Danıştay 2. Daire E.2021/18809 K.2025/681

Dava konusu istem : Dava; davacının, ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının disiplin soruşturmasına konu fiilleriyle ilgili olarak yargılandığı ...Ağır Ceza Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:...sayılı kararla; "... sanık hakkında iletişimin tespiti ve kayda alınması,

teknik araçlarla izleme, ses ve görüntü kayıtlarının alınmasına ilişkin Mahkeme kararları ve bu kararlara istinaden yapılan teknik takipler ve görüntü kayıtları ve iletişimin tespiti tutanaklarında geçen konuşmalarında, öte taraftan sanık S.D, F.Ö, M.K, A.A, F.U, T.Ç ve diğer bazı sanıkların sanığa rüşvet verdiklerini kollukta alınan ifadelerinde beyan ettikleri, sanığın zincirleme şeklinde rüşvet aldığı, bu şekilde üzerine atılı suçu işlediğinin dosya kapsamından anlaşıldığından, sanığın üzerine atılı rüşvet alma suçunu işlediğinin sabit olduğu,

TCK'nın 61. maddesine göre suçun işleniş biçimi, suç konusunun önem ve değeri ile sanıkların kastına dayalı kusurlarının ağırlığı dikkate alınarak .... netice itibariyle 7 yıl, 6 ay hapis cezasıyla cezalandırıldığı", bu durumda belirli dolmuş kooperatiflerinin başkanları, simsarları ya da şoförleri ile samimi ilişkiler kurarak, bu şahıslardan rüşvet aldığının yapılan ceza yargılaması sonucunda sabit bulunduğu,

dolayısıyla "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelikte ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" şeklindeki disiplin suçunu işlediğinin dosya kapsamı bilgi ve belgelerden anlaşılması sebebiyle, söz konusu fiilleri nedeniyle "Devlet memurluğundan çıkarılması" cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; İdare Mahkemesi kararında usul ve esas yönlerinden hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; adli yargı yerince verilmiş kararın henüz kesinleşmediği, dava konusu işlemin mevzuata aykırılık teşkil ettiği, aynı fiilleri işleyen M.K hakkında geçmiş hizmetleri göz önünde bulundurularak 24 ay uzun süreli durdurma cezası verilirken, kendisi hakkında meslekten çıkarılması cezası verilmesinin ve geçmiş hizmetlerinin dikkate alınmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, ek beyan dilekçesinde de; rüşvet alma suçundan yapılan yargılamasında eyleminin görevi kötüye kullanma suçu olarak nitelendirildiği ve bu suçtan 1 yıl, 10 ay, 15 gün hapis cezası ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilerek kesinleştiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... il merkezinde belirli dolmuş kooparatifi başkanları, simsarları ya da şoförleri ile samimi ilişkiler kurarak, bu şahıslardan rüşvet aldığı, vatandaşların göreviyle ilgili isteklerini yerine getirdiği, kooperatif başkanlarının talebiyle istedikleri araca eksik evrak olmasına rağmen ceza yazmadığı, vatandaşlara diğer görevli ekiplere ilişkin bilgiler verdiği,

şüpheli diğer polislerle de samimi ilişkiler içerisinde bulunduğu olayı ile ilgili olarak adli soruşturma başlatılması üzerine davacının da aralarında olduğu polis memurları hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda davacı, bu eylemiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin E/g bendi uyarınca.

"Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle "Devlet memurluğundan çıkarma" cezasıyla tecziye edilmiştir.

Davacı hakkında adli yargı yerinde açılan ceza davasında, ...Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:...sayılı kararıyla, davacının üzerine atılı rüşvet almak suçunu işlediği gerekçesiyle Türk Ceza Kanunu'nun bu suça ilişkin hükümleri uyarınca "7 yıl, 6 ay hapis cezası" ile cezalandırıldığı, söz konusu karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi ...

Ceza Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; rüşvet suçunun kanıtı kabul edilebilecek delillerin, yorumu gerektirmeyecek biçimde rüşvet suçunun anlaşma da dahil tüm unsurlarını ortaya koyma, görevin gereklerine aykırı hareket edilmesi için hangi iş ve işlem nedeniyle menfaat temin edildiği ya da rüşvet anlaşmasına varıldığı hususunun açık olması gerektiği, ayrıca şarta bağlı rüşvet sözleşmesinin yapılamayacağı,

suçun oluşabilmesi için görev gereklerine aykırı olarak belirli bir işin yapılması veya yapılmaması karşılığında çıkar sağlanacağı konusunda taraflar arasında işin yapılmasından önce veya yapılması sırasında gerçekleştirilmiş bir anlaşma bulunması gerektiği hususları nazara alındığında, rüşvet suçunun unsurlarının oluşup oluşmadığınının her bir sanık için ayrı ayrı karar yerinde tartışılmasını müteakip sanıkların hukuki durumlarının takdir ve tayini gerektiği gözetilmeden, eksik araştırma ve yetersiz gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulamayacağı gerekçesiyle bozulmuştur.

...Ağır Ceza Mahkemesince, anılan bozma kararına uyulmak suretiyle yeniden yapılan inceleme sonucunda verilen ...günlü, E:..., K:... sayılı; davacı hakkında "rüşvet almak" suçundan kamu davası açılmış ise de, davacının eyleminin "görevi kötüye kullanma" suçunu oluşturduğu ve bu suçu işlediğinin sabit olduğu gerekçesiyle "1 yıl 10 ay, 15 gün hapis cezası" ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin karar, itirazın reddi suretiyle 16/07/2024 tarihinde kesinleşmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 125. maddesinin (E) fıkrasının (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.

Aynı Kanun'un "Cezai kovuşturma ile disiplin kovuşturmasının bir arada yürütülmesi" başlıklı 131. maddesinde; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması, disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ceza muhakemesi hukuku ve disiplin hukuku farklı kural ve ilkelere tabi disiplinlerdir. Disiplin hukuku, kurumun iç düzenini korumayı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yaptırımları ve bu yaptırımların uygulanmasındaki usul ve esasları düzenleyen bir hukuk alanıdır. Bazı hâllerde kamu görevlisinin fiili, ceza hukuku kapsamında suç tanımına uymasının yanı sıra disiplin hukuku yönünden de sorumluluk gerektiren bir mahiyet taşıyabilir.

Disiplin hukuku ile ceza hukuku soruşturma ve yargılama usulü, verilen cezanın niteliği ve bu cezanın doğurduğu sonuçlar ve etkileri ile ceza ve suçların tanımı ve konuluş amaçları birbirinden farklı özellikler taşısa da; disiplin hukuku yönünden suç tanımlanması, aynı zamanda ceza hukuku yönünden de aynı olan suçların sübuta erip ermediği konusunda ceza mahkemelerinin vermiş olduğu kararların disiplin hukuku açısından bağlayıcılığı bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; davacının disiplin cezasıyla cezalandırılmasına neden olan "rüşvet almak" suçu isnadıyla açılan ceza davasında; davacının, üzerine atılı rüşvet almak suçunu işlediğinin sabit olduğu gerekçesiyle Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca "7 yıl, 6 ay hapis cezası" ile cezalandırılması yolundaki karara yönelik verilen bozma kararına uyulmak suretiyle yeniden yapılan yargılamada davacıya isnat edilen suçun niteliğinin değiştiği, davacının fiilinin "rüşvet almak" suçu yerine "görevi kötüye kullanma" suçunu oluşturduğunun tespit edildiği ve bu suça göre cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler ve maddi olay birlikte incelendiğinde; davacıya isnat edilen "rüşvet almak" fiilinin, aynı zamanda ceza hukuku kapsamında bir suç olması ve Türk Ceza Kanunu'nda açıkça tanımlanmış bulunması nedeniyle yapılacak ceza yargılaması sonucunda suçun işlendiğinin sabit görülüp, kişinin cezalandırılması halinde "rüşvet almak" suçunun işlendiğinden bahsetmek mümkün olacaktır. Ancak devam eden ve kesinleşen ceza yargılaması sonucunda davacının fiilinin "rüşvet almak" suçu kapsamında olmadığı tespit edilmiştir.

Bu durumda, "rüşvet almak" fiili nedeniyle başlatılan disiplin soruşturması sonucunda davacının 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesi uyarınca cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

Bununla birlikte disiplin hukukunun kurumun iç düzenini korumayı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yaptırımları belirleyen bir hukuk alanı olması nedeniyle davalı idarece davacının fiiline uygun başka bir disiplin cezası verilebileceği de tabiidir.