Danıştay 2. Daire E.2021/17853 K.2025/437

Danıştay İkinci Dairesince verilen 23/10/2019 günlü, E:2016/1434, K:2019/5467 sayılı kararla; kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde yürütülebilmesi için gerekli önlemleri almakla yükümlü olan idarelere, memurların üst görevlere yükselmesini belirli koşullara bağlama konusunda, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olmamak üzere takdir yetkisi tanındığı, idarenin, görevde yükselmeye tabi hizmet grupları kapsamında "Yönetim hizmetleri grubunda" yer alan şef ve koruma ve güvenlik şefi kadrosuna atanabilmeleri için, kurum içi hiyerarşi, liyakat ve kariyer ilkeleri göz önünde bulundurularak,

Bakanlık teşkilatının yardımcı hizmetler sınıfında yer alan kadroları, görevde yükselme sınavı kapsamı dışında bırakmasına ilişkin düzenlemede, üst hukuk normlarına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırılık görülmediği; öte yandan, dava konusu Yönetmelik maddesinde, 13/01/2018 günlü, 30300 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişikliğe gidilmiş ise de, yeni düzenlemede, dava konusu edilen ibare korunduğundan,

işin esasına girilerek karar verilmesi gerektiğinin de açık olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Anılan kararın, davacı Sendika tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/02/2021 günlü, E:2019/3475, K:2021/249 sayılı kararıyla, Dairemiz kararı bozulmuştur.

DAVACININ İDDİALARI

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'te, kurumlara, belli bir hizmet sınıfı içindeki kadrolara görevde yükselme suretiyle atamalarda, herhangi bir hizmet sınıfında görev yapmıyor olmak ya da yapmamış olmak gibi şartlar getirme hakkı tanınmadığı, bu nedenle, normlar hiyerarşisi gereğince, alt düzeyde bulunan dava konusu Yönetmeliğin, Genel Yönetmeliğe aykırı olamayacağı ve böyle bir sınırlamaya gidilemeyeceği, yardımcı hizmetler sınıfı kadrolarında bulunanlar yönünden getirilen düzenleme ile bir hakkın daraltıcı mahiyet kazandığı ve bu durumun hukuka aykırı olduğu,

yardımcı hizmetler sınıfı çalışanlarının ve bu sınıfta çalışmış olanların görevde yükselme hakkından mahrum bırakılmasının, objektif kurallar çerçevesinde atama yapılmasını engellemesi ve eşitlik ilkesine aykırı olması nedeniyle, kariyer ve liyakat ilkelerine aykırılık oluşturduğu, getirilen düzenlemenin ayrımcılık niteliği taşıdığı, meslekte ilerleme ve fırsat eşitliği ve eşit muamelede bulunma yükümlülüğünü ihlal ettiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Bakanlık kadrolarında, yardımcı hizmetler sınıfında görev yapan personelin; hizmetli, aşçı, teknisyen yardımcısı, bekçi, terzi, dağıtıcı ve kaloriferciden oluştuğu, bu kapsamda görev yapan personelin yönetim görevinin ilk ayağını oluşturan şef kadrosuna doğrudan atanmasının, Bakanlıkça yürütülen hizmetlerin aksamasına yol açtığı, yardımcı hizmetler sınıfında görev yapan personelin, unvanlarından da anlaşılacağı üzere, kurumun genel işleyişine destek niteliğindeki görevleri yürüttükleri, dolayısıyla bu personelin, kurumun genel işleyişinde önemli bir yer tutan yazışma ve benzeri faaliyetler konusunda herhangi bir deneyimlerinin bulunmadığı,

bu işlemlerin yapılmasında veya yapanların yönetilmesinde yeterince verimli olamadıkları, şef kadrosu için yapılacak görevde yükselme sınavına başvuracakların öncelikle kurumun genel işleyişine yönelik iş ve işlemleri yürütmekte olan memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni ve benzeri unvanlarda görev yapıyor olmalarının öngörüldüğü, ayrıca diğer bütün kurum yönetmeliklerinde de benzer düzenlemelere yer verildiği, dava konusu düzenlemenin Genel Yönetmelik hükümlerine de uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak, dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmüştür.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49’uncu maddesinin 1’inci fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştay’ın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerine uyulmamış olunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı. 4’üncü fıkrasında, mahkemenin bozmaya uymayarak eski kararında ısrar edebileceği.

6’ncı (son) fıkrasında da, Danıştay’ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde de bu maddenin 4’üncü fıkrası hariç diğer fıkralarının kıyasen uygulanacağı hükme bağlandığından; ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakılan davaların temyiz incelemesi sonucu ilgili dava daireleri kurulunca; usul veya esas bakımından yeniden bir araştırma, inceleme yapılmasını veya maddi ve hukuki olayın yeninden yorumlanmasını gerektirmeyecek şekilde verilen bozma kararlarına karşı, ilk kararı veren Danıştay dava dairesine “ısrar” hak ve yetkisi tanınmamıştır.

Dolayısıyla, kararı bozulan Danıştay dava dairesinin bu tür bozma kararlarına uyması, yasa gereğidir.

Buna göre, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, davacı Sendikanın temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Danıştay İkinci Dairesince verilen 23/10/2019 tarih ve E:2016/1434, K:2019/5467 sayılı kararın; "bozulması" yönünde 11.02.2021 tarih ve E:2019/3475,K:2021/249 sayılı kararına uyularak, bozma gerekçeleri doğrultusunda dava konusu Yönetmelik hükmünün iptali yolunda karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Dairemizin 23/10/2019 günlü, E:2016/1434, K:2019/5467 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/02/2021 günlü, E:2019/3475, K:2021/249 sayılı kararıyla bozulması üzerine, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmadığından, bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde, "sınıflandırma", "kariyer" ve "liyakat" ilkeleri bu Kanunun temel ilkeleri olarak belirlenmiş; kariyer ilkesi, Devlet memurlarına yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlamak; liyakat ilkesi ise, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini yeterlik sistemine dayandırmak ve sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak olarak tanımlanmıştır.

18/04/1999 günlü, 23670 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin "Hizmet süresi" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "(Değişik birinci fıkra : 30/6/2014-2014/6579 K.) Kurumlar, görevin niteliği itibarıyla görevde yükselme suretiyle atanacak personel için bulunduğu kurumda veya diğer kurumlarda alt görevlerde çalışmış olma şartı ve süresi arar...", "Görevde yükselme yönetmelikleri" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında ise, "(Değişik birinci fıkra: 6/5/2013-2013/4957 K.) ... kurumlar,

bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler." hükümleri yer almaktadır.

12/10/2013 günlü, 28793 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin, -davanın açıldığı tarih itibarıyla yürürlükteki şekliyle- "Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselmeye tabi kadrolara atanabilmek için;

a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen şartlar ile (Değişik ibare:RG-10/12/2014-29201) üçüncü fıkrada kadrolar itibariyle belirtilen hizmet süresi ve eğitime ilişkin şartları taşımak,

b) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak, şartları aranır.

(2) Şube müdürü, tesis müdürü ve basımevi müdürü kadrolarına görevde yükselme suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda; diğer kadrolara görevde yükselme suretiyle atanacak personelin ise yazılı sınavda başarılı olmaları gerekir.

(3) Görevde yükselme yazılı sınavına katılacaklarda aranacak hizmet süresi ve eğitime ilişkin şartlar şunlardır:

...

b) Şef ve koruma ve güvenlik şefi kadrosu için;

1) En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,

2) Son iki yılı Bakanlıkta olmak üzere Devlet memurluğunda en az beş yıl görev yapmış olmak.

3) (Ek:RG-13/1/2016-29592) Bakanlık teşkilatının yardımcı hizmetler sınıfı dışındaki kadrolarında görev yapmış olmak.

..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Hukuki güvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin ön koşullarındandır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, idarenin de idari düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Belirlilik ilkesi ise, yasal ve idari düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir.

Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin, şef ve koruma ve güvenlik şefi kadroları için görevde yükselme yazılı sınavına katılacaklarda aranacak hizmet süresi ve eğitime ilişkin özel şartlar arasına eklenen dava konusu ''Bakanlık teşkilatının yardımcı hizmetler sınıfı dışındaki kadrolarında görev yapmış olmak" cümlesi, daha önce yardımcı hizmetler sınıfında çalışmış olmanın bu kadrolara atanmaya engel bir hüküm olduğu şeklinde anlaşılabilmektedir.

Bu durumda, mevcut hâliyle muğlak ve subjektif değerlendirmelere yol açabilecek nitelikte olan dava konusu düzenlemenin; şef ve koruma ve güvenlik şefi kadroları için görevde yükselme yazılı sınavı başvuru şartlarının uygulamasında karışıklığa ve belirsizliğe neden olacağı anlaşıldığından, Yönetmeliğin dava konusu hükmünde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Nitekim, dava tarihinden sonra dava konusu düzenlemede 13/01/2018 günlü, 30300 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişikliğe gidildiği, düzenlemenin "Yardımcı hizmetler sınıfı dışındaki kadrolarda görev yapıyor olmak" hâlini almış olduğu ve söz konusu belirsizliğin giderildiği de anlaşılmaktadır.