Danıştay 2. Daire E.2021/18796 K.2021/5358

Davanın konusu

Hannover Başkonsolosluğunda muavin konsolos olarak görev yapan davacı tarafından, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 2. ve 3. maddeleri gereğince merkeze atanmasına ilişkin 12/02/2021 günlü, 2021/124 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının geri alınması talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile merkeze atama işleminin dayanağı olarak gösterilen "Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin yürütülmesinin durdurulması ve iptali istenilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla esas kaydı kapatılarak Dairemize gönderilen dosyada, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca, ilk incelemeyle görevli Tetkik Hakimi …'ın açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği düşünüldü:

Davacı her ne kadar dava dilekçesinde "Dışişleri Bakanlığı Atama İlkeleri Yönetmeliği'nin 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin" iptali isteminde bulunmuşsa da, dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden, dava konusu işlemin dayanağı olan ve bu davada iptali talep edilen düzenlemenin, "Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlık, bu Yönetmelik hükmüne özgülenerek incelenmiştir.

MADDİ OLAY

1- Davacı Hannover Başkonsolosluğunda muavin konsolos olarak görev yapmaktadır.

2- Yapılan disiplin soruşturması sonucunda davacının merkeze alınması önerisi getirilmiştir.

3- Önerinin Dışişleri Bakanlığınca uygun görülmesi ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması üzerine 12/02/2021 günlü, 2021/124 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'yla davacı merkeze atanmıştır.

4- Söz konusu atama kararı 25/02/2021 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir.

5- Davacı tarafından, 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 2. ve 3. maddeleri gereğince merkeze atanmasına ilişkin 12/02/2021 günlü, 2021/124 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının iptali istemiyle 26/03/2021 tarihinde açılan davada; … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.

6- 24/09/2021 tarihinde davacı tarafından, … günlü, … sayılı merkeze atanma işleminin geri alınması talebiyle idareye başvuruda bulunulmuştur.

7- Söz konusu talebin zımnen reddine ilişkin işlemin ve "Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin yürütülmesinin durdurulması ve iptali istemiyle 04/11/2021 tarihinde … İdare Mahkemesi

kaydına giren dava dilekçesi ile dava açılmıştır.

8- … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla dosyanın esas kaydı kapatılarak Danıştaya gönderilmesi üzerine dava dosyası Dairemiz esasına kaydedilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, bu sürenin idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilecekleri,

düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı düzenlemesine yer verilmiş; aynı Kanun'un dava dilekçesi üzerinde yapılacak ilk incelemeye ilişkin 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçesinin süre aşımı yönünden inceleneceği, 15. maddesinin 1/b bendinde de, bu yönden Kanun'a aykırılık görülür ise davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde; "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur.

2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne; "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde ise; "1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.

2. (Değişik: 10/6/1994-4001/5 md.) Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen Yasa maddeleri birlikte değerlendirildiğinde;

2577 sayılı Yasa'nın 7. maddesi, ilgililerin menfaatini ihlal eden bir idari işlemin kurulması durumunda bu işlemin iptali istemiyle açılan davalarda gözönüne alınacak genel dava açma süresini düzenlemekte.

11. maddesi, hakkında idari işlem kurulan ilgililerin idari dava açmadan önce işlemin "kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması" istemiyle yapabilecekleri başvuruların süresine ve başvuru durumunda dava açma süresinin nasıl hesaplanacağına yönelik kurallar getirmekte.

Yasa'nın 10. maddesi ise, önceden idari bir işlem kurulmadığı durumlarda, idari bir işlem kurulması istemiyle yönetime yapılan başvurular üzerine açılacak davalarda süre yönünden uygulanması gereken kuralları belirlemektedir.

Özet olarak, 11. maddede, ilgili hakkında daha önce kurulmuş bir idari işlemin "kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi"nin istenmesi durumunda, dava süresinin ne biçimde hesaplanacağı düzenlenmiş, 10. madde uygulamasında, idarece kurulmuş bir işlem bulunmadığı halde ilgilinin hakkında idari işlem yapılması amacıyla yaptığı başvuru üzerine kurulan olumsuz işleme karşı açılacak davanın süresinin ne şekilde hesaplanacağı açıklanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden. Hannover Başkonsolosluğunda muavin konsolos olarak görev yapan davacı, 12/02/2021 günlü, 2021/124 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı'yla merkeze atanmış ve bu işlem 25/02/2021 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir. Davacı bu işleme karşı 26/03/2021 tarihinde. İdare Mahkemesi kaydına giren dava dilekçesi ile dava açmıştır.

Bu dava devam ederken 24/09/2021 tarihinde davacı tarafından, … günlü, … sayılı merkeze atanma işleminin geri alınması talebiyle idareye başvuruda bulunulmuştur.

Sözü edilen başvurunun yanıt verilmeyerek reddi üzerine … günlü, … sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olarak gösterilen "Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 18. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin yürütülmesinin durdurulması ve iptali istemiyle 04/11/2021 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Davacı, 24/09/2021 tarihli başvurusu ile … günlü, … sayılı işlemin geri alınmasını istediğine göre, bu başvurunun zımnen reddi üzerine anılan işleme karşı açılan davada, dava açma süresinin hesaplanmasında 2577 sayılı Yasa'nın 10. maddesi hükmünün göz önüne alınması mümkün olmayıp, aynı Yasa'nın 7. ve 11. maddelerinin uygulanması gerekmektedir.

Davacı, 12/02/2021 günlü bireysel işlemi, 25/02/2021 tarihinde tebellüğ etmek suretiyle öğrenmiştir. Davacı bu işleme karşı dava açma süresi içinde doğrudan dava açabileceği gibi (nitekim 26/03/2021 tarihinde … İdare Mahkemesi kaydına giren dava dilekçesi ile anılan işlemin iptali istemiyle dava açmıştır.), 2577 sayılı Yasa'nın 11. maddesi uyarınca anılan işlemin geri alınması, iptal edilmesi ya da düzeltilmesi istemiyle idari dava açma süresi olan altmış gün içinde idareye başvuruda bulunup, sonucunda olumsuz yanıt alması ya da isteğinin zımnen reddi üzerine dava açabilecektir.

Davacının, 25/02/2021 tarihinde tebellüğ ederek öğrendiği bireysel işleme karşı, 2577 sayılı Yasa'nın 11. maddesinde düzenlenen süreyi aşarak 24/09/2021 tarihinde yaptığı başvurunun yanıt verilmeyerek reddi üzerine açtığı davanın süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı ilan tarihini izleyen günden itibaren dava açma süresinde dava açılabileceği düzenlenmiştir. Dava konusu Yönetmelik, 30/07/2019 günlü, 30847 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, anılan Yönetmelik'e karşı 04/11/2021 tarihinde açılan davanın süresinde açıldığından söz etmek mümkün değildir.

Diğer taraftan, 2577 sayılı Yasa'nın 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca, ilanı gereken düzenleyici işlemlere karşı dava açma süresi geçtikten sonra dava açılabilmesi, ancak anılan düzenleyici işlem uygulanarak kurulan bireysel işleme karşı yasal dava açma süresi içinde mümkün olup, anılan Yasa'nın 11. maddesinde öngürülen süreler geçirildikten sonra yapılan başvurunun, geçmiş olan dava açma süresini canlandırmasına da hukuken olanak bulunmamaktadır.