Danıştay 2. Daire E.2021/8713 K.2025/5135

Dava Konusu İstem

Dava; davacının Mersin ili, Çamlıyayla İlçe Jandarma Komutanlığında uzman jandarma çavuş olarak görev yapmakta iken, "Hizmete engel davranışlarda bulunmak: Devletin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlarda veya ağır suç veya disiplinsizlik teşkil eden fiillerde bulunmaktır." ve "Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık hâline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamak" disiplin suçlarını işlediğinden bahisle, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20/1 maddesinin (c) ve (f) bentleri uyarınca "silahlı kuvvetlerden ayırma cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü,... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:... İdare Mahkemesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararla; davacının...

Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K...sayılı kararı ile trafik güvenliğini tehlikeye sokmak suçundan 25 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği,...Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile basit yaralama suçundan 100 gün karşılığı adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği,....

Asliye Ceza Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile basit tehdit suçundan 15 gün karşılığı adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:... K:...sayılı kararı ile görevi kötüye kullanma suçundan 1.500,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, kararın bir örneğinin hükmün açıklanması hususunda gereğinin takdir ve ifası için ... Asliye Ceza Mahkemesin E:...

K:... sayılı dosyasına gönderilmesine karar verildiği; öte yandan, davacının dokuz adet disiplin cezasının bulunduğu, askerlik hizmetinin niteliği gereği üst düzeyde motivasyon ve disiplin gerektiren bir kamu hizmeti olduğu, davacının disiplinsizliği alışkanlık haline getirdiği ve hizmete engel davranışlarda bulunduğuna dair eylemlerinin sübuta erdiği;

bu durumda, Türk Silahlı Kuvvetlerinde etkin bir disiplin sisteminin tesisi, muhafazası ve idamesine ilişkin usul ve esasları belirleyen Disiplin Kanunun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; istinaf başvurusuna konu edilen Mahkeme kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunarak, 2577 sayılı Kanun'un 45/3 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; ceza yargılamalarının Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu ve Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği'ne göre meslekten çıkarma cezası gerektirecek nitelikte olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

İstemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının; Mersin ili, Çamlıyayla İlçe Jandarma Komutanlığında uzman jandarma çavuş olarak görev yapmakta iken, "Hizmete engel davranışlarda bulunmak: Devletin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlarda veya ağır suç veya disiplinsizlik teşkil eden fiillerde bulunmaktır." ve "Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık hâline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamak" disiplin suçlarını işlediğinden bahisle, 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20/1 maddesinin (c) ve (f) bentleri uyarınca "silahlı kuvvetlerden ayırma cezası" ile cezalandırılmasına ilişkin Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, .../... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu 'nun "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 20. maddesinde; "(1) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır: ... c) Hizmete engel davranışlarda bulunmak: Devletin ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarına zarar verecek nitelikte tutum ve davranışlarda veya ağır suç veya disiplinsizlik teşkil eden fiillerde bulunmaktır. ...f) Disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek: Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık hâline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamaktır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Jandarma Genel Komutanlığı personeline ilişkin disiplin kurallarını yeniden düzenleyen, 08/03/2018 günlü, 30354 (mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Kanun'un "Kapsam" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasında; "(1) Bu Kanun; a) Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, b) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurları, kapsar.", Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında.

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacının, 7068 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen kapsam maddesinde sayılan kişilerden olduğu ve anılan Kanun'un Geçici 1. maddesi hükmü dikkate alındığında, dava konusu uyuşmazlığın bu Kanun'a göre incelenip çözümlenmesi gerekmektedir.

7068 sayılı Kanun'da disiplin cezası verilmesini gerektirecek fiiller sayma suretiyle belirtilmiş, ancak bu fiiller arasında davacının cezalandırılmasına dayanak olan "Hizmete engel davranışlarda bulunmak" ve "Disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek" fiillerine yer verilmemiştir.

Ceza Hukuku kökenli bir ilke olan lehe olan hükmün uygulanması ilkesi; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiil sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunuyorsa veya sonradan yürürlüğe giren düzenleme suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehinde ise, sonraki normun daha önce işlenmiş olan fillere uygulanmasını öngörmektedir.

Kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. Bu anlamda, idari işlem niteliğindeki disiplin yaptırımının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, ilke olarak suç ve cezada lehe olan normun uygulanması kuralının disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.

Dolayısıyla, sübuta eren fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.

Ancak, lehe hükmün uygulanması amacıyla verilecek bir iptal kararının, davacının eylemine uyan başka bir disiplin cezasının uygulanmasına engel olmayacağı da açıktır.

Bu bağlamda, davacının disiplin cezası ile cezalandırılmasına temel olan fiiller, mevcut hukuki durum itibarıyla 7068 sayılı Kanun'da disiplin cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmadığından, davacı hakkında 6413 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde ve davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.