL'lik kısmının iptaline, davanın 71.816,88-TL'lik kısmının ise reddine karar verildiği görülmektedir.

İdare mahkemesince hükme esas alınan 25/01/2021 günlü bilirkişi raporunun incelenmesinden; bozma kararında belirtilen sadece söz konusu taşınmazın kira sözleşme bedeli değil, bu sözleşme ile diğer fakültelerde bulunan ve kantin olarak işletilen 3 farklı taşınmaza ait kira sözleşme bedelleri de emsal alınmak suretiyle ecrimisil bedeline esas m² birim bedelinin 2010 yılı için 158,63-TL/m² olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Ecrimisilin, işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır.

Uyuşmazlıkta, Danıştay Onuncu Dairesinin bozma kararında belirtilen dava konusu taşınmazın 155,00 m²'lik kısmının 56.000,00-TL bedelle davacı şirkete kiralanmasına yönelik düzenlenen 27/01/2010 tarihli kira sözleşme bedelinin emsal alınması durumunda ecrimisile esas m² birim bedelinin 361,29-TL/m² olacağı anlaşılmış olup, bu durumda bilirkişilerce hazırlanan raporda belirlenen m² birim bedelinin, aynı taşınmaza ait ve davacı şirket tarafından da kabul edilen kira bedelinden daha düşük olduğu, dolayısıyla taşınmaza uygun olmayan emsaller dikkate alınarak hesaplama yapıldığı görülmüştür.

Bu itibarla, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınmak suretiyle m² birim değeri olarak 361,29-TL/m² üzerinden dava konusu işgal döneminde davacıdan istenebilecek ecrimisilin belirlenmesi ve buna göre bir karar verilmesi gerekirken, Mahkemece ecrimisil birim değeri olarak 158,63-TL/m² üzerinden hesaplama yapılarak hüküm kurulmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan; İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilirken Danıştay Onuncu Dairesinin 15/06/2017 günlü, E:2016/5513, K:2017/3176 sayılı kararıyla, mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulduğu, dolayısıyla davanın reddine yönelik kısmının temyiz edilmeyerek kesinleştiği hususunun da göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır.