Danıştay 2. Daire E.2021/5135 K.2023/1112

Dava Konusu İstem

Dava; İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı tamamı Hazineye ait 21.685,00 m² taşınmazın 1.057,00 m²'sinin davacı site yönetimi tarafından araç parkı yeri (otopark ve site içi yol - güvenlik kulübesi) yapılmak suretiyle 17/08/2012-22/05/2017 tarihleri arasındaki dönemde fuzulen işgal edildiğinden bahisle 741.275,01-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ...günlü, ...sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ...günlü, E:..., K:...sayılı kararıyla; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu işlemin 478.968,22-TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 262.306,80-TL'ye yönelik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : Anılan İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla.

İdare Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda TEFE-ÜFE oranları dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, taşınmaz emlak vergi değerinin beyan dönemleri arasındaki yıllarda yeniden değerleme oranına göre belirlendiği, ecrimisilin bir kamu alacağı olduğu ve ortada özel hukuk hükümlerinin tatbikini gerektiren herhangi bir sözleşmenin de bulunmadığı; ecrimisil hesaplamasında, baz alınan yıla ait birim değerlerin, TEFE veya ÜFE'ye göre değil Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan yeniden değerleme oranları dikkate alınarak güncellenmesi suretiyle hesaplama yapılması gerektiği;

bilirkişi raporunda 2017 yılı için m² birim değerinin 5,00 TL/m², yıllık ise 60,00 TL/m² olarak belirlendiği, buna göre 2017 yılı için işgal edilen 4 ay 22 günlük süre için 24.998,00-TL ecrimisil hesaplandığı, bu tutarla birlikte.

2012, 2013, 2014, 2015, 2016 yılı yeniden değerleme oranları dikkate alınarak yapılan hesaplamada ise, toplam 231.508,00-TL ecrimisil istenebileceği, dolayısıyla dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 231.508,00-TL'lik kısmının hukuka uygun olduğu, bu tutarı aşan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idare istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, ...İdare Mahkemesince verilen ...günlü, E:..., K: ...sayılı kararın kaldırılmasına,

dava konusu işlemin 231.508,00-TL ecrimisil istenilmesine ait kısmı yönünden davanın reddine, dava konusu işlemin 509.767,00-TL ecrimisil istenilmesine ait kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; taşınmazın bulunduğu mahallin emlak vergi değerinin %3'ü esas alınarak bedel belirlendiği, bilirkişinin bu bedelin altında bedel belirlemesinin hukuka uygun olmadığı, davacının açıkca fuzuli şagil konumunda olduğu, her türlü objektif ölçüler dikkate alınarak mevzuata uygun işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.

Davacı tarafından; işgal alanı miktarına yaptıkları itirazın dikkate alınmadığı, taşınmazın işgali söz konusu olmadığından ecrimisil istenilemeyeceği, taşınmazın kullanılabilirliği, konumu ve vasfına göre bedelin fahiş nitelikte olduğu, bilirkişi raporunda belirtilen yerlerin ticari ve farklı amaçla kullanılabilir olması nedeniyle ecrimisile konu alana emsal oluşturmadığı, aynı yerle ilgili olarak ...İdare Mahkemesinin E:...sayılı dosyasındaki bilirkişi raporunda 2010 yılı için 9,27-TL bedel belirlendiği, 2017 yılı bedeli tespit edildikten sonra ÜFE oranları uygulanarak geriye doğru bedel tespitinin hatalı olduğu, sitenin yıkıldığı ve şu an boş arsa vasfında olduğu, ecrimisile konu alanın daha önce kullanılmadığı gibi şimdi de kullanılmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN CEVAPLARI

Taraflarca cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...parsel sayılı tamamı Hazineye ait 21.685,00 m² taşınmazın 1.057,00 m²'sinin davacı site yönetimi tarafından araç parkı yeri (otopark ve site içi yol - güvenlik kulübesi) yapılmak suretiyle 17/08/2012-22/05/2017 tarihleri arasındaki dönemde fuzulen işgal edildiğinden bahisle 741.275,01-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ...günlü, ...sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur.

İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne. 5. fıkrasında. "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. bendinde, ''Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan;

belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir.'' düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından; işgalle ilgili idarenin tespitinin doğru olmadığı, istenilen tutarın fahiş olduğunun iddia edildiği; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve 10/05/2018 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren, İdare Mahkemesince de hükme esas alınan bilirkişi raporunda, işgalle ilgili idarenin tespitinin yerinde olduğu, işgalli olduğu belirtilen alanın site girişi, site içi yol ve otopark olarak kullanıldığı, güvenlik kulübesinin kaldırılmış olduğu, dava konusu yerin ...

Sitesinin giriş kısmında olduğu, siteye bu yerden girildiği, bu yerin bir kısmının site içi yol, bir kısmının da otopark olarak kullanıldığı, taşınmazın mevcut kullanımı nedeniyle ecrimisil gerektirir nitelikte olduğu; ecrimisil bedeli yönünden ise, davalı idarenin takdir komisyonu tarafından Beykoz ilçesi, Kandilli Mahallesi, Ömürtepe Yokuşu Sokağının emlak vergisine esas asgari m² birim değerinden yararlanılarak ecrimisil tespitinin yapıldığı,

ancak bu yolla bulunan değerlerin ecrimisile konu taşınmaz ve benzer taşınmazların rayiç kira değerleriyle örtüşmediği ve fahiş nitelikte olduğu belirtilerek emsal nitelikteki arsaların kiralık ilan bedelleri ve taşınmazın değerini etkileyen diğer faktörlerle kullanım durumu değerlendirilerek 2017 yılı m² birim değerinin tespit edildiği, bu değer baz alınarak ve ÜFE oranları uygulanmak suretiyle diğer yılların m² birim değerlerinin belirlendiği anlaşılmaktadır.

İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 20/08/2011 gününde yürürlüğe giren 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için öncelikle, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ün belirlenip, bu tutardan az olmamak üzere, diğer hususlar de dikkate alınması suretiyle ecrimisil tespit ve takdir edilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, işgalle ilgili idarenin tespitinin yerinde olduğu ve ecrimisilin taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ü üzerinden belirlendiğinin tespit edildiği, bu na göre karar verilmesi gerekirken, İdare Mahkemesice; bilirkişi raporundaki 2017 yılı m² birim değeri baz alınarak ve diğer yılların m² birim değerleri bu değer üzerinden hesaplanmasının esas alınıp dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesince verilen temyize konu kararda, hukuki isabet bulunmamaktadır.